PhucTung.comPhục Tùng
Sống chung trong gia đình

Nhà có ông bà lớn tuổi nuôi chó: tập chó không chồm, không quấn chân để tránh ngã

Ba bài tập để chó không chồm lên, không quấn chân ông bà, cách bố trí nhà, cách ông bà dắt chó an toàn, thống nhất chuyện cho ăn vụng và việc vừa sức người già.

An elderly Vietnamese man with a walking cane sits on a low stool in a tiled courtyard while a medium dog sits politely before him, face hidden, side view, gentle morning sun

Với người già, mối nguy lớn nhất từ con chó trong nhà là bị ngã: chó chồm lên lúc mừng, chạy vướng chân khi ông bà đi lại, nằm chắn lối lúc trời tối, hoặc kéo dây khi đi dạo. Ba bài tập dưới đây, chào bằng bốn chân trên sàn, nhường lối, và đi chậm cạnh người, cộng với vài thay đổi trong cách bố trí nhà, giải quyết phần lớn chuyện đó.

Bài này dành cho nhà ba thế hệ có ông bà sống cùng, cho con cháu muốn để lại chó bầu bạn với cha mẹ già, và cho chính các cụ đang nuôi chó. Phần lớn việc tập do người trẻ trong nhà làm, ông bà chỉ cần giữ đúng vài luật đơn giản. Cuối bài là chuyện ăn vụng, chuyện dắt chó và những việc vừa sức người cao tuổi.

Những tình huống ngã thường gặp

Cảnh quen thuộc nhất là lúc ông bà đi chợ về, cửa vừa mở, con chó lao ra mừng và chồm hai chân trước lên đùi. Với người trẻ, đó chỉ là cú đẩy nhẹ. Với người có xương giòn, thăng bằng kém, đó có thể là cú ngã ngửa ra sau. Chó càng to càng nguy hiểm, nhưng chó nhỏ chạy lăng xăng quanh chân lại dễ làm vấp hơn.

Cảnh thứ hai là ban đêm. Ông bà dậy đi vệ sinh, đèn mờ, chó nằm ngủ ngay giữa hành lang hay ở chân giường. Chó lông tối màu nằm trên nền gạch tối gần như không nhìn thấy. Cảnh thứ ba là đi dạo: chó thấy mèo, giật mạnh dây, người cầm dây quấn quanh cổ tay không kịp buông.

Những tình huống ấy có điểm chung là đều đoán trước được, và đều có cách tập hay cách sắp xếp để phòng. Không cần phải chọn giữa ông bà và con chó. Nếu trong nhà đã có cụ ngã vì chó, kể cả ngã nhẹ, hãy đưa cụ đi khám để kiểm tra, và coi đó là tín hiệu bắt đầu tập ngay từ hôm nay.

Bài tập 1: chào bằng bốn chân trên sàn

Chó chồm lên vì chồm lên từng được đáp lại: được nhìn, được nói, được vuốt. Bài tập đổi điều ấy. Người trẻ tập trước, ông bà vào sau:

  1. Người tập bước vào nhà, cầm sẵn thưởng. Chó lao tới thì đứng yên, quay nghiêng người, không nhìn, không nói, không đẩy chó xuống.
  2. Ngay khi bốn chân chó chạm sàn, dù chỉ một giây, nói "đúng" và thả thưởng xuống sàn dưới chân chó. Thưởng ở dưới đất giữ đầu chó ở thấp.
  3. Lặp nhiều lần: ra cửa, vào lại. Chó sẽ nhanh chóng đứng chờ thay vì chồm.
  4. Thêm lệnh ngồi khi chào: người vào nhà, chó ngồi, được vuốt ở ngực. Đứng lên là ngừng vuốt.
  5. Khi chó đã làm được với người trẻ, ông bà vào nhà, người trẻ đứng cạnh giữ dây chó, thưởng cho chó mỗi lần nó giữ bốn chân trên sàn.
  6. Trong thời gian tập, ông bà vào nhà khi chó đang ở sau cửa chắn, hoặc có người giữ dây, cho tới khi chó chào đúng cách một cách chắc chắn.

Đẩy chó xuống, nhấc gối thúc vào ngực chó hay quát lên đều là cách phản tác dụng. Chó vẫn được chú ý, chỉ là kiểu chú ý ồn ào, và một số con còn coi đó là trò vật nhau. Đứng yên như cột và chỉ thưởng khi bốn chân trên sàn là con đường nhanh nhất.

Bài tập 2 và 3: nhường lối và đi chậm cạnh người

Hai bài tập tiếp theo giúp chó không chạy ngang trước mặt và không nằm chắn đường người già đi lại:

  1. Về chỗ khi có người đi qua. Dạy chó lệnh "về chỗ": dẫn chó tới thảm của nó bằng thưởng, thưởng khi bốn chân trên thảm. Sau đó tập khi có người đi ngang hành lang.
  2. Chờ ở cửa. Cửa ra vào, cửa phòng, đầu cầu thang: chó ngồi chờ người đi qua trước, nghe "đi thôi" mới đi. Tập với cửa mở hé trước, mở rộng dần.
  3. Đi chậm cạnh người trong nhà. Người tập đi thật chậm, kiểu bước của ông bà, thưởng liên tục khi chó đi bên cạnh, không vượt lên. Chó quen nhịp chậm thì đi cùng ông bà dễ hơn nhiều.
  4. Tập ở chỗ có bậc. Bậc thềm, bậc nhà tắm, cầu thang là chỗ dễ vấp nhất. Chó ngồi ở trên hoặc dưới bậc, chờ người bước qua hết rồi mới đi.
  5. Ông bà nói lệnh, người trẻ thưởng. Khi chó đã quen, ông bà nói "về chỗ", người trẻ đứng gần đó thưởng. Dần dần đưa hộp thưởng cho ông bà tự dùng.

Giữ các lệnh thật ít và thật ngắn, mỗi lệnh một từ, cả nhà nói giống nhau. Ông bà khó nhớ một danh sách dài, và chó cũng rối khi mỗi người nói một kiểu. Hai ba lệnh dùng thật chắc tốt hơn mười lệnh dùng lúc được lúc không.

Lịch hai tuần đầu cho cả nhà cùng tập

Việc tập thành nếp nhanh nhất khi được chia rõ ra từng ngày và từng người. Khung dưới gợi ý hai tuần, mỗi phiên chỉ năm đến mười phút:

Khoảng ngàyTập gìAi tập, ông bà làm gì
Ngày 1–3Chào bằng bốn chân trên sàn ở cửa chính; dời ổ chó, gắn đèn ngủNgười trẻ tập; ông bà vào nhà khi chó ở sau cửa chắn
Ngày 4–6Thêm lệnh ngồi khi chào; tập về chỗ khi có người đi qua hành langNgười trẻ tập; ông bà đứng xem, nói lệnh vài lần
Ngày 7–9Chờ ở cửa phòng, đầu cầu thang; đi chậm cạnh người trong nhàNgười trẻ giữ dây, ông bà đi qua cửa, người trẻ thưởng
Ngày 10–12Ông bà tự vào nhà, chó vẫn đeo dây kéo trên sàn để người trẻ nắm khi cầnÔng bà nói lệnh, cầm hộp thưởng
Ngày 13–14Ôn tất cả ở những giờ khác nhau: sáng sớm, trưa, tối có đèn mờÔng bà tự làm, người trẻ chỉ quan sát và ghi lại

Nếu đến cuối tuần thứ hai chó vẫn chồm lên ông bà dù đã chào ngoan với người trẻ, thì có khả năng ai đó trong nhà vẫn đang ôm chó mỗi khi nó chồm. Hỏi lại cả nhà, kể cả khách quen hay ghé, trước khi kết luận là chó không học được.

Bố trí nhà để giảm nguy cơ vấp ngã

Tập luyện cần thời gian, còn bố trí nhà có hiệu quả ngay từ hôm nay. Kiểm từng điểm:

  • Ổ của chó đặt ở góc, ngoài đường đi từ phòng ngủ ông bà ra nhà vệ sinh.
  • Đèn ngủ nhỏ ở hành lang và cửa phòng ông bà, bật suốt đêm.
  • Ban đêm chó ngủ trong chuồng mở cửa hoặc sau cửa chắn, không thả đi lang thang khắp nhà.
  • Đồ chơi của chó cất vào hộp sau mỗi lần chơi, không để rải trên sàn.
  • Bát nước đặt ở chỗ cố định, có khay lót bên dưới để nước không tràn ra sàn trơn.
  • Thảm nằm của chó có đế chống trượt, không để mép thảm cong lên.
  • Đeo cho chó một chiếc chuông nhỏ trên vòng cổ để ông bà nghe thấy chó đang ở gần, nếu chó không khó chịu với tiếng chuông.

Nhà bác Tư có chú chó lông đen hay nằm ở chân cầu thang. Cả nhà gắn một dải đèn dưới bậc cuối và dời ổ của chó vào gầm cầu thang, có cửa chắn. Chỉ hai việc ấy, đêm đi lại đã bớt hẳn những lần bác suýt vấp.

Ông bà dắt chó đi dạo: được gì, cần gì

Đi dạo với chó là niềm vui và là dịp vận động tốt cho người già, nếu chó và đường đi phù hợp. Bảng dưới giúp cả nhà quyết định:

Điều kiệnÔng bà dắt đượcNên để người khác dắt
Kích thước và sức kéoChó nhỏ, chó đã đi dây không kéoChó lớn, chó còn kéo, chó hay lao theo mèo, xe
Đường điĐường quen, bằng phẳng, ít xe, có chỗ ngồi nghỉĐường dốc, trơn, đông xe, nhiều chó thả rông
Giờ điSáng sớm hoặc chiều mát, trời còn sángTối muộn, trời mưa, giờ đông người
Dây dắtDây vải ngắn, có tay cầm mềm; không quấn dây quanh cổ tayDây tự cuộn dài, dây xích nặng
Sức khoẻ người dắtĐi vững, không chóng mặt, tay cầm chắcMới ốm dậy, đi cần gậy, mắt kém

Dặn ông bà một điều quan trọng: khi chó giật mạnh mà mình thấy chao người, cứ buông dây ra, đừng cố giữ. Một con chó chạy đi còn tìm lại được, một cái hông gãy thì rất khó lành ở tuổi già. Cho chó đeo thẻ tên có số liên lạc của người nhà để phòng chuyện đó.

Ăn vụng, nếp nhà và những việc vừa sức ông bà

Chuyện cho ăn vụng. Ông bà hay thương chó, gắp cho miếng thịt, miếng cơm từ mâm. Chó học xin ăn, đứng quanh chân lúc người ngồi bàn, và vướng chân khi ông bà đứng dậy. Thay vì cấm, đưa cho ông bà một hộp thưởng chia sẵn trong ngày để ông bà cho chó khi chó nằm ở thảm.

Thống nhất cách nói với chó. Ông bà có thể quen kiểu nuôi chó ngày xưa: quát, đuổi, cầm chổi doạ. Nói chuyện nhẹ nhàng, giải thích rằng chó bị doạ thì càng lăng xăng, càng dễ làm ông bà ngã. Mời ông bà xem một buổi tập để thấy thưởng hiệu quả ra sao.

Việc vừa sức. Cho chó ăn đúng giờ, chải lông khi ngồi trên ghế, nói chuyện, ném đồ chơi cho chó nhặt trong nhà, giấu thưởng cho chó đánh hơi tìm. Những việc này giữ tình cảm mà không đòi sức khoẻ.

Việc để người khác làm. Tắm chó lớn, cắt móng, bế chó, dọn chỗ bậy cúi người lâu, đưa chó đi thú y.

Khi nào cần nghĩ lại. Ông bà đã ngã vì chó nhiều lần, chó quá to và quá năng động so với sức người trong nhà, hoặc ông bà bắt đầu quên, không còn nhớ cho chó ăn uống. Lúc ấy cả nhà ngồi lại bàn cách chăm khác, hỏi người huấn luyện hoặc bác sĩ thú y để có lời khuyên cụ thể cho trường hợp nhà mình.

Câu hỏi thường gặp

Chó nhỏ thì có cần lo chuyện làm người già ngã không?

Có, theo cách khác. Chó nhỏ ít khi xô ngã người nhưng hay chạy lăng xăng quanh chân, chui qua giữa hai bước chân, nằm ở chỗ khó thấy. Tập lệnh về chỗ, chờ ở cửa và đeo chuông nhỏ trên vòng cổ giúp ông bà biết chó đang ở đâu.

Ông bà cứ cho chó ăn từ mâm cơm, khuyên mãi không được thì làm sao?

Thay vì cấm, đưa cho ông bà một hộp thưởng nhỏ chia sẵn mỗi ngày, dặn cho chó khi chó nằm ở thảm của nó. Ông bà vẫn được cho, chó học cách xin bằng việc nằm yên, và không còn đứng quanh chân lúc ăn.

Có nên nuôi chó cho cha mẹ già sống một mình bầu bạn không?

Có thể là niềm vui lớn, nhưng nên chọn chó trưởng thành điềm tĩnh, cỡ nhỏ hoặc vừa, đã đi dây ngoan, thay vì chó con nghịch ngợm. Con cháu cần có kế hoạch ai đưa chó đi khám, ai trông chó khi cha mẹ ốm.

Chó hay sủa làm ông bà mất ngủ thì xử lý thế nào?

Tìm nguyên nhân: chó sủa vì tiếng động ngoài ngõ, vì buồn chán, hay vì đòi ra ngoài. Cho chó vận động đủ buổi chiều, ngủ ở phòng xa ông bà, xa cửa sổ hướng ra đường. Nếu chó sủa nhiều đột ngột, đưa đi khám vì có thể chó đang đau.

Ông bà bị chó nhà cắn nhẹ khi giằng đồ thì phải làm gì?

Rửa vết thương bằng xà phòng dưới nước chảy nhiều phút, rồi đưa ông bà đi khám, hỏi về tiêm phòng dại và kiểm tra vết thương vì da người già mỏng, lâu lành. Sau đó tập lệnh nhả ra cho chó, và dặn ông bà không giằng đồ khỏi miệng chó.

Bao lâu thì chó bỏ được thói chồm lên người?

Tuỳ con chó và mức độ cả nhà làm giống nhau. Nhiều con tiến bộ rõ sau một hai tuần tập đều đặn, nhưng chỉ cần một người vẫn ôm chó khi nó chồm là chó tiếp tục thử. Cả nhà cùng giữ luật thì nhanh nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138