Mèo tự vào lồng được khi lồng không còn là thứ chỉ xuất hiện trước mỗi lần đi tiêm: bạn để lồng mở cửa trong nhà lâu dài, biến nó thành chỗ ngủ và chỗ ăn, rồi tập từng bước đóng cửa, nhấc lên, mang đi một đoạn, trước khi có chuyến đi khám thật. Với phần lớn mèo, quá trình này mất khoảng ba đến sáu tuần, tập vài phút mỗi ngày.
Ngày đi khám mà phải lôi mèo khỏi gầm giường, mèo hoảng, người chủ bị cào, thì mèo đến phòng khám trong trạng thái căng thẳng nhất, khó khám và khó chẩn đoán. Bài này đi từng chặng: chọn và bày lồng, lịch tập theo tuần, những gì làm trong ngày đi thật, và cách xử lý nếu ngày mai đã phải đi mà mèo chưa tập.
Vì sao mèo thấy lồng là trốn
Mèo học bằng chuỗi sự kiện. Với rất nhiều con mèo nhà, chuỗi đó là: chiếc lồng xuất hiện từ trong kho, mình bị bắt nhét vào, lồng đung đưa, tiếng xe ồn, một căn phòng đầy mùi chó lạ và thuốc sát trùng, rồi bị giữ chặt và tiêm. Chỉ sau một hai lần, riêng việc nhìn thấy lồng hay nghe tiếng lồng va vào cửa đã đủ báo trước cả chuỗi.
Vì thế mèo trốn không phải vì bướng. Nó trốn vì nó dự đoán đúng. Muốn mèo tự vào lồng, bạn phải viết lại chuỗi ấy: lồng xuất hiện hằng ngày mà chẳng có gì xảy ra, lồng là nơi có bữa ăn, lồng đóng cửa rồi mở ra ngay, lồng được xách đi rồi về nhà. Khi phần lớn các lần gặp lồng đều bình yên, một chuyến đi khám thỉnh thoảng không còn đủ sức làm mèo hoảng.
Cũng vì thế, nhét mèo vào lồng bằng sức, túm gáy hay dụ bằng mẹo rồi đóng sập cửa đều có cái giá: mỗi lần như thế làm lần sau khó hơn. Người chủ không có lỗi khi đã từng làm vậy, vì đa số chúng ta không được ai chỉ cách khác. Bắt đầu tập từ hôm nay là đủ.
Chọn lồng và bày lồng cho mèo dễ chấp nhận
Lồng dễ tập thường có mấy đặc điểm sau. Không cần mua mới nếu lồng nhà bạn đáp ứng được:
- Mở được nắp trên hoặc tháo được nửa trên. Ở phòng khám, bác sĩ có thể khám mèo ngay trong nửa dưới của lồng thay vì lôi mèo ra qua cửa trước.
- Đủ rộng để mèo đứng, xoay người và nằm duỗi. Quá rộng lại làm mèo trượt qua lại khi xách.
- Cứng, có đáy phẳng. Túi vải mềm tiện cho chuyến ngắn, nhưng mèo dễ thấy chòng chành khi lồng bị đung đưa.
- Có lớp lót mềm mang mùi mèo. Một chiếc khăn mèo đã nằm nhiều ngày, gấp gọn dưới đáy.
- Đặt ở chỗ mèo thích nằm. Cạnh cửa sổ có nắng, góc phòng khách, dưới gầm bàn làm việc. Không giấu lồng trong kho rồi lôi ra trước ngày đi.
Anh Minh để lồng trong kho suốt hai năm, và con mèo của anh chỉ cần nghe tiếng mở cửa kho là đã biến mất. Khi anh chuyển lồng ra phòng khách, tháo cửa ra để riêng, lót khăn, chỉ sau mười ngày con mèo đã ngủ trưa trong đó.
Lịch tập theo tuần
Tiến độ tuỳ con. Mỗi bước giữ đến khi mèo thoải mái hẳn rồi mới sang bước sau; phiên tập ngắn, chừng hai đến năm phút:
| Tuần | Việc làm | Mèo đã sẵn sàng sang bước sau khi |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Lồng tháo cửa hoặc tháo nắp, đặt ở chỗ mèo thích. Rải vài miếng thưởng gần lồng, rồi ở cửa lồng, rồi bên trong | Mèo tự bước vào lấy thưởng, đi ra bình thường |
| Tuần 2 | Cho mèo ăn bữa chính trong lồng: đặt bát ở cửa, rồi sâu dần vào trong. Lắp lại cửa nhưng để mở | Mèo ăn hết bữa trong lồng, có lúc tự vào ngủ |
| Tuần 3 | Trong lúc mèo ăn, khép cửa vài giây rồi mở. Kéo dài dần lên nửa phút, một phút. Thưởng qua khe cửa | Mèo vẫn ăn tiếp khi cửa khép, không cào cửa |
| Tuần 4 | Khép cửa, nhấc lồng lên vài phân rồi đặt xuống. Rồi xách đi vài bước trong phòng, đặt xuống, mở cửa, thưởng | Mèo nằm yên hoặc tiếp tục ăn khi lồng được nhấc |
| Tuần 5 | Xách lồng ra cửa, ra hành lang hoặc sân; lên xe đi một vòng ngắn vài phút rồi về, mở lồng ở nhà, thưởng | Mèo không thở há miệng, không kêu dồn dập |
| Tuần 6 trở đi | Thỉnh thoảng đi một vòng ngắn không đến phòng khám, để lồng không chỉ báo trước chuyện tiêm | Lồng vẫn là chỗ ngủ bình thường trong nhà |
Cách xách lồng cũng quan trọng: ôm lồng bằng cả hai tay trước ngực, giữ cho đáy phẳng, thay vì xách quai đung đưa bên hông. Trên xe máy, lồng phải được buộc chắc, có người ngồi sau giữ; trên ô tô, đặt lồng dưới sàn sau ghế trước hoặc cài dây an toàn qua lồng.
Dấu hiệu – ý nghĩa – làm gì
Đọc mèo trong lúc tập để biết đang đi nhanh quá hay vừa phải:
| Dấu hiệu | Ý nghĩa | Làm gì |
|---|---|---|
| Nằm cuộn tròn trong lồng, mắt lim dim | Lồng đã thành chỗ an toàn | Để yên, đây là kết quả bạn muốn |
| Thò đầu vào lấy thưởng nhưng chân sau vẫn ở ngoài | Còn dè chừng, chưa tin hẳn | Đặt thưởng ở cửa vài ngày nữa, chưa đẩy sâu |
| Đồng tử giãn to, thân co thấp, tai ép ngang | Sợ thật sự | Dừng bước này, quay lại bước trước, rút ngắn phiên |
| Cào cửa lồng, kêu to khi khép cửa | Khép cửa quá lâu so với mức mèo chịu được | Mở ngay khi mèo đang im, khép ngắn hơn lần sau |
| Thở há miệng, chảy nước dãi trên xe | Căng thẳng hoặc say xe | Dừng đi xe, hỏi bác sĩ thú y về say xe trước khi tập tiếp |
| Đi tiểu trong lồng khi đi xe | Rất sợ, hoặc chuyến đi quá dài so với mức tập | Lót thêm tấm thấm, rút ngắn chuyến, tập chậm hơn |
Đừng mở cửa lồng lúc mèo đang cào và kêu. Hãy chờ một khoảng lặng ngắn rồi mới mở, nếu không mèo sẽ học rằng kêu to là được thả.
Ngày đi khám thật: làm gì từ tối hôm trước
Nếu đã tập vài tuần, ngày đi khám chỉ là một chuyến đi dài hơn bình thường. Sắp xếp như sau:
- Tối hôm trước, để lồng ở đúng chỗ quen, cửa mở, khăn lót sạch có mùi mèo. Không lau lồng bằng chất tẩy mùi nồng.
- Hỏi phòng khám xem mèo có cần nhịn ăn không. Nếu không cần nhịn, sáng ra cho mèo ăn một phần nhỏ trong lồng như mọi hôm.
- Khi mèo vào lồng ăn, khép cửa nhẹ nhàng, thưởng qua khe, phủ một tấm khăn mỏng che ba mặt lồng để mèo thấy kín đáo.
- Ôm lồng phẳng trước ngực, nói chuyện bình thường, không vội. Trên xe, giữ lồng chắc, tránh gió lùa thẳng vào cửa lồng.
- Ở phòng chờ, đặt lồng lên ghế cao hoặc lên đùi, không đặt dưới sàn cạnh chó lạ. Cửa lồng quay vào tường hoặc phía bạn.
- Về đến nhà, đặt lồng ở chỗ quen, mở cửa, để mèo tự ra khi muốn. Đặt sẵn bữa ăn ngon. Nếu nhà có mèo khác, tách riêng vài giờ vì mùi phòng khám có thể làm hai con gầm gừ nhau.
Nhà chị Lan có hai mèo. Sau mỗi lần đi khám, chị cho con vừa về ở riêng phòng ngủ một buổi, xoa khăn chung lên người cả hai con rồi mới cho gặp lại. Từ khi làm vậy, hai con không còn gầm gừ nhau sau mỗi lần đi tiêm.
Lỗi người chủ hay mắc và cách sửa
Cất lồng đi ngay sau chuyến khám. Lồng lại biến mất, rồi lại xuất hiện đúng lúc có chuyện. Để lồng ở ngoài lâu dài, kể cả khi trông hơi vướng.
Đóng cửa lồng ngay lần đầu mèo bước vào. Mèo vừa bắt đầu tin thì bị nhốt, niềm tin mất sạch. Chỉ khép cửa khi mèo đã ăn trọn bữa trong lồng nhiều ngày liền.
Tập dồn vào tuần trước ngày tiêm. Mèo cảm nhận được sự vội vàng và mọi bước bị đẩy quá nhanh. Bắt đầu ngay sau một lần khám, khi lần khám kế tiếp còn xa.
Chỉ đi xe khi đến phòng khám. Tiếng xe trở thành tín hiệu báo kim tiêm. Thêm những vòng đi ngắn rồi về nhà, có thưởng.
Lau lồng bằng nước tẩy nồng sau mỗi chuyến. Mùi quen của mèo bị xoá, lồng thành vật lạ. Chỉ rửa khi bẩn, bằng nước ấm và xà phòng nhẹ, phơi khô, rồi lót lại khăn quen.
Dùng lồng làm chỗ nhốt phạt. Nhốt mèo vào lồng vì nó vừa làm đổ cốc hay cào ghế khiến lồng mang thêm một nghĩa xấu. Lồng chỉ dùng để nghỉ, để ăn và để đi lại an toàn, không bao giờ để phạt.
Ngày mai phải đi mà mèo chưa tập: cách ít căng thẳng nhất
Không phải lúc nào cũng có sáu tuần. Nếu mèo bị bệnh cần đi gấp, bạn vẫn có thể làm cho chuyến đi đỡ căng thẳng. Trước hết, đóng cửa các phòng có gầm giường, gầm tủ sâu từ tối hôm trước, để mèo không chui vào chỗ khó lấy ra. Đặt lồng sẵn trong phòng mèo đang ở, mở nắp trên nếu lồng cho phép.
Với lồng mở được nắp trên, cách nhẹ nhàng nhất là quấn mèo trong một chiếc khăn lớn, chừa đầu, rồi đặt từ trên xuống, thay vì cố đẩy mèo qua cửa trước. Mèo thường chống chân vào mép cửa khi bị đẩy từ phía sau. Với lồng chỉ có cửa trước, dựng đứng lồng lên, cửa hướng lên trên, rồi đặt mèo từ từ vào theo chiều chân sau trước.
Đừng túm gáy mèo trưởng thành nhấc lên. Mèo mẹ ngậm gáy mèo con là chuyện khác; với mèo lớn, túm gáy gây đau và sợ, lần sau còn khó hơn. Nếu mèo quá hoảng, cào cắn dữ dội, đừng vật lộn tiếp: gọi điện cho phòng khám để hỏi về việc khám tại nhà hoặc thuốc giúp mèo bớt lo trước chuyến đi, chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ thú y. Bị mèo cắn chảy máu thì rửa vết thương thật kỹ bằng xà phòng dưới vòi nước rồi đi khám, hỏi về tiêm phòng dại.
Câu hỏi thường gặp
Mèo đã sợ lồng nhiều năm thì có tập lại được không?
Được, nhưng nên bắt đầu bằng một lồng trông khác hẳn lồng cũ, hoặc tháo lồng cũ thành hai nửa để nó trông như một chiếc giường. Thời gian thường lâu hơn mèo chưa có kỷ niệm xấu, có khi hai tháng.
Có nên để mèo ngủ trong lồng hằng ngày không?
Nên, nếu mèo tự chọn vào. Lồng mở cửa thường xuyên, có khăn quen là chỗ ngủ an toàn. Mèo càng coi lồng là giường của mình thì ngày đi khám càng nhẹ nhàng cho cả mèo lẫn người chủ.
Mèo kêu suốt chuyến đi xe, có nên mở lồng ra ôm không?
Không nên mở lồng trên xe vì mèo hoảng có thể lao ra ngoài hoặc chui vào chân người lái, rất nguy hiểm. Bạn phủ khăn che bớt lồng, nói chuyện nhỏ nhẹ, và lần sau tập những chuyến đi ngắn hơn.
Có thể cho mèo uống thuốc an thần trước khi đi khám không?
Chỉ dùng thuốc giúp mèo bớt lo khi bác sĩ thú y đã khám, biết sức khoẻ của mèo và kê đơn liều cụ thể. Không tự dùng thuốc ngủ của người hay thuốc mua theo lời mách, vì có thể gây nguy hiểm cho mèo.
Mèo đi tiểu trong lồng mỗi lần đi xe thì xử lý thế nào?
Lót tấm thấm dưới khăn, mang theo khăn dự phòng. Đây thường là dấu hiệu mèo rất sợ, nên cần quay lại tập những chuyến xe thật ngắn. Nếu mèo đi tiểu khó, tiểu ra máu thì đó là chuyện cần khám ngay.
Nhà có hai mèo thì có cho chung một lồng được không?
Chỉ nên khi hai con rất thân và lồng đủ rộng cho cả hai nằm. Trong đa số trường hợp, mỗi con một lồng an toàn hơn, vì mèo căng thẳng có thể quay sang cào cắn con nằm bên cạnh.