PhucTung.comPhục Tùng
Huấn luyện mèo

Dạy mèo cào trụ thay vì cào sofa: lịch ba tuần chuyển thói quen không la mắng

Mèo đã quen cào tay sofa thì chuyển sang trụ cào theo lịch ba tuần: đặt trụ đúng chỗ cũ, làm chỗ cũ kém hấp dẫn, thưởng đúng lúc và không la mắng.

A grey tabby cat stretches upward on a tall sisal scratching post beside a fabric sofa in an apartment living room, low side angle, soft afternoon window light

Mèo đã quen cào tay sofa thì không thể bắt nó bỏ cào, chỉ có thể dời chỗ cào: đặt một trụ cào cao, vững ngay trước đúng chỗ nó đang cào, làm chỗ cũ trơn và kém hấp dẫn trong vài tuần, rồi thưởng mỗi lần nó cào trụ. Làm đều theo lịch dưới đây thì phần lớn mèo chuyển được trong khoảng hai đến bốn tuần, tuỳ con và tuỳ thói quen cũ đã bao lâu.

Bài này dành cho nhà đã có trụ cào mà mèo vẫn lờ đi, hoặc vừa mua sofa mới và muốn giữ nó. Phần chọn loại trụ chỉ nói vừa đủ; trọng tâm là cách đọc thói cào của con mèo nhà bạn, từng bước trong ba tuần và những lỗi khiến mèo quay lại ghế.

Vì sao quát hay xịt nước không làm mèo bỏ cào sofa

Cào không phải trò nghịch. Mèo cào để duỗi cả thân sau giấc ngủ, để tuốt lớp vỏ móng cũ, và quan trọng nhất là để lưu lại mùi từ tuyến dưới gan bàn chân cùng vết xước nhìn thấy được. Tay sofa ở phòng khách, nơi cả nhà ngồi, là chỗ đánh dấu lý tưởng: nó nằm giữa lối đi, đậm mùi người chủ, đứng vững khi bị kéo mạnh.

Khi người chủ quát, vỗ tay thật to hay xịt nước, mèo không hiểu "đừng cào ghế". Nó hiểu "người này đáng sợ lúc mình đang cào". Kết quả thường gặp là mèo vẫn cào nhưng chờ lúc vắng người, hoặc căng thẳng hơn nên cào và đánh dấu nhiều hơn. Một số con bắt đầu né người chủ, giật mình khi có tiếng động. Bạn mất lòng tin mà sofa vẫn rách.

Cắt bỏ móng bằng phẫu thuật là cắt cả đốt ngón, gây đau kéo dài và nhiều nơi đã coi là hành vi không chấp nhận được; bài này không bàn cách đó. Cách bền là cho mèo một chỗ cào tốt hơn ghế, đặt đúng nơi nó muốn đánh dấu, rồi để phần thưởng làm phần việc còn lại.

Đọc thói cào của con mèo nhà bạn trước khi mua thêm gì

Dành hai ba ngày quan sát, ghi lại vào điện thoại. Mỗi câu trả lời quyết định một chi tiết của trụ và chỗ đặt:

  • Cào đứng hay cào nằm? Mèo đứng thẳng, vươn hai chân trước lên tay ghế thì cần trụ dọc cao hơn chiều dài thân khi duỗi. Mèo cào mép thảm, cào sàn thì cần tấm cào nằm ngang.
  • Cào lúc nào? Ngay sau khi ngủ dậy, khi người chủ vừa về nhà, sau bữa ăn hay lúc phấn khích chơi đùa. Đây là những thời điểm bạn sẽ đứng sẵn để thưởng.
  • Cào ở đâu? Thường là một hai điểm cố định: góc tay ghế gần cửa, mặt sau sofa nhìn ra lối đi. Chỗ đó là nơi đặt trụ, không phải góc khuất bạn thấy gọn.
  • Chất liệu ưa thích? Vải dệt thô có thớ dọc, gỗ mộc, thảm sợi. Trụ nên có bề mặt gần giống như thế, quấn sợi thô hoặc lớp các-tông gợn sóng.
  • Mèo có lắc trụ cũ không? Trụ ngắn, nhẹ, đổ nghiêng khi mèo kéo là lý do số một khiến mèo bỏ trụ. Bạn dùng tay kéo thử thật mạnh; nếu nó lắc, mèo cũng thấy vậy.

Nhà chị Lan có một con mèo đực ba tuổi chỉ cào đúng góc trái sofa, mỗi sáng sau khi ra khỏi phòng ngủ. Chỉ một ghi chép ấy đã cho biết cần trụ dọc, đặt sát góc trái, và người chủ nên có sẵn hạt thưởng lúc sáng sớm.

Tuần đầu: đặt trụ chắn đúng chỗ cũ và làm chỗ cũ kém hấp dẫn

Mục tiêu tuần này là để mèo gặp trụ trước khi gặp ghế, và thấy ghế không còn sướng tay như trước:

  1. Đặt trụ cào sát ngay góc ghế mèo hay cào, chắn phía trước, chiều cao ngang hoặc hơn tay ghế. Đừng dời trụ ra xa vì trông vướng; tạm chấp nhận vướng ba tuần.
  2. Phủ chỗ cũ bằng thứ trơn hoặc dính khó chịu với bàn chân: một tấm vải trơn căng chặt, miếng nhựa mỏng, hay băng dính hai mặt dán thành sọc. Mục đích là đổi cảm giác, không phải làm đau.
  3. Lau chỗ cũ bằng dung dịch khử mùi dạng men để bớt dấu mùi mèo đã để lại; mùi còn nguyên là lời mời quay lại.
  4. Xoa nhẹ khăn đã cọ má mèo lên thân trụ, hoặc rắc một ít cỏ mèo lên mặt trụ nếu con nhà bạn thích mùi này. Không phải con nào cũng phản ứng với cỏ mèo; con không phản ứng thì bỏ bước này.
  5. Mỗi sáng sau khi mèo ngủ dậy, bạn đứng gần trụ, kéo một sợi dây đồ chơi chạy dọc thân trụ. Mèo vồ theo và móng bám vào trụ là lúc nói "giỏi" rồi đưa ngay một hạt thưởng.

Cuối tuần đầu, chưa cần mèo tự tìm đến trụ. Chỉ cần mèo đã cào trụ vài lần khi bạn dẫn dụ, và số lần cào ghế giảm đi so với trước.

Lịch ba tuần, mỗi ngày làm gì

Mỗi phiên dụ cào chỉ một hai phút, hai đến ba lần mỗi ngày, ghép vào những lúc mèo vốn hay cào:

Thời gianViệc của người chủDấu hiệu nên chờ trước khi sang bước sau
Ngày 1–3Đặt trụ, phủ chỗ cũ, dụ bằng dây đồ chơi, thưởng mỗi lần móng chạm trụMèo lại gần trụ, ngửi, cọ má vào trụ mà không giật mình
Ngày 4–7Dụ ít dần; khi mèo tự cào trụ sau giấc ngủ thì khen và thưởng ngay trong một hai giâyMèo tự cào trụ ít nhất một lần mỗi ngày
Tuần 2Thêm trụ hoặc tấm cào thứ hai ở chỗ mèo cũng hay cào (mép thảm, cạnh giường); giữ nguyên lớp phủ ghếKhông còn vết cào mới trên ghế trong vài ngày liền
Tuần 3Dời trụ chính lệch sang bên vài chục phân mỗi hai ba ngày nếu muốn gọn; gỡ lớp phủ một bên ghế để thửMèo vẫn đi thẳng tới trụ, không vòng sang ghế đã gỡ phủ
Sau đóThưởng thỉnh thoảng, giữ trụ ở vị trí cuối; thay lớp quấn khi đã sờn trơnGhế giữ nguyên trong nhiều tuần

Nếu ở bước nào mèo quay lại ghế, lùi về bước trước vài ngày. Lùi bước là cách làm bình thường, không phải thất bại.

Áp vào nhà mình: ba tình huống hay gặp

Mèo con mới về. Dễ nhất. Đặt trụ cạnh chỗ ngủ và lối ra phòng khách ngay từ ngày đầu, phủ trước tay ghế dù mèo chưa cào. Thói quen đầu tiên thường là thói quen lâu nhất.

Mèo trưởng thành cào ghế đã vài năm. Cần trụ thật vững, có khi phải dùng hai trụ chắn hai mặt góc ghế. Giữ lớp phủ lâu hơn, có khi sáu tuần trở lên. Thưởng bằng thứ ăn mèo thèm nhất, chỉ dùng cho việc này.

Mèo cào cửa phòng ngủ lúc sáng sớm. Đó thường là đòi vào, không phải mài móng. Đặt một tấm cào nằm ngang trước cửa và xem thêm cách xử lý thói gọi chủ ban đêm; cào cửa sẽ giảm khi nhu cầu bên dưới được lo.

Nhà có hai mèo. Mỗi con một trụ, cộng thêm một trụ chung ở lối đi. Mèo yếu thế hơn có thể không dám cào trụ đặt cạnh chỗ nằm của con kia.

Lỗi người chủ hay mắc và cách sửa

Phần lớn ca thất bại không nằm ở mèo mà ở vài chi tiết nhỏ:

LỗiVì sao hỏngSửa thế nào
Đặt trụ ở góc phòng cho gọnMèo cào để đánh dấu chỗ đông người, góc khuất không có giá trịĐặt ngay chỗ mèo đang cào, dời dần sau ba tuần
Trụ thấp, lắc khi mèo kéoMèo không duỗi hết người được, lại sợ trụ đổChọn trụ cao, đế nặng, hoặc tựa vào tường cho chắc
Nhấc mèo đặt vào trụ, cầm chân cào giúpMèo bị giữ chặt nên ghét luôn trụDụ bằng đồ chơi để mèo tự vồ lên
Thưởng chậm vài giâyMèo đã chuyển sang việc khác, không nối thưởng với cào trụĐể sẵn hạt thưởng gần trụ, thưởng ngay khi móng còn bám
Gỡ phủ ghế quá sớmThói cũ chưa phai, chỉ cần một lần cào sướng tay là quay lạiGiữ đến khi hết vết cào mới ít nhất hai tuần

Cắt móng đều mỗi hai đến ba tuần giúp vết cào trên ghế nhẹ hơn trong thời gian chuyển, nhưng không thay được trụ cào.

Dấu hiệu mèo đang chấp nhận trụ và dấu hiệu nó đang căng thẳng

Đọc mèo trong lúc tập giúp bạn biết nên đi tiếp hay chậm lại. Mèo nói bằng tai, đuôi và cách nó đi lại quanh trụ:

Dấu hiệuÝ nghĩaNgười chủ làm gì
Cọ má, cọ sườn vào thân trụMèo đang để mùi, bắt đầu coi trụ là đồ của mìnhKhen nhỏ, để yên, không bế mèo lên trụ
Cào trụ xong quay lại nhìn người chủMèo đã nối việc cào với phần thưởngThưởng ngay, đây là lúc tiến nhanh nhất
Đi vòng qua trụ để tới ghếTrụ chưa chắn đúng lối hoặc ghế còn quá dễ càoXoay trụ chắn kín góc, kiểm tra lại lớp phủ
Tai cụp ngang, đuôi quất mạnh khi bạn lại gần trụMèo thấy bị ép, có thể vì bị dụ quá lâu hoặc bị bếRút ngắn phiên còn nửa phút, để mèo tự đến
Cào ghế ngay trước mặt người chủ rồi nhìnThường là đòi chú ý hoặc đòi chơiKhông phản ứng ở ghế; dắt sang trụ chơi một lượt ngắn

Anh Minh ghi lại trong tuần thứ hai con mèo của anh bắt đầu cọ má vào trụ mỗi lần đi ngang. Đó là dấu hiệu sớm hơn cả việc cào: trụ đã thành một phần lãnh thổ của mèo, và việc gỡ lớp phủ ghế sau đó trôi chảy hơn hẳn.

Khi nào cần đưa mèo đi khám

Mèo đột nhiên cào nhiều hơn hẳn, cào khắp nơi kèm xịt nước tiểu lên tường hay đồ đạc thường là dấu hiệu căng thẳng, có khi do mèo lạ ngoài cửa sổ, do nhà vừa có thay đổi, hoặc do mèo chưa triệt sản. Ngược lại, mèo vốn hay cào bỗng ngừng hẳn, đi khập khiễng, liếm chân nhiều có thể bị đau khớp, đau móng hoặc móng mọc quặp vào đệm chân, gặp nhiều ở mèo già.

Trong hai trường hợp đó, bạn nên đưa mèo đến bác sĩ thú y trước khi tiếp tục huấn luyện. Huấn luyện chỉ hiệu quả khi con vật không đau và không sống trong căng thẳng kéo dài. Nếu nhà có nhiều mèo đánh dấu lẫn nhau, gặp một chuyên gia hành vi động vật sẽ giúp bạn sắp xếp lại không gian cho từng con.

Một lưu ý về an toàn của chính bạn: trong lúc chơi dây đồ chơi quanh trụ, mèo phấn khích có thể vồ trúng tay. Dùng cần dây dài, giữ tay xa móng. Nếu bị mèo cào hoặc cắn chảy máu, rửa vết thương dưới vòi nước với xà phòng trong khoảng mười lăm phút rồi đến cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng dại.

Câu hỏi thường gặp

Mèo cào trụ cào được một tuần rồi lại quay về sofa, phải làm sao?

Thường là do lớp phủ ghế đã gỡ quá sớm hoặc trụ đã bị dời đi xa. Bạn phủ lại ghế, đưa trụ về sát chỗ cũ và quay về lịch tuần đầu vài ngày, rồi đi lại chậm hơn lần trước.

Có nên xịt nước mỗi lần mèo cào ghế không?

Không nên. Mèo sẽ liên hệ nỗi sợ với người chủ thay vì với ghế, rồi chờ lúc không có người mới cào. Cách hiệu quả hơn là làm ghế kém hấp dẫn bằng lớp phủ và làm trụ hấp dẫn hơn bằng thưởng.

Mèo không thích trụ cào quấn dây thì đổi sang loại gì?

Bạn nhìn lại thứ mèo đang cào. Mèo thích mặt vải thô thì thử trụ bọc vải dệt, mèo cào thảm thì thử tấm các-tông nằm ngang. Đặt thử hai kiểu cạnh nhau vài ngày, mèo sẽ tự chọn.

Mèo bao nhiêu tuổi thì bắt đầu dạy cào trụ được?

Mèo con khoảng tám đến mười tuần tuổi đã bắt đầu cào và học rất nhanh. Mèo lớn tuổi vẫn học được, chỉ cần thời gian chuyển dài hơn và cần kiểm tra chân, khớp nếu là mèo già.

Dán băng dính hai mặt lên sofa có làm hỏng vải không?

Có thể để lại vết keo trên một số loại vải, nhất là vải mỏng hoặc da. Bạn nên dán băng lên một tấm vải hay tấm nhựa rồi phủ tấm đó lên ghế, không dán trực tiếp vào mặt ghế.

Một con mèo cần mấy trụ cào?

Ít nhất một trụ dọc chắc chắn ở phòng khách và một chỗ cào khác ở nơi mèo ngủ. Nhà nhiều mèo thì mỗi con một chỗ cào riêng cộng thêm một chỗ chung để tránh tranh giành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138