PhucTung.comPhục Tùng
Trò chơi trí não và lệnh nâng cao

Trò tìm đồ bằng mũi cho chó: dạy đánh hơi tìm thưởng giấu trong nhà qua bốn tuần

Lộ trình bốn tuần dạy chó đánh hơi tìm thưởng giấu trong nhà: chọn mồi, tiếng hiệu "tìm đi", tăng độ khó, đọc dấu hiệu chó đang dùng mũi và lỗi làm chó bỏ cuộc.

A Vietnamese woman kneels on a living room rug while a small brown dog sniffs under an upturned cardboard box, low angle from floor level, soft afternoon window light

Trò tìm đồ bằng mũi chơi được ngay trong căn hộ nhỏ: bạn giấu miếng thưởng, nói một tiếng hiệu cố định như "tìm đi", rồi để chó tự lần ra bằng mũi. Độ khó tăng dần qua khoảng bốn tuần, từ chỗ đặt ngay trước mắt đến chỗ giấu trong phòng khác. Phần lớn chó đã biết đánh hơi từ khi sinh ra, việc của người chủ chỉ là đặt ra trò chơi có luật và biết lúc nào nên dễ đi một chút.

Nhiều người chủ thấy một phiên tìm đồ chừng mười phút làm chó nằm nghỉ yên hơn cả một vòng đi bộ vội. Phần dưới đây đi theo từng tuần: chuẩn bị, dạy tiếng hiệu, giấu khuất mắt, chuyển sang hộp và phòng khác, kèm bảng đọc dấu hiệu khi chó đang tìm, lỗi người chủ hay mắc và cách áp cho chó con, chó già hay chó hay giữ đồ ăn.

Chuẩn bị trước buổi đầu: mồi, chỗ chơi và tiếng hiệu

Buổi đầu thành hay hỏng phần lớn nằm ở khâu chuẩn bị. Trước khi gọi chó vào chơi, soát qua danh sách này:

  • Mồi có mùi rõ, miếng nhỏ. Thịt gà luộc xé nhỏ cỡ hạt đậu, hạt khô của chính chó trộn với ít thịt cho thơm. Miếng to làm chó no sau năm lần tìm và mất hứng. Nếu chó đang ăn kiêng theo bác sĩ thú y, dùng hạt trong khẩu phần ngày.
  • Một góc phòng yên. Tắt tivi, cất giày dép và đồ trẻ con khỏi sàn. Chó mới tập dễ bị kéo sang mùi khác, nhất là mùi giày người vừa đi ngoài đường về.
  • Một tiếng hiệu duy nhất. Chọn "tìm đi" hoặc "đánh hơi" và cả nhà dùng đúng một câu. Người này nói "tìm đi", người kia nói "kiếm đi" thì chó phải học hai thứ cho một việc.
  • Chó hơi đói, không đói lả. Thời điểm hợp là trước bữa chính khoảng một tiếng. Không bỏ bữa để chó "ham" hơn: chó đói lả thường cuống, chạy loạn, ăn vội và dễ tranh đồ.
  • Người giữ chó, nếu chó chưa biết chờ. Một người giữ nhẹ yếm ngực hoặc ôm chó, người kia giấu. Nhà chỉ có một người thì cho chó vào phòng bên, khép cửa nửa phút.
  • Tín hiệu kết thúc. Một câu như "hết rồi" kèm hai bàn tay mở ra, để chó biết trò đã xong mà không đứng chờ mãi.

Khi mọi thứ sẵn sàng, mỗi phiên chỉ cần năm đến mười lần tìm. Dừng lúc chó vẫn còn muốn chơi, đừng chờ tới khi chó chán mới cất. Lần sau chó sẽ chạy tới ngay khi bạn cầm túi mồi lên.

Tuần một: dạy chó hiểu "tìm đi" nghĩa là gì

Tuần đầu chưa có gì khó. Mục tiêu duy nhất là chó nối tiếng hiệu với việc cúi mũi xuống sàn và được ăn. Mỗi ngày hai phiên, mỗi phiên khoảng năm phút:

  1. Ngồi xổm, cho chó ngửi một miếng mồi trong tay, rồi đặt miếng đó xuống sàn ngay trước mũi, cách chừng một gang tay. Đúng lúc đặt xuống, nói "tìm đi". Chó ăn, bạn khen nhỏ.
  2. Lặp lại năm lần, mỗi lần đặt xa thêm một chút, khoảng nửa mét rồi một mét, chó vẫn nhìn thấy bạn đặt.
  3. Rải ba bốn miếng trên một mảnh thảm, nói "tìm đi" và đứng yên. Không chỉ tay, không cúi xuống giúp. Chó tự đi từ miếng này sang miếng khác.
  4. Từ ngày thứ ba, nói "tìm đi" trước rồi mới thả mồi. Thứ tự này dạy chó rằng câu nói báo trước có đồ để tìm.
  5. Ngày thứ năm trở đi, đặt mồi sau chân ghế, sau chân bàn, những chỗ chó vẫn thấy bạn đặt nhưng phải đi vòng mới tới.
  6. Cuối mỗi phiên nói "hết rồi", mở hai bàn tay, cho chó ngửi tay trống rồi bước đi chỗ khác.

Đến cuối tuần, phần lớn chó nghe "tìm đi" là cúi mũi xuống ngay, chưa cần nhìn thấy gì. Nếu chó của bạn vẫn đứng nhìn mặt bạn chờ, đó là chó quen được đưa tận miệng; cứ giữ thêm vài ngày ở mức dễ, đừng vội lên tuần hai.

Tuần hai: giấu khuất mắt trong cùng một phòng

Sang tuần hai, chó không còn thấy lúc bạn giấu nữa. Đây là lúc chó phải chuyển từ dùng mắt sang dùng mũi, và cũng là tuần nhiều người bỏ cuộc vì tưởng chó "không biết tìm". Thật ra chó chỉ cần vài lần thành công liền nhau để hiểu luật mới.

Cách làm: người giữ chó ở cửa phòng, bạn đặt ba miếng mồi ở ba chỗ thấp, chỗ dễ nhất là sát chân tường cạnh cửa, chỗ thứ hai là dưới mép ghế, chỗ thứ ba sau chậu cây. Thả chó, nói "tìm đi" một lần rồi im lặng. Không đọc lệnh liên tục, không nói "đâu rồi, đâu rồi", vì tiếng của bạn kéo đầu chó ngẩng lên nhìn bạn.

Nhà chị Lan nuôi một chú chó con lai nặng chừng bốn ký ở chung cư. Tuần hai, lần đầu chị giấu sau rèm, chó chạy một vòng rồi quay lại ngồi trước mặt chị. Chị không chỉ, chỉ bước lùi hai bước về phía rèm và cúi người nhìn sàn. Chó đi theo hướng chị nhìn, ngửi thấy mồi. Từ lần thứ ba chó tự đi dọc chân tường. Cách "đi về phía đó" này dùng được khi chó bí, nhưng chỉ nên dùng một hai lần mỗi phiên.

Trong tuần này, giữ chỗ giấu ở độ cao ngang mũi chó hoặc thấp hơn, chưa đặt lên cao. Đổi chỗ sau mỗi lần để chó không nhớ đường mà phải đánh hơi thật. Nếu sau hai phút chó vẫn chưa tìm ra miếng nào, quay về mức tuần một trong hai lần rồi thử lại.

Tuần ba và bốn: hộp giấy, phòng khác và chỗ giấu trên cao

Khi chó tìm ra ba miếng giấu khuất trong khoảng một phút, có thể lên các mức sau. Mỗi lần chỉ đổi một thứ, đừng đổi cùng lúc cả phòng lẫn độ cao.

  1. Ba hộp giấy úp ngược. Xếp ba hộp các-tông cùng cỡ, chỉ một hộp có mồi bên dưới, mép hộp kê hở một ngón tay để mùi thoát ra. Chó đẩy hoặc cào đúng hộp thì bạn lật hộp lên cho ăn.
  2. Tăng lên năm, bảy hộp. Thêm hộp trống, đổi vị trí hộp có mồi mỗi lần. Hộp trống nên được cầm bằng cùng bàn tay, để mùi tay bạn không thành manh mối.
  3. Sang phòng khác. Giấu ở phòng ngủ trong khi chó chờ ở phòng khách. Lần đầu để cửa mở rộng, mồi đặt ngay sau khung cửa.
  4. Lên cao vừa phải. Đặt mồi trên mặt ghế đẩu, trên bậc thềm thấp, chỗ chó phải ngóc đầu lên ngửi. Chó nhỏ chân ngắn thì độ cao này chỉ cỡ một gang tay.
  5. Giấu trong đồ vật. Nhét mồi vào túi áo khoác treo thấp, kẽ đệm ghế, dưới góc thảm. Tránh giấu trong chỗ chó phải cắn xé mới lấy được, nếu không trò tìm đồ thành trò phá đồ.
  6. Phiên dài hơn một chút. Cuối tuần bốn, một phiên có thể là mười lần tìm trải trong hai phòng, khoảng mười đến mười lăm phút tuỳ con.

Có chó lên mức hộp trong ba ngày, có chó cần cả tuần. Không có mốc nào là chuẩn. Chỉ số đáng tin là chó vẫn vẫy đuôi, mũi vẫn dí sát sàn và không bỏ đi giữa chừng.

Đọc chó khi đang tìm: dấu hiệu, ý nghĩa, việc nên làm

Người chủ hay nhìn kết quả (tìm ra hay không) mà quên nhìn cách chó tìm. Bảng dưới giúp bạn biết lúc nào đứng yên, lúc nào hạ độ khó.

Dấu hiệuThường có nghĩaViệc nên làm
Mũi dí sát sàn, đi chậm theo đường cong, đuôi ngang hoặc vẫy đềuChó đang làm việc bằng mũi, đang vào guồngĐứng yên, im lặng, không chen lời
Đầu đột ngột quay ngoắt, ngửi dồn dập một chỗChó vừa bắt được luồng mùiChờ, đừng chỉ tay vào chỗ giấu
Liên tục ngẩng lên nhìn mặt bạnChó đang chờ manh mối từ người, chưa tin mũi mìnhQuay mặt đi chỗ khác, lần sau giấu dễ hơn
Liếm môi, ngáp, gãi người khi chưa tìm raChó hơi bí, bắt đầu căng thẳngĐặt một miếng ở chỗ dễ, cho thắng rồi kết thúc
Cào, cắn hộp, sủa vào chỗ giấuChó hăng quá, có khi bựcLật hộp nhanh hơn, giảm số hộp, nghỉ một lát
Bỏ đi nằm, không quay lại khi gọi tìmĐã mệt hoặc no, hoặc phiên quá dàiKết thúc, lần sau rút ngắn phiên

Phần lớn chó khi mới học sẽ ngẩng lên nhìn chủ nhiều lần. Đó không phải chó kém, chỉ là trước giờ chó quen được chủ giúp. Bạn càng ít nói, chó càng nhanh tin vào mũi của mình.

Lỗi người chủ hay mắc khi chơi tìm đồ

Chỉ tay, gõ vào chỗ giấu. Chó học được rằng cứ chờ là chủ chỉ. Nếu muốn giúp, bước lùi về phía chỗ giấu thay vì chỉ thẳng, và chỉ giúp một lần mỗi phiên.

Tăng độ khó mỗi lần chó làm đúng. Một trò chơi thắng bảy phần, khó ba phần mới giữ được hứng. Sau mỗi lần giấu khó, cho một lần giấu dễ.

Phiên kéo quá dài. Chó đánh hơi mệt nhanh hơn người nghĩ. Mười lăm phút đánh hơi tập trung đã là nhiều với chó mới tập. Dừng khi chó vẫn hào hứng.

Giấu chỗ chó phải leo, nhảy hoặc chui kẹt. Chó có thể trượt chân, kẹt đầu dưới kệ, hoặc học cách nhảy lên bàn. Chỗ giấu phải là chỗ bạn sẵn lòng cho chó tới.

Mắng khi chó lục nhầm chỗ. Chó lục nhầm là đang thử, chưa phải phá. Mắng một lần là chó dè dặt cả trò chơi. Lờ đi chỗ sai, khen khi đúng.

Dùng chính bát cơm hằng ngày làm phần thưởng rồi cho ăn thêm. Chó tăng cân chỉ sau vài tuần. Đếm số mồi trong phiên và bớt vào bữa chính tương ứng.

Áp vào chó nhà bạn: chó con, chó già, chó hay giữ đồ ăn

Chó con dưới khoảng sáu tháng chơi được tuần một và tuần hai, nhưng phiên chỉ nên ba đến năm phút và mồi phải mềm. Chó con mất tập trung nhanh, chưa kịp tìm đã quay sang cắn dép. Không sao, nhặt dép đi và giấu thêm một miếng thật dễ để khép phiên lại bằng một lần thắng.

Chó già thường còn mũi tốt dù mắt, tai đã kém, nên trò tìm đồ hợp với chúng hơn các trò chạy nhảy. Giữ chỗ giấu ở thấp, trên thảm chống trơn, không bắt chó lên bậc. Nếu chó già đột ngột không còn muốn ăn, đi loạng choạng hay ngửi lâu mà không nhận ra mồi, đưa đi khám thú y trước khi kết luận chó "lười".

Chó hay giữ đồ ăn, tức là gầm gừ, cứng người khi có người hay con vật khác đến gần lúc đang ăn, thì chơi riêng một mình, trong phòng không có chó mèo khác và không có trẻ nhỏ. Không bao giờ cúi xuống nhặt mồi rơi gần miệng chó này. Nếu chó đã từng đớp hay cắn người khi giữ đồ, dừng các trò liên quan đến đồ ăn và gặp chuyên gia hành vi hoặc bác sĩ thú y.

Nhà có hai chó thì cho từng con chơi lượt riêng, con còn lại ở phòng bên có đồ gặm. Hai chó cùng tìm một miếng mồi là dễ đổ ra cãi nhau.

Câu hỏi thường gặp

Chó bao nhiêu tuổi thì chơi được trò tìm đồ bằng mũi?

Chó con từ khoảng hai tháng tuổi đã chơi được mức dễ nhất, mồi đặt ngay trước mũi, phiên ba bốn phút. Chó trưởng thành và chó già đều chơi được, chỉ cần chỉnh độ cao chỗ giấu và độ dài phiên theo sức của từng con.

Một ngày nên cho chó chơi tìm đồ mấy lần?

Thường một đến hai phiên mỗi ngày, mỗi phiên năm đến mười lăm phút là đủ. Ngày mưa không đi dạo được có thể thêm một phiên ngắn, nhưng nhớ trừ lượng mồi vào bữa chính để chó không tăng cân.

Chó tìm bằng mắt chứ không bằng mũi thì làm sao biết?

Chó tìm bằng mắt thường đi thẳng tới chỗ nhìn thấy, đầu ngẩng cao, hay nhìn chủ. Chó dùng mũi thì đi chậm, mũi sát sàn, rẽ theo đường cong. Giấu khuất hẳn và đổi chỗ mỗi lần sẽ buộc chó chuyển sang mũi.

Có nên dùng đồ chơi thay cho đồ ăn khi tìm không?

Được, nếu chó mê một món đồ chơi hơn đồ ăn. Khi chó tìm ra, bạn chơi kéo co hoặc ném món đó ngắn vài lần làm phần thưởng. Với chó bình thường, bắt đầu bằng đồ ăn vẫn dễ hơn vì mùi rõ.

Chó cào rách thảm khi tìm đồ có phải đang hư không?

Phần nhiều là chó quá hăng hoặc mồi giấu quá kín. Giấu ở chỗ mùi thoát dễ hơn, lật hộp giúp chó ngay khi chó chỉ đúng chỗ, và cất những tấm thảm bạn không muốn bị cào ra khỏi phòng chơi.

Chơi tìm đồ có thay được việc đi dạo hằng ngày không?

Không thay hẳn được. Đi dạo cho chó vận động cơ thể, gặp mùi mới, đi vệ sinh và nhìn thế giới bên ngoài. Trò tìm đồ bổ sung phần đầu óc, rất hợp vào ngày mưa hoặc khi chó đang hồi phục sau bệnh theo lời bác sĩ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138