PhucTung.comPhục Tùng
Trò chơi trí não và lệnh nâng cao

Dạy chó nhớ tên đồ chơi: nhặt đúng món khi được gọi tên, từ một món lên ba món

Các bước dạy chó nhớ tên một món đồ chơi, thêm món thứ hai để phân biệt, kiểm tra chó không đoán bằng vị trí, sổ ghi kết quả và chó nào hợp với bài tập này.

Two plush toys and a rope knot lie on a wooden floor as a Vietnamese man sits cross legged and a young border collie picks one up, high angle, soft morning light

Dạy chó nhớ tên đồ chơi bắt đầu với đúng một món: mỗi lần chó cầm món đó, bạn nói tên nó và chơi thật vui; vài ngày sau mới thêm món thứ hai, rồi xin chó mang đúng món theo tên. Phần lớn chó cần vài tuần mới phân biệt chắc hai món. Không phải chó nào cũng mê bài này; chó thích ngậm đồ và thích chơi với chủ thường hợp nhất.

Phần dưới nói chó nào hợp, cần biết gì trước, các bước cho món thứ nhất, cách thêm món thứ hai, cách kiểm tra để biết chó hiểu tên chứ không đoán theo vị trí, một mẫu sổ ghi kết quả và những lỗi khiến chó chỉ nhặt bừa món gần nhất.

Chó nào hợp với bài này, cần biết gì trước

Bài tập tên đồ chơi khá đòi hỏi. Trước khi bắt đầu, kiểm xem chó nhà bạn đã có những điều sau chưa:

  • Mê ít nhất một món đồ chơi. Chó cầm món đó đi khắp nhà, mang lại cho bạn, chơi kéo co với nó. Chó không quan tâm đồ chơi thì làm bài tìm đồ bằng mũi trước sẽ hợp hơn.
  • Biết nhả đồ. Chó phải nhả món đồ vào tay bạn để đổi lấy thưởng hoặc lượt chơi tiếp. Chó giữ đồ, gầm gừ khi bạn tới gần đồ chơi thì đừng làm bài này; cần xử lý chuyện giữ đồ trước, có khi cần chuyên gia hành vi.
  • Biết mang lại, dù chưa hoàn hảo. Chó cầm đồ đi về phía bạn là đủ, chưa cần đặt vào tay.
  • Đồ chơi khác hẳn nhau. Chọn hai ba món khác chất liệu, hình dạng: một con thú bông, một cuộn dây thừng thắt nút, một quả bóng cao su. Món giống nhau quá thì chó phân biệt bằng mùi khó hơn.
  • Tên đồ chơi ngắn, khác âm nhau. "Gấu", "thừng", "bóng" tốt hơn "gấu nâu" và "gấu trắng". Tránh tên trùng âm với lệnh chó đã biết.
  • Thời gian cho phiên ngắn mỗi ngày. Hai phiên, mỗi phiên khoảng năm phút, đều đặn vài tuần.

Các giống chó vốn được nuôi để làm việc cùng người, như chó chăn gia súc hay chó tha mồi, thường hứng thú với bài này. Nhưng chó lai bình thường mê đồ chơi cũng học được, chỉ có khi cần lâu hơn. Tuổi không phải trở ngại: chó trưởng thành học tốt, chó già học chậm hơn nhưng rất vui.

Món thứ nhất: gắn tên vào đồ

Trong tuần đầu chỉ có một món đồ chơi ra khỏi tủ. Các món khác cất hết. Làm như sau:

  1. Ngồi trên sàn với chó, cầm món thứ nhất, ví dụ con gấu bông. Lắc nhẹ, nói "gấu" một lần, đưa cho chó ngậm. Khi chó ngậm, nói lại "gấu, giỏi lắm".
  2. Chơi kéo co ngắn với gấu, mỗi lần chó kéo thì nói "gấu". Tên được nói nhiều lần, nhưng gắn với lúc chó đang tập trung vào món đồ.
  3. Ném gấu một quãng ngắn, nói "lấy gấu". Chó mang lại, đổi bằng một miếng thưởng hoặc một lượt ném nữa.
  4. Đặt gấu xuống sàn cách chó vài bước, nói "lấy gấu". Chó cầm lên là khen, thưởng, chơi.
  5. Sau khoảng năm đến bảy ngày, đặt gấu ở phòng khác, cửa mở, nói "lấy gấu". Chó đi tìm và mang về là dấu hiệu tên đã nối với món đồ, ít nhất là chó biết "lấy gấu" là có việc.
  6. Cất gấu vào tủ sau mỗi phiên. Gấu chỉ xuất hiện trong giờ học và giờ chơi với bạn, để giữ giá trị.

Ở bước này chó chưa thật sự phân biệt gì, vì chỉ có một món. Đừng vội mừng khi chó mang gấu về; phải đến bước hai mới biết chó hiểu tên hay chỉ hiểu "lấy cái gì đó".

Món thứ hai: dạy phân biệt

Khi chó đã mang gấu về chắc chắn, thêm món thứ hai. Đây là bước khó nhất, đi chậm:

  1. Dạy riêng món thứ hai, ví dụ cuộn thừng, đúng như món thứ nhất trong vài ngày, gấu cất đi. Tên mới là "thừng".
  2. Bắt đầu đặt hai món trên sàn, gấu ở xa, thừng ngay trước mặt chó. Nói "lấy thừng". Chó cầm thừng: thưởng to. Lần này ta để chó thắng dễ.
  3. Đổi lại: thừng ở xa, gấu ngay trước mặt, nói "lấy gấu". Thưởng to.
  4. Dần dần đặt hai món ngang nhau, cách chó cùng một khoảng, xa nhau chừng một mét. Gọi một tên. Chó cầm đúng: thưởng, chơi. Chó cầm sai: không nói gì, nhẹ nhàng nhận lại, đặt lại, gọi lần nữa sau vài giây.
  5. Chó sai hai lần liền thì quay lại bước trước, để món cần lấy gần hơn. Kết thúc phiên bằng một lần đúng.
  6. Khi chó đúng khoảng tám trên mười lần với hai món đặt ngang nhau, đổi vị trí trái phải liên tục.

Thêm món thứ ba theo đúng cách đó, nhưng chỉ khi hai món đầu đã rất chắc. Nhiều chủ thêm món mới quá sớm, chó đang hiểu lơ mơ hai tên lại bị rối thêm, cả ba đều sai.

Kiểm tra chó hiểu tên, không đoán theo vị trí

Chó rất giỏi đọc manh mối ngoài lời nói: chỗ đặt đồ, hướng mắt bạn nhìn, món nào vừa được chơi. Dùng các phép thử sau để chắc chắn:

Phép thửCách làmKết quả đáng tin khi
Đổi bênĐổi chỗ hai món trái phải sau mỗi lầnChó vẫn đúng, không lấy theo bên quen
Không nhìnGọi tên khi bạn quay lưng hoặc nhìn lên trầnChó đúng dù không có ánh mắt dẫn
Đồ ở phòng khácĐặt hai món ở phòng bên, bạn ở lạiChó tự chọn đúng khi không thấy bạn
Món vừa chơiChơi gấu, rồi gọi "thừng"Chó không lấy món vừa chơi theo quán tính
Người khác gọiMột người trong nhà gọi tênChó đúng với giọng khác

Ghi lại kết quả mỗi phiên vào một cuốn sổ: ngày, món gọi, chó lấy món gì, đúng hay sai, có phép thử nào. Sau hai tuần nhìn lại sẽ thấy rõ chó đúng nhiều ở phép thử nào, kẹt ở đâu. Cảm giác "chó hiểu rồi" của người chủ thường lạc quan hơn con số trong sổ.

Từ hai món lên ba món, rồi cất đồ theo tên

Khi chó đã chọn đúng giữa hai món ở cả năm phép thử, thêm món thứ ba theo cách cũ: dạy riêng vài ngày với hai món kia cất đi, rồi đặt ba món, món mới gần chó nhất, gọi tên món mới. Sau đó đưa ba món ra xa đều nhau. Mỗi món mới thường nhanh hơn món trước, vì chó đã hiểu luật chơi: mỗi món có một tiếng riêng, chọn đúng tiếng mới được thưởng.

Một lịch gợi ý, tuỳ chó mà dài ngắn: tuần một chỉ món thứ nhất; tuần hai dạy riêng món thứ hai rồi bắt đầu đặt hai món, món gọi ở gần; tuần ba hai món ngang nhau và đổi bên; tuần bốn làm các phép thử không nhìn, phòng khác, người khác gọi. Món thứ ba thường bắt đầu từ tuần năm hoặc sáu. Chó nào đứng mãi ở tuần ba thì cứ để đó thêm, không có gì sai.

Khi đã có ba món, có thể ghép bài nhớ tên với việc cất đồ: gọi tên từng món, chó mang tới, bạn đưa tay chỉ vào thùng đựng đồ chơi, chó thả vào thì thưởng. Lúc đầu thả vào tay bạn đặt ngay trên miệng thùng, sau đó rút tay ra. Trò này hợp với nhà có trẻ: trẻ gọi tên, chó mang về, cả hai cùng dọn phòng.

Đừng tham số lượng. Hai ba món chó biết chắc vui hơn mười món chó đoán bừa. Dấu hiệu nên dừng ở số món hiện tại là tỉ lệ đúng tụt xuống ở cả những món cũ, chó bắt đầu ngập ngừng, nhìn bạn dò ý, hoặc mang cả hai món về một lượt.

Lỗi khiến chó nhặt bừa món gần nhất

Nói tên liên tục. "Lấy gấu, gấu đâu, gấu kìa, gấu gấu." Chó nghe tên như tiếng nền và lấy món gần nhất. Nói một lần, chờ.

Nhìn hoặc chỉ vào món đúng. Chó đọc ánh mắt rất giỏi. Đứng thẳng, nhìn chó hoặc nhìn lên, tay đặt yên.

Thưởng cả khi chó lấy sai. Thấy chó cố gắng nên thương, thưởng luôn. Chó học rằng món nào cũng được. Chỉ thưởng đúng món, còn lại nhận về lặng lẽ.

Mắng hoặc thở dài khi chó sai. Chó sợ sai thì không dám chọn, đứng nhìn chủ hoặc bỏ đi. Không phản ứng gì với lần sai là đủ thông tin cho chó.

Để đồ chơi bừa khắp nhà. Chó ngậm đi ngậm lại cả ngày, mùi lẫn lộn, giá trị giảm. Cất vào tủ sau giờ học.

Tập quá lâu khi chó đã rối. Ba lần sai liền là dừng, quay về bài dễ, kết thúc bằng một lần đúng. Hôm sau tập tiếp.

Áp vào chó nhà bạn: khi chó không thích nhặt hoặc đã già

Có chó không thích mang đồ lại nhưng rất mê dùng mũi. Với những chó này, đổi bài tập thành chạm: thay vì mang về, chó chỉ cần chạm mũi vào đúng món khi nghe gọi tên. Đặt hai món trên sàn, gọi một tên, chó chạm mũi vào món đúng là thưởng. Bài vẫn là bài nhớ tên, chỉ khác cách trả lời.

Chó già, răng yếu, không ngậm được lâu: chọn món nhẹ, mềm, dễ cầm, và cũng có thể dùng cách chạm mũi. Phiên ngắn, không bắt chó đi xa lấy đồ. Chó già học tên mới chậm hơn nhưng rất thích có việc làm với chủ.

Nhà chị Lan có chú chó lai vừa tròn một tuổi, rất mê con thú bông hình vịt. Chị dạy "vịt" trong một tuần, rồi thêm quả bóng. Hai tuần đầu chó lấy đúng vịt gần như mọi lần, nhưng gọi "bóng" thì vẫn mang vịt về. Chị nhận ra mình hay nhìn vào quả bóng khi gọi, và chó lại mê vịt hơn hẳn. Chị đổi: chơi bóng nhiều hơn vịt trong vài ngày để bóng có giá ngang vịt, gọi tên khi đứng quay lưng. Tới tuần thứ tư, sổ ghi của chị cho thấy chó đúng khoảng bảy, tám lần trong mười với cả hai món.

Chó không học được bài này cũng không sao. Mục đích là chơi với nhau vui hơn, không phải để chó thành chó biết nhiều từ nhất xóm.

Câu hỏi thường gặp

Chó có thật sự hiểu tên đồ vật không?

Nhiều chó học được tên một số đồ vật nếu được dạy đều đặn, có con nhớ được khá nhiều. Nhưng không phải chó nào cũng học được nhiều tên, và cần kiểm tra cẩn thận để chắc chó hiểu tên chứ không đoán theo vị trí hay ánh mắt.

Mất bao lâu để chó phân biệt được hai món đồ chơi?

Tuỳ chó, thường vài tuần với hai phiên ngắn mỗi ngày. Món thứ nhất nhanh, món thứ hai mới là chỗ khó. Ghi sổ để thấy tiến bộ thật thay vì đoán theo cảm giác.

Chó không chịu nhả đồ chơi thì có dạy bài này được không?

Nên dạy nhả trước bằng cách đổi đồ chơi lấy một miếng thưởng ngon hơn. Nếu chó gầm gừ, cứng người khi bạn tới gần đồ chơi, đừng giành lấy; đó là giữ đồ, cần xử lý riêng và có khi cần chuyên gia hành vi.

Có nên đặt tên đồ chơi theo màu không?

Không nên. Chó nhìn màu khác người, một số màu như đỏ và xanh lá có thể khó phân biệt với chó. Đặt tên theo loại đồ, chọn đồ khác nhau về hình dạng và chất liệu để chó có thêm mùi và cảm giác khi ngậm.

Chó học tên đồ chơi rồi có quên không?

Có thể quên dần nếu lâu không dùng. Giữ lại bằng vài lượt gọi tên trong giờ chơi mỗi tuần. Món nào lâu không dùng, khi lấy ra thì ôn lại từ bước dễ.

Mèo có học được tên đồ chơi không?

Một số mèo học được việc chạm vào đúng món khi nghe tên nếu được thưởng bằng đồ ăn và phiên rất ngắn. Mèo ít khi mang đồ về như chó, nên dùng cách chạm mũi hoặc chạm chân là hợp hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138