Mèo đã triệt sản mà vẫn kêu đêm, cào cửa phòng ngủ, giẫm lên mặt chủ lúc bốn năm giờ sáng thường không phải do bệnh mà do lịch sống lệch: mèo ngủ cả ngày khi nhà vắng, chạng vạng và gần sáng là giờ nó tỉnh táo nhất, và tiếng kêu đã từng được đáp lại bằng đồ ăn hay sự chú ý. Sắp lại buổi tối bằng một lượt chơi đuổi bắt, một bữa ăn trước khi ngủ, và tuyệt đối không thưởng tiếng kêu, thì phần lớn nhà thấy đêm yên hơn sau khoảng hai đến bốn tuần.
Bài này dành cho mèo đã triệt sản hoặc chưa đến tuổi động dục. Mèo cái đang động dục kêu đêm là chuyện khác, cần hỏi bác sĩ thú y về triệt sản. Mèo già bỗng kêu to ban đêm cũng là chuyện khác, có phần riêng ở cuối bài, vì đó thường là dấu hiệu sức khoẻ.
Trước hết loại trừ những lý do không phải thói quen
Đánh dấu nếu con mèo nhà bạn có một trong những điều sau. Có bất kỳ mục nào thì nên đi khám trước khi huấn luyện:
- Mèo trên khoảng mười tuổi, trước đây ngủ yên, gần đây mới kêu to ban đêm, đi lại vô định, nhìn chằm chằm vào tường.
- Mèo ăn nhiều hơn hẳn mà vẫn gầy đi, uống nước nhiều, đi tiểu nhiều.
- Mèo kêu khi đang ở khay cát, rặn lâu, tiểu ít từng giọt. Mèo đực tiểu khó là chuyện cấp cứu, đi khám ngay.
- Mèo chưa triệt sản, kêu kéo dài theo đợt, lăn lộn, cong mông khi được vuốt lưng.
- Mèo mới về nhà vài ngày, mới chuyển chỗ ở, mới mất một con vật nuôi khác trong nhà.
- Mèo bị nhốt riêng một phòng mà trước đây vẫn được ngủ chung.
Nếu không có mục nào, khả năng cao bạn đang gặp đúng chuyện lịch sống và thói quen. Phần còn lại của bài là dành cho trường hợp đó. Với mèo mới về hay nhà mới chuyển, kiên nhẫn vài tuần, giữ lịch ăn ngủ đều, thường đêm sẽ tự yên dần.
Vì sao mèo thức vào đúng giờ người ngủ say
Mèo là loài hoạt động mạnh nhất vào lúc chạng vạng và tờ mờ sáng, những giờ con mồi nhỏ của chúng ra khỏi tổ. Mèo nhà vẫn giữ nhịp đó. Thêm vào đó, cả ngày nhà vắng, mèo ngủ gần như suốt, đến tối thì năng lượng dồn lại. Người chủ đi làm về mệt, ăn tối, xem điện thoại rồi đi ngủ, trong khi con mèo mới bắt đầu tỉnh táo.
Phần còn lại là chuyện học. Lần đầu mèo kêu lúc bốn giờ sáng, người chủ ngái ngủ dậy đổ ít hạt cho yên. Mèo học ngay: kêu lúc bốn giờ thì có ăn. Lần sau người chủ cố nằm im, mèo kêu to hơn, cào cửa, cuối cùng người chủ lại dậy. Mèo học thêm: kêu chưa đủ thì kêu to hơn, kéo dài hơn. Đây là cách một thói quen nhỏ thành ra rất khó bỏ.
Quát mèo, ném gối, nhốt ra ban công cũng là một kiểu đáp lại. Với mèo buồn chán, được chú ý theo kiểu nào cũng còn hơn không, nên những cách đó thường không làm mèo im lâu dài, lại làm mèo căng thẳng và sợ người chủ.
Tin tốt là chính khả năng học nhanh ấy cũng giúp bạn sửa lại. Mèo học rất tốt những gì mang lại kết quả, nên khi kêu đêm không còn mang lại gì, còn buổi tối thì có trò săn và bữa no, mèo sẽ tự chuyển sang ngủ cùng giờ với cả nhà.
Buổi tối mới: lịch mẫu cho người đi làm ban ngày
Ý chính là để mèo săn, ăn, chải lông rồi ngủ theo đúng chuỗi tự nhiên của nó, ngay trước giờ người chủ ngủ. Giờ giấc dưới đây là ví dụ, bạn dịch theo nhà mình:
| Giờ | Việc | Ghi chú |
|---|---|---|
| Khoảng 18 giờ, về nhà | Chào mèo, bữa ăn nhỏ thứ nhất | Chỉ khoảng một phần ba khẩu phần tối |
| Khoảng 21 giờ | Chơi đuổi bắt bằng cần câu lông vũ mười đến mười lăm phút, để mèo chạy, nhảy, vồ | Cho mèo bắt được "con mồi" vài lần, kết thúc bằng một cú vồ thành công |
| Ngay sau khi chơi | Bữa ăn lớn nhất trong ngày | Săn rồi ăn là chuỗi tự nhiên, mèo thường chải lông rồi ngủ ngay sau đó |
| Khoảng 22 giờ, trước khi đi ngủ | Đặt một món đồ chơi nhả hạt có ít hạt trong khẩu phần | Mèo có việc để làm nếu thức giấc lúc nửa đêm |
| Khoảng 5 giờ sáng | Máy cho ăn hẹn giờ mở một phần nhỏ | Mèo đi đến máy thay vì đến giường |
| Lúc bạn thức dậy thật | Không cho ăn ngay, làm việc khác vài phút trước | Tách việc người dậy khỏi việc mèo được ăn |
Tổng lượng ăn trong ngày giữ nguyên, chỉ chia lại giờ. Nếu dùng máy cho ăn hẹn giờ, để máy ở phòng khách, xa phòng ngủ, cho mèo vài ngày làm quen với tiếng máy trước khi bắt đầu dựa vào nó.
Ba tuần đầu không đáp lại tiếng kêu: làm sao để chịu được
Đây là phần khó nhất, vì thường mèo sẽ kêu to hơn trước khi chịu thôi. Người ta gọi đó là đợt bùng cuối, dấu hiệu bạn đang đi đúng hướng:
- Cả nhà thống nhất từ trước: không ai dậy cho ăn, không ai nói chuyện, không ai quát khi mèo kêu ban đêm. Chỉ một người phá lệ là mọi công sức về không.
- Sắp xếp sẵn để mèo không có lý do chính đáng gọi bạn: nước sạch, khay cát sạch, đồ chơi nhả hạt, chỗ ngủ ấm ngoài phòng ngủ hoặc trong phòng ngủ tuỳ thói quen nhà bạn.
- Nếu mèo cào cửa phòng ngủ, đặt một tấm cào nằm ngang ngay trước cửa, hoặc tấm thảm trơn khó bám. Không mở cửa khi mèo đang cào.
- Nếu mèo ngủ chung giường và giẫm mặt bạn, quay người lại, kéo chăn trùm đầu, nằm yên như đang ngủ. Không vuốt, không đẩy mạnh.
- Chuẩn bị nút bịt tai cho tuần đầu, nhất là với người ngủ nông. Đây là đầu tư cho giấc ngủ của cả tháng sau.
- Ghi lại mỗi sáng: mèo kêu lúc mấy giờ, kéo dài bao lâu. Sau một hai tuần, con số thường giảm rõ, giúp bạn có thêm sức kiên nhẫn.
Đáp lại một lần sau ba đêm im lặng là cách làm thói quen bền nhất, vì mèo học rằng kêu đủ lâu thì vẫn được. Nếu đã quyết tâm thì giữ trọn ít nhất ba tuần.
Áp vào nhà mình: ba tình huống khác nhau
Nhà chị Lan ở chung cư, mèo kêu làm phiền hàng xóm. Không thể chờ đợt bùng cuối dài ngày. Chị dồn sức vào phần buổi tối: hai lượt chơi thay vì một, bữa lớn ngay trước khi ngủ, máy cho ăn mở lúc bốn giờ rưỡi, trước giờ mèo thường kêu. Mèo có ăn trước khi kịp kêu nên không còn lý do. Khi đêm đã yên một thời gian, chị lùi giờ máy dần về năm giờ.
Anh Minh đi làm ca, giờ ngủ thay đổi theo tuần. Lịch mẫu không áp được nguyên xi. Điều quan trọng là chuỗi "chơi, ăn, ngủ" luôn diễn ra ngay trước giờ anh đi ngủ, dù đó là mười giờ tối hay sáu giờ sáng. Máy cho ăn hẹn giờ được chỉnh theo ca.
Nhà có mèo con dưới một tuổi. Mèo con chạy nhảy ban đêm nhiều hơn hẳn mèo lớn, và đó là bình thường. Tăng thời gian chơi ban ngày và buổi tối, cất đồ dễ vỡ, đồ chơi có tiếng kêu leng keng ra khỏi phòng khách ban đêm. Phần lớn sẽ dịu dần khi mèo lớn lên.
Lỗi người chủ hay mắc và cách sửa
Những lỗi dưới đây đều đến từ thiện ý, muốn mèo yên ngay đêm nay. Cái giá là những đêm sau:
| Lỗi | Mèo học được gì | Làm thay bằng |
|---|---|---|
| Dậy đổ hạt cho mèo im | Kêu lúc gần sáng là có ăn | Máy cho ăn hẹn giờ mở trước giờ mèo hay kêu |
| Cho ăn ngay khi vừa thức dậy | Người dậy là được ăn, nên đánh thức người | Làm việc khác vài phút rồi mới cho ăn |
| Quát, ném gối, đuổi ra ngoài | Kêu thì được chú ý, dù là chú ý kiểu gì | Nằm yên, không phản ứng, sắp lại buổi tối |
| Chơi với mèo lúc nửa đêm cho nó mệt | Nửa đêm là giờ chơi | Dồn lượt chơi vào ngay trước giờ ngủ |
| Để bát hạt đầy suốt đêm | Mèo ăn vặt, không có bữa lớn để ngủ sâu | Bữa lớn trước khi ngủ, phần nhỏ trong đồ chơi nhả hạt |
| Mỗi người trong nhà một cách | Cứ kêu đủ lâu thì sẽ có người đáp | Cả nhà thống nhất luật trước khi bắt đầu |
Nếu đã lỡ dậy cho ăn vài lần trong lúc tập, đừng nản. Chỉ cần quay lại giữ luật từ đêm nay; thói quen sẽ phai, chỉ chậm hơn một chút.
Một lỗi ít ai để ý là chơi quá ít trong ngày nghỉ cuối tuần, khi cả nhà ngủ trưa dài và mèo cũng ngủ theo. Tối chủ nhật thường là đêm mèo kêu nhiều nhất trong tuần.
Mèo già kêu to ban đêm: chuyện khác hẳn
Mèo già, thường từ khoảng mười hai tuổi trở lên, bỗng kêu to, kéo dài vào ban đêm, đi lang thang, có vẻ lạc trong chính ngôi nhà quen, quên chỗ khay cát, là những dấu hiệu nên đưa đi khám. Một số nguyên nhân thường được bác sĩ thú y kiểm tra là cường giáp, tăng huyết áp, bệnh thận, mắt kém, tai kém, đau khớp, và suy giảm nhận thức do tuổi già.
Với mèo già, việc phớt lờ tiếng kêu không phải là cách đúng. Sau khi khám, bạn có thể giúp mèo bằng những việc nhẹ nhàng: để một đèn ngủ mờ ở hành lang, đặt khay cát gần chỗ ngủ, bậc lên xuống thấp cho chỗ nằm cao, giữ đồ đạc ở yên chỗ cũ. Một chiếc áo cũ mang mùi người chủ trong ổ nằm cũng giúp nhiều con mèo già yên tâm hơn.
Mèo kêu kèm thở gấp, há miệng thở, nôn nhiều, không ăn hơn một ngày, rặn ở khay cát mà không ra nước tiểu là trường hợp cần đưa đi khám ngay, không chờ sáng.
Câu hỏi thường gặp
Mèo đã triệt sản sao vẫn kêu đêm?
Triệt sản loại bỏ tiếng kêu do động dục, nhưng không thay đổi nhịp hoạt động chạng vạng và gần sáng của mèo, cũng không xoá thói quen kêu để được ăn. Sắp lại lịch chơi và ăn buổi tối mới là phần giải quyết chính.
Có nên cho mèo ngủ ngoài phòng ngủ để khỏi bị đánh thức không?
Tuỳ nhà. Mèo đã quen ngủ chung mà bỗng bị nhốt ngoài thường cào cửa nhiều hơn trong vài tuần đầu. Nếu muốn đổi, làm từ từ, cho mèo một chỗ ngủ thật ấm ngoài phòng và thưởng khi mèo nằm đó buổi tối.
Mèo kêu khi đi ngủ có phải vì cô đơn không?
Có thể có phần đó, nhất là mèo ở một mình cả ngày. Dành thêm thời gian chơi và tương tác buổi tối thường giúp hơn là đáp lại tiếng kêu lúc nửa đêm. Một số nhà nuôi hai mèo hợp nhau thấy mèo đỡ đòi chủ hơn.
Máy cho ăn hẹn giờ có làm mèo ăn quá nhiều không?
Không, nếu bạn chia từ khẩu phần cả ngày chứ không cộng thêm. Cân lượng hạt mỗi sáng, trừ phần đã cho vào máy, và theo dõi cân nặng mèo mỗi tháng để chỉnh cho phù hợp.
Mèo kêu đêm vì thấy mèo lạ ngoài cửa sổ thì làm sao?
Che phần dưới cửa sổ bằng giấy mờ hoặc rèm vào ban đêm, đóng cửa ban công. Mèo nhìn thấy mèo lạ có thể căng thẳng, kêu, thậm chí đánh dấu trong nhà. Khử mùi chỗ mèo lạ hay ngồi ngoài cửa nếu bạn với tới được.
Phớt lờ tiếng kêu bao lâu thì mèo chịu thôi?
Thường cần vài tuần, và tuần đầu có khi tệ hơn trước. Nếu sau khoảng một tháng làm đúng, cả nhà cùng giữ luật mà mèo vẫn kêu như cũ, nên đưa mèo đi khám để loại trừ lý do sức khoẻ và hỏi thêm chuyên gia hành vi.