PhucTung.comPhục Tùng
Sửa hành vi khó

Chó sủa khi chuông cửa reo, có người gõ cửa: dạy chó về chỗ nằm thay vì lao ra cửa

Biến tiếng chuông cửa từ tín hiệu sủa thành tín hiệu chạy về tấm nệm: lịch tập năm tuần với chuông ghi âm, người giả gõ cửa, shipper thật và các lỗi hay gặp.

A small brown dog lies on a round mat in a narrow apartment hallway as a Vietnamese man, face turned away, holds a treat, floor-level side view, soft light

Chó sủa khi chuông cửa reo vì tiếng chuông đã gắn liền với "có người lạ sắp vào lãnh thổ", và vì gần như mỗi lần nó sủa, người kia đều bỏ đi hoặc chủ đều chạy ra cửa. Cách sửa hiệu quả nhất là dạy lại nghĩa của tiếng chuông: chuông reo nghĩa là chạy về tấm nệm của mình và chờ phần thưởng.

Bài này chỉ bàn đúng một tình huống: tiếng chuông, tiếng gõ cửa và vài phút đầu khi có người tới. Chuyện sủa vì buồn chán hay vì người qua lại bên cửa sổ là các bài khác. Lịch dưới đây chia theo năm tuần, mỗi ngày hai ba phiên ngắn, đi từ chuông ghi âm vặn nhỏ tới người giao hàng thật.

Vì sao tiếng chuông lại "bật công tắc" sủa

Hãy nhìn từ phía chó. Tiếng chuông là âm thanh rất rõ, đến bất ngờ, và ngay sau nó luôn có chuyện: người lạ đứng ngoài, chủ đứng dậy đi nhanh, có mùi lạ tràn vào khi cửa mở. Sau vài chục lần, tiếng chuông tự nó đủ làm chó dựng lông, lao ra cửa. Chó không cần ai dạy chuyện đó, nó học qua lặp lại.

Hơn nữa, việc sủa gần như luôn "thành công" theo con mắt của chó. Người giao hàng đưa gói rồi đi, khách thì được mời vào nhưng cửa đóng lại. Trong đầu chó: mình sủa, kẻ lạ rút lui. Hành vi nào đem lại kết quả thì sẽ lặp lại. Thêm vào đó, nhiều chủ vừa chạy ra vừa quát "im", và tiếng quát nghe như chủ cũng đang sủa theo.

Quát, xịt nước, ném chùm chìa khoá, vòng cổ phát tiếng rít hay rung đều có chung một vấn đề: chúng làm tiếng chuông thêm đáng sợ. Chó vốn đang cảnh giác giờ lại có thêm lý do để căng thẳng mỗi khi có khách. Có con im được vài hôm rồi sủa dữ hơn, có con chuyển sang gầm gừ hoặc cắn nhẹ người vào cửa. Vì vậy hướng đi ở đây là đổi cảm xúc của chó với tiếng chuông, đồng thời cho nó một việc rõ ràng để làm.

Chuẩn bị trước khi tập

Chuẩn bị kỹ thì phiên tập ngắn mà hiệu quả. Kiểm qua danh sách sau:

  • Một tấm nệm hoặc tấm thảm riêng đặt cách cửa ra vào ít nhất vài mét, ở chỗ chó vẫn nhìn được người nhà. Đặt sát cửa thì chó vẫn đang đứng gác.
  • Ghi âm tiếng chuông nhà mình bằng điện thoại, và ghi cả tiếng gõ cửa. Tiếng chuông mẫu trên mạng có thể khác âm sắc, chó không nhận ra là cùng một thứ.
  • Đồ thưởng hạng sang chỉ dành cho bài này: thịt gà luộc xé nhỏ, trứng luộc, một ít pa tê. Tiếng chuông là thử thách lớn, cần phần thưởng tương xứng.
  • Một hộp nhỏ để sẵn cạnh tấm nệm, có nắp, chó không với tới, để bạn thưởng ngay khi nó tới nơi.
  • Một người giúp từ tuần ba trở đi, đóng vai khách đứng ngoài cửa.
  • Cổng chặn trẻ em hoặc dây dắt để chặn đường ra cửa khi khách thật tới trong lúc đang tập dở.

Trước mỗi phiên, cho chó đi dạo hoặc chơi trò ngửi tìm đồ khoảng mười phút. Chó đang dồn năng lượng thì tiếng chuông dễ châm ngòi hơn.

Tuần một: dạy "về chỗ" khi chưa có chuông

Trước khi gắn với tiếng chuông, chó phải biết đi về tấm nệm như một trò vui. Mỗi phiên khoảng năm phút, ngày hai ba phiên.

  1. Đứng cạnh tấm nệm, ném một miếng thưởng lên nệm. Chó bước lên ăn, bạn nói "đúng" và thả thêm một miếng khi bốn chân còn trên nệm.
  2. Làm khoảng mười lần cho chó quen: nệm là chỗ có đồ ngon rơi xuống.
  3. Bắt đầu nói "về chỗ" ngay trước khi ném thưởng, rồi dần dần chỉ tay về phía nệm mà chưa ném, đợi chó bước lên mới thưởng.
  4. Khi chó lên nệm nhanh, bạn dạy thêm phần nằm: chờ nó tự nằm xuống hoặc gợi bằng tay, thưởng liên tục mỗi vài giây khi đang nằm.
  5. Lùi dần ra xa: đứng cách nệm một bước, hai bước, rồi đứng gần cửa ra vào mà nói "về chỗ".
  6. Kết thúc mỗi phiên bằng một từ thả như "xong rồi", để chó biết lúc nào được rời nệm.

Chưa vội bật chuông. Chỉ khi chó chạy về nệm từ cửa ra vào ít nhất tám trong mười lần thì mới sang tuần hai.

Lịch tập tuần hai đến tuần năm

Từ tuần hai, tiếng chuông bước vào. Nguyên tắc là mỗi bước chỉ khó hơn bước trước một chút, và nếu chó sủa quá hai lần trong một phiên thì phiên sau quay về mức dễ hơn.

TuầnBài tậpĐạt khiGhi chú
HaiPhát chuông ghi âm vặn rất nhỏ, ngay sau đó ném thưởng lên nệm; chưa đòi chó làm gìChó nghe chuông là quay đầu nhìn nệm hoặc nhìn bạnMỗi phiên tám đến mười lần, cách nhau ngẫu nhiên
Hai (cuối tuần)Phát chuông nhỏ, nói "về chỗ", thưởng khi chó lên nệmChó tự chạy về nệm sau tiếng chuôngTăng âm lượng mỗi hai ngày nếu ổn
BaPhát chuông ở âm lượng thật, đứng ở nhiều chỗ khác nhau trong nhàChó về nệm dù bạn ở bếp hay phòng ngủThêm tiếng gõ cửa ghi âm
BốnNgười giúp đứng ngoài bấm chuông thật, bạn ở trong; cửa vẫn đóngChó về nệm, có thể sủa một hai tiếng rồi thôiNgười giúp đứng ngoài khoảng một phút rồi đi
NămNgười giúp bấm chuông, bạn mở cửa, người giúp vào, ngồi xuốngChó nằm trên nệm trong lúc cửa mởThưởng liên tục khi cửa đang mở; xong mới thả chó ra chào

Ở tuần bốn và năm, nhắc người giúp đừng nhìn chó, đừng gọi tên chó. Mọi chú ý dồn hết vào tấm nệm.

Áp vào nhà mình: căn hộ, nhà phố có cổng, chó già

Căn hộ chung cư, cửa mở thẳng vào phòng khách. Khoảng cách từ cửa tới chỗ nằm thường ngắn, nên tấm nệm hay bị đặt sát cửa cho tiện. Hãy đặt nó ở góc xa nhất mà chó vẫn thấy cả nhà, có thể cạnh sofa. Tiếng bước chân và tiếng thang máy ở hành lang cũng là "chuông" với chó; ghi âm thêm tiếng cửa thang máy mở để đưa vào tuần ba.

Nhà phố có cổng sắt nhìn ra hẻm. Chó thấy được người tới từ xa, nên nó đã sủa trước cả khi có ai bấm chuông. Che phần dưới cổng bằng tấm bạt hoặc tấm nhựa mờ để giảm tầm nhìn, và tập ở phòng trong trước khi tập gần cổng. Người giúp đóng vai khách nên đi từ đầu hẻm vào, đúng như khách thật.

Chó lớn tuổi, nghe kém, dễ giật mình. Chó già nghe tiếng chuông muộn hơn, rồi lại giật mình khi cửa mở, nên sủa như bị đánh thức. Với bác Tư có chú chó mười hai tuổi, cách hợp là để tấm nệm êm ở chỗ ấm, tập rất ngắn chừng hai ba phút, và thêm một tín hiệu bằng tay hoặc bật đèn trước khi mở cửa để chó kịp biết. Nếu chó già bỗng sủa nhiều hơn hẳn trước, nên khám thú y xem mắt, tai và chỗ đau.

Nhà có hai chó. Một con sủa là con kia sủa theo. Tập riêng từng con với tấm nệm riêng trước, mỗi con một phòng, rồi mới tập chung, mỗi người phụ trách thưởng một con.

Khi khách thật, shipper thật tới giữa chừng

Đừng để tiếng chuông thật phá bài tập. Trong mấy tuần đầu, khách và shipper vẫn tới. Nếu mỗi lần như vậy chó lại lao ra sủa và người lạ lại đi, công tập dễ trôi. Treo một mẩu giấy nhắn ở chuông hoặc dặn shipper gọi điện trước, để bạn kịp cho chó vào phòng hoặc đứng sau cổng chặn.

Có một kịch bản ứng phó nhanh. Chuông reo bất ngờ thì bạn đứng dậy bình thản, nói "về chỗ" một lần. Chó về thì ném cả nắm thưởng lên nệm, như một bữa tiệc nhỏ, rồi mới ra cửa. Chó không về thì cứ thả cả nắm thưởng xuống ngay chỗ nó đứng, xa cửa nhất có thể, để nó bận ngửi trong lúc bạn nhận hàng.

Cảm ơn tiếng sủa đầu tiên. Một hai tiếng sủa báo động là chuyện bình thường của chó canh nhà. Anh Minh, sống trong căn nhà ống có cổng nhìn ra hẻm, quen nói "cảm ơn, anh biết rồi" bằng giọng nhẹ rồi gọi chó về nệm. Câu nói ấy cho chó biết chủ đã nghe, nó không cần sủa tiếp.

Ghi lại để biết đang tiến hay lùi. Mỗi lần có chuông thật, ghi ba thứ: chó sủa bao nhiêu tiếng, có về nệm không, mất mấy giây. Sau hai tuần nhìn lại sẽ thấy rõ hơn cảm giác "hình như vẫn vậy".

Lỗi hay mắc và khi nào cần người giúp

Bài tập này hay hỏng ở mấy chỗ quen thuộc:

  • Tăng âm lượng quá nhanh. Vừa thấy chó ổn ở mức nhỏ đã bật to hết cỡ, chó sủa lại, chủ nản. Tăng từng nấc, mỗi nấc vài ngày.
  • Chỉ tập ở một chỗ đứng. Bạn luôn ngồi ở sofa lúc tập, nên khi bạn ở bếp thì chó không hiểu. Đổi chỗ đứng từ tuần ba.
  • Thưởng quá nghèo. Hạt khô thường ngày không đủ sức kéo chó khỏi cánh cửa. Để dành đồ ngon nhất cho tiếng chuông.
  • Quát "im" lúc chó đang sủa. Nghe như chủ sủa cùng. Nói "về chỗ" bằng giọng thường, một lần.
  • Mở cửa khi chó còn đang lao tới. Mỗi lần như thế là một lần chó luyện thói cũ. Chặn bằng cổng hoặc dây rồi mới mở.
  • Quên kết thúc. Không có từ thả thì chó tự đứng dậy lúc nào nó muốn, và tấm nệm mất nghĩa.

Nên tìm bác sĩ thú y hoặc chuyên gia hành vi nếu chó lao ra cửa kèm gầm gừ, nhe răng, cắn vào cửa hay cắn người nhà khi bị giữ lại, hoặc nếu chó run, thở dốc, trốn lâu sau mỗi lần có khách. Đó là dấu hiệu sợ hãi hay căng thẳng nặng, cần người xem tận nơi. Nếu đã có ai bị cắn, rửa vết thương dưới vòi nước với xà phòng khoảng mười lăm phút và đi tiêm phòng dại.

Câu hỏi thường gặp

Có nên để chó sủa vài tiếng khi có khách để canh nhà không?

Một hai tiếng sủa báo động là chấp nhận được và nhiều nhà còn thích. Mục tiêu của bài tập là chó sủa xong thì dừng và về chỗ, chứ không phải im tuyệt đối. Bạn đáp lại bằng câu cảm ơn nhẹ rồi gọi chó về nệm.

Đổi tiếng chuông mới có giúp chó bớt sủa không?

Có thể giúp trong vài ngày đầu vì chó chưa gắn tiếng mới với khách. Nếu tận dụng lúc ấy để tập ngay với tiếng chuông mới thì có lợi. Nhưng nếu không tập, chó sẽ học tiếng chuông mới rất nhanh và sủa như cũ.

Chó sủa cả tiếng chuông trên tivi thì làm sao?

Đó là dấu hiệu chó đã gắn rất chặt với âm thanh. Bạn có thể ghi âm đoạn tiếng chuông đó và đưa vào lịch tập giống chuông nhà mình, bắt đầu ở âm lượng thật nhỏ. Trong thời gian tập, tránh để tivi phát những đoạn có tiếng chuông bất ngờ.

Chó nhỏ sủa chuông cửa có cần tập giống chó lớn không?

Cần. Chó nhỏ sủa chuông cũng làm phiền hàng xóm và dễ căng thẳng như chó lớn. Cách tập giống nhau, chỉ cần chia thưởng nhỏ hơn để chó không no quá nhanh trong một phiên.

Tập bao lâu thì chó không lao ra cửa nữa?

Thường khoảng bốn đến tám tuần, tuỳ con và tuỳ thói quen đã có từ lâu hay mới. Chó canh nhà mạnh có thể cần lâu hơn. Ghi sổ số tiếng sủa mỗi lần chuông reo để thấy tiến bộ rõ ràng.

Có nên dùng vòng cổ chống sủa không?

Không nên. Vòng cổ phát rung, tiếng rít hay xịt mùi làm tiếng chuông thêm đáng sợ, có thể khiến chó căng thẳng và chuyển sang gầm gừ hay cắn. Dạy chó về chỗ bằng thưởng đi chậm hơn nhưng bền và không để lại sợ hãi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138