Mèo con nấp sau cửa rồi vồ mắt cá chân, ôm tay cắn khi chơi là đang tập săn bằng thứ duy nhất chuyển động trong nhà: chân tay người chủ. Cách sửa là cho cú vồ một đích khác, tức là những lượt chơi đuổi bắt đủ dài với đồ chơi có cán, chơi đúng giờ mèo hăng nhất, và ngừng mọi trò chơi ngay khi răng chạm da. Phần lớn mèo con giảm hẳn sau vài tuần, nếu cả nhà làm giống nhau.
Bài này nói về mèo con và mèo trẻ cắn khi chơi. Mèo cắn khi đang được vuốt ve, hay mèo lớn tấn công kèm gầm gừ, xù lông là chuyện khác, cần cách xử lý khác. Dưới đây có lịch chơi theo ngày, cách đọc mèo khi đang chơi, câu nên làm và không nên làm, và khi nào cần lo.
Vì sao mèo con vồ chân người
Mèo con từ khoảng hai đến bốn tháng tuổi dành rất nhiều thời gian tập săn: rình, đuôi giật giật, mông lắc, rồi lao ra. Nếu có anh chị em cùng lứa, chúng vật nhau, cắn nhau, và học từ phản ứng của nhau: cắn mạnh quá thì bị kêu ré lên và trò chơi dừng. Mèo con tách mẹ và anh chị em sớm, sống một mình với người, thiếu đúng những bài học đó.
Trong nhà, chân người đi qua lại là con mồi hoàn hảo: chuyển động đột ngột, ở ngang tầm mắt, có phản ứng thú vị khi bị vồ. Người chủ giật chân, kêu lên, nhảy tránh, và với mèo con, đó là con mồi biết chạy trốn. Càng phản ứng mạnh, trò chơi càng hấp dẫn.
Còn tay thì thường do chính người chủ dạy. Khi mèo con còn bé xíu, nhiều người vật lộn với nó bằng tay vì trông đáng yêu. Răng mèo con chưa làm đau. Nhưng mèo lớn lên, răng chắc và hàm khoẻ, thói quen thì vẫn còn. Điều này không làm ai thành người chủ tồi; chỉ là bây giờ cần đổi cách chơi.
Đọc mèo khi đang chơi: còn là chơi hay đã quá đà
Mèo con chơi có thể trông dữ dội mà vẫn là chơi. Bảng này giúp bạn biết lúc nào nên dừng:
| Dấu hiệu | Ý nghĩa | Làm gì |
|---|---|---|
| Rình thấp, mông lắc, đuôi giật nhẹ, rồi lao tới | Đang chơi săn, bình thường | Cho mèo vồ đồ chơi, không vồ chân |
| Vồ rồi ôm đồ chơi, đạp bằng hai chân sau | Chơi bình thường, đang "kết liễu con mồi" | Để mèo đạp đồ chơi dài, không đưa tay vào |
| Đồng tử giãn to, chạy loạn khắp nhà, nảy người | Phấn khích cao | Giảm tốc độ đồ chơi, chuẩn bị kết thúc lượt chơi |
| Tai ép ra sau, gầm gừ, phì | Không còn là chơi, mèo đang sợ hoặc tức | Dừng ngay, rời đi, để mèo bình tĩnh lại một mình |
| Cắn giữ không nhả, chân sau đạp mạnh vào tay | Quá đà | Đứng yên, không giật tay, đẩy nhẹ về phía miệng cho mèo nhả, rồi rời đi |
Mèo con thường leo thang rất nhanh, từ chơi vui sang quá đà chỉ trong vài giây. Thói quen tốt là kết thúc lượt chơi từ ở dòng thứ ba, khi đồng tử bắt đầu giãn và mèo chạy loạn, bằng vài cú vồ chậm dần, một cú bắt được, rồi một miếng ăn nhỏ. Mèo chuyển từ chế độ săn sang chế độ ăn và bình tĩnh lại nhanh hơn nhiều so với khi người chủ bỏ đi giữa chừng.
Lịch chơi theo ngày cho mèo con hăng
Ý chính là để mèo con được săn đủ, đúng lúc nó hăng nhất, bằng đồ chơi chứ không phải bằng chân tay người:
| Thời điểm | Việc | Mẹo |
|---|---|---|
| Sáng, trước khi đi làm | Một lượt cần câu lông vũ khoảng mười phút | Cho mèo bắt được ở cuối lượt, rồi cho ăn |
| Ban ngày khi nhà vắng | Đồ chơi nhả hạt, hộp các-tông có lỗ, bóng nhỏ | Đổi đồ chơi vài ngày một lần để mèo không chán |
| Chiều tối khi vừa về | Đây là giờ mèo hay vồ chân nhất. Cầm sẵn cần câu khi mở cửa | Mèo vồ cần câu thay vì vồ chân bạn ở lối vào |
| Trước khi ngủ | Lượt chơi dài nhất, mười lăm phút, rồi bữa ăn | Săn, ăn, chải lông, ngủ là chuỗi tự nhiên của mèo |
| Mọi lúc | Để vài đồ chơi nhẹ trong túi áo hoặc gần cửa phòng | Mèo rình là tung đồ chơi ra trước khi nó kịp vồ |
Lượt chơi chỉ tốt khi mèo được chạy, nhảy và bắt được. Cần câu lông vũ phải di chuyển như con mồi thật: lẩn sau ghế, chạy ngang sàn, dừng lại, rồi vụt đi. Vẫy tít trước mặt mèo không đủ, mèo chán rất nhanh rồi lại quay sang chân bạn.
Chọn đồ chơi cho đúng việc: đồ để săn, đồ để cắn đạp, đồ để tự chơi
Mèo con cần ba loại đồ chơi cho ba nhu cầu khác nhau. Thiếu loại nào, chân tay người chủ sẽ lấp vào chỗ trống đó:
- Đồ để săn cùng người chủ: cần câu có dây dài và cán cứng, đầu là lông vũ, sợi vải hay một con chuột vải nhỏ. Cán dài giữ tay bạn ở xa vùng vồ. Sau mỗi lượt chơi, cất cần câu đi, vì dây có thể quấn cổ hoặc bị nuốt khi mèo chơi một mình.
- Đồ để cắn và đạp: một chiếc gối nhỏ hình con cá, một cuộn khăn dài khâu kín, dài gần bằng thân mèo. Đây là thứ bạn đưa ra mỗi khi mèo ôm tay. Mèo ôm bằng hai chân trước và đạp bằng hai chân sau, nên đồ chơi phải đủ dài để chân sau không đạp trúng tay bạn.
- Đồ để tự chơi khi vắng người: bóng nhẹ, đồ chơi nhả hạt, hộp các-tông khoét lỗ có giấu vài miếng hạt. Đổi đồ vài ngày một lần để luôn có cảm giác mới.
- Đồ nên tránh: sợi dây, chun buộc tóc, kim chỉ, túi ni lông, đồ chơi có chi tiết nhỏ dễ rời. Mèo con nuốt phải dây có thể gây tắc ruột, cần mổ cấp cứu. Thấy mèo nôn, bỏ ăn sau khi chơi với dây thì đi khám ngay.
Đèn chiếu điểm sáng làm nhiều mèo con mê mẩn, nhưng mèo không bao giờ bắt được con mồi, dễ bực bội sau lượt chơi. Nếu dùng, luôn kết thúc bằng cách chiếu vào một món đồ chơi thật hoặc một miếng thưởng để mèo "bắt" được.
Nên làm và không nên làm khi bị mèo con vồ cắn
Phản ứng của người chủ trong vài giây ấy quyết định mèo học được gì. In vào đầu mấy câu này:
- Nên: đứng yên như một khúc gỗ khi mèo vồ chân. Con mồi không chạy thì hết vui.
- Nên: ngay khi răng chạm da, nói "á" ngắn bằng giọng bình thường, ngừng chơi, đứng dậy, rời khỏi phòng một hai phút. Trò chơi kết thúc chính là hậu quả.
- Nên: quay lại và đưa cho mèo một món đồ chơi dài để nó tiếp tục cắn, đạp ở đó.
- Nên: đi dép trong nhà vài tuần nếu mèo hay vồ mắt cá chân, để bớt đau trong lúc tập.
- Không nên: đánh, búng mũi, xịt nước, quát. Mèo con hiểu đó là chơi thô bạo hơn, hoặc bắt đầu sợ tay người. Cả hai đều làm cú cắn tệ hơn.
- Không nên: giật mạnh chân, tay khi đang bị cắn. Mèo phản xạ cắn chặt hơn, móng cào theo.
- Không nên: chơi bằng tay trần, đeo găng tay để vật lộn, hay cho trẻ con chơi trò thò tay vào gầm ghế cho mèo vồ.
Câu "nên" đầu tiên là khó nhất, vì đứng yên khi bị vồ là ngược phản xạ. Nhưng chỉ cần vài tuần mọi người trong nhà đều đứng yên, mèo con sẽ thấy chân người là thứ chán nhất trong nhà.
Áp vào nhà mình
Nhà chị Lan có hai bé năm tuổi và tám tuổi. Hai bé hay chạy, mèo hay đuổi theo vồ chân. Chị giao cho mỗi bé một cần câu riêng, dạy bé lớn kéo cần câu chạy dọc hành lang, và quy định không ai chơi bằng tay. Bé nhỏ chơi với mèo khi có người lớn ngồi cạnh. Bị cào, chị rửa vết thương ngay và theo dõi.
Anh Minh sống một mình, đi làm cả ngày, mèo con bốn tháng. Mèo con một mình cả ngày dồn hết sức vào buổi tối. Anh chuyển lượt chơi dài lên ngay khi về, thêm đồ chơi nhả hạt ban ngày. Anh cũng cân nhắc nhận thêm một mèo con cùng lứa, tính tình hợp, để hai con tập săn với nhau; đây là quyết định lớn cần nghĩ kỹ về thời gian và chi phí chăm sóc.
Bác Tư nuôi mèo già, nay nhận thêm một mèo con. Mèo con có thể vồ cả mèo già. Bác cho mèo con chơi thật đủ để nó không quấy, và để mèo già có chỗ cao yên tĩnh mà mèo con không lên được.
Khi nào cần lo và cần gặp người giúp
Mèo con cắn khi chơi giảm dần theo tuổi, nhất là sau khoảng một tuổi, khi được chơi đủ và cả nhà nhất quán. Nếu mèo đã trưởng thành mà vẫn tấn công chân tay dữ dội, cắn gây chảy máu, tấn công không có kiểu rình chơi mà kèm gầm gừ, xù lông, tai ép, thì không còn là trò chơi. Đưa mèo đi khám để loại trừ đau, bệnh, rồi gặp chuyên gia hành vi động vật.
Mèo đổi tính đột ngột, trước hiền nay hung hăng, cũng là lý do đi khám. Đau răng, đau khớp, ve rận, bệnh tuyến giáp đều có thể làm mèo cáu kỉnh. Mèo con đang thay răng, khoảng từ ba đến sáu tháng tuổi, cũng hay gặm cắn nhiều hơn; lúc đó một món đồ chơi mềm để nhai sẽ giúp, còn nướu sưng đỏ, chảy máu nhiều hay mèo bỏ ăn thì nên cho bác sĩ thú y xem.
Vết cào, vết cắn của mèo, kể cả mèo con, cần được rửa ngay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong khoảng mười lăm phút. Vết cắn sâu, sưng đỏ, nóng đau sau một hai ngày, hoặc người bị cắn là trẻ nhỏ, người già, người có bệnh nền thì đi khám. Hỏi nhân viên y tế về tiêm phòng dại, kể cả khi mèo là mèo nhà.
Câu hỏi thường gặp
Mèo con bao nhiêu tuổi thì hết cắn khi chơi?
Không có mốc cố định. Nhiều con dịu đi rõ từ khoảng sáu tháng đến một tuổi nếu được chơi đủ và không bị dạy dùng tay làm mồi. Nếu người chủ tiếp tục phản ứng mạnh khi bị vồ, thói quen có thể kéo dài sang tuổi trưởng thành.
Có nên nuôi thêm một mèo con để chúng chơi với nhau?
Hai mèo con cùng lứa, tính tình hợp, thường tự dạy nhau cắn nhẹ và ít quấy người chủ hơn. Nhưng đây là thêm một con vật cần chăm sóc nhiều năm. Hãy cân nhắc kỹ về thời gian, chỗ ở và chi phí trước khi quyết định.
Mèo con cắn rồi liếm có phải là cắn yêu không?
Với mèo con, đó thường là chơi kèm chải chuốt như với anh chị em. Dù gọi là gì, nếu răng làm bạn đau thì vẫn nên ngừng chơi và chuyển sang đồ chơi, để mèo học rằng da người không phải đồ chơi.
Mèo con vồ chân vào ban đêm khi đang ngủ thì làm sao?
Thường là mèo chưa được chơi đủ trước giờ ngủ. Thêm lượt chơi dài và bữa ăn trước khi đi ngủ. Nếu vẫn vồ chân dưới chăn, nằm yên, không cựa chân, và cân nhắc cho mèo ngủ ngoài phòng trong vài tuần.
Bị mèo con cào có cần đi tiêm không?
Nên rửa kỹ vết cào bằng xà phòng dưới vòi nước rồi hỏi cơ sở y tế. Việc có cần tiêm phòng dại hay không do nhân viên y tế đánh giá theo vết thương, nguồn gốc mèo và tình trạng tiêm phòng của mèo.
Có nên dùng tiếng kêu ré lên như mèo con để dạy nó cắn nhẹ?
Với một số mèo con, một tiếng "á" ngắn rồi ngừng chơi có tác dụng. Với con khác, tiếng kêu ré lại làm chúng phấn khích hơn. Điều quan trọng là bước ngừng chơi và rời đi; tiếng kêu chỉ là phần phụ.