Chó quay lại tè đúng một góc gần như luôn vì góc ấy vẫn còn mùi nước tiểu mà mũi người không ngửi thấy, và vì góc ấy chưa có công dụng gì khác trong mắt chó. Mũi chó nhạy hơn mũi người rất nhiều; nước lau sàn thơm chỉ phủ một lớp mùi dễ chịu lên trên, còn bên dưới, trong ron gạch và chân tường, mùi cũ vẫn nằm đó như một tấm biển báo "chỗ này để đi".
Cách làm có ba phần: tìm và dọn sạch mùi tận gốc, đổi góc ấy thành nơi chó ăn, chơi hay nằm nghỉ, và chặn lối trong vài tuần để chó không có dịp tè lại. Cùng lúc đó, bạn kiểm tra xem chó có đang được dẫn ra đủ, và góc ấy có gì đặc biệt khiến chó chọn nó.
Vì sao lại đúng góc ấy
Trước khi dọn, đứng ở góc chó hay tè và tự hỏi xem góc ấy có điểm nào sau đây. Câu trả lời cho biết bạn cần sửa thêm gì ngoài chuyện mùi:
- Gần cửa ra ngoài. Chó buồn đi, chạy ra cửa, không ai mở, đành tè ngay cạnh. Đây là dấu hiệu chó đã biết phải ra ngoài nhưng lịch dẫn ra chưa khớp, hoặc chó chưa biết cách báo.
- Khuất tầm mắt người. Sau sofa, sau rèm, cuối hành lang ít ai đi qua. Chó từng bị mắng khi đi vệ sinh thường chọn những góc như vậy.
- Mặt sàn mềm hoặc thấm. Thảm, tấm thảm chùi chân, đống quần áo, góc có tấm nệm cũ, giống cảm giác tấm lót chó từng quen.
- Xa chỗ ăn ngủ. Chó có xu hướng chọn chỗ đi vệ sinh cách xa ổ và bát ăn. Phòng ít dùng như phòng khách hay phòng làm việc dễ bị coi là "ngoài nhà".
- Có mùi con vật khác. Góc từng có mèo bậy, có chó của khách nằm, hay góc ban công có mùi chó hàng xóm bay sang.
- Vết cũ từ chủ trước. Nhà thuê, nhà mới mua có thể còn mùi thú cưng của người ở trước ngấm trong sàn.
Nếu góc ấy nằm cạnh cửa, việc chính là lịch dẫn ra và dạy chó báo, ví dụ bằng cách treo một chiếc chuông ở tay nắm cửa và thưởng mỗi khi chó chạm vào trước lúc ra. Nếu góc ấy khuất, có thể chó đang ngại đi trước mặt người; hãy xem lại cách cả nhà phản ứng khi chó bậy.
Tìm hết vết cũ trước khi dọn
Dọn một vết mà bỏ sót ba vết khác thì chó vẫn quay lại. Dành một buổi tối để tìm cho đủ:
- Tắt đèn phòng, dùng một chiếc đèn pin tia cực tím nhỏ soi dọc chân tường, góc tủ, mép thảm, chân rèm. Nhiều vết nước tiểu khô ánh lên dưới loại đèn này, dù không phải mọi vết đều hiện rõ.
- Đánh dấu từng vết bằng một mẩu băng dính giấy dán bên cạnh, không dán đè lên vết.
- Quỳ xuống ngửi sát những chỗ nghi ngờ, nhất là ron gạch và chân tường. Mùi khai thường rõ hơn khi sàn hơi ẩm, nên có thể xịt nhẹ một chút nước rồi ngửi lại.
- Kiểm mặt dưới thảm, mặt dưới tấm lót sàn và cả lớp sàn bên dưới. Nước tiểu thấm qua thảm thường đọng ở mặt sàn.
- Ghi lại tất cả các vết vào một sơ đồ nhỏ trên giấy để biết vết nào đã dọn, vết nào cần dọn lại.
Đừng ngạc nhiên nếu thấy nhiều vết hơn bạn nghĩ. Những vết nhỏ quanh góc chính thường là các lần chó đánh hơi rồi tè thêm vài giọt; chúng cũng cần được dọn y như vết lớn.
Dọn theo từng loại bề mặt
Nguyên tắc chung là dùng chất tẩy dạng men chuyên cho nước tiểu thú cưng, đổ đủ để thấm tới chỗ nước tiểu đã thấm, để đủ thời gian theo hướng dẫn trên bao bì, rồi để khô tự nhiên. Mỗi bề mặt có vài lưu ý riêng:
| Bề mặt | Cách làm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Gạch men và ron gạch | Thấm khô, xịt chất tẩy men phủ cả vết và ron xung quanh, chà nhẹ ron bằng bàn chải mềm, để lâu rồi lau | Ron là chỗ giữ mùi lâu nhất, có khi phải làm hai ba lần |
| Sàn gỗ, sàn nhựa giả gỗ | Thấm ngay, dùng chất tẩy men lượng vừa phải, lau khô kỹ | Thử ở góc khuất trước; tránh để ướt lâu làm phồng ván |
| Thảm, tấm trải sàn | Thấm thật khô bằng khăn, đổ chất tẩy men đủ thấm xuống lớp dưới, đậy khăn, để lâu | Lật thảm kiểm mặt sàn bên dưới, dọn cả hai |
| Chân tường sơn, chân tủ gỗ | Lau bằng khăn thấm chất tẩy men, lau từ dưới lên một đoạn cao hơn vết | Chó đực tè cao, vết thường lên tới cả gang tay |
| Rèm, vỏ gối, đồ vải giặt được | Giặt riêng với chất tẩy men, phơi nắng | Không sấy nóng trước khi hết mùi, nhiệt có thể làm mùi bám chặt hơn |
Hai thứ không nên dùng: nước tẩy có clo đặc và chất tẩy có mùi khai mạnh. Clo gặp nước tiểu có thể sinh khí khó chịu, độc khi ngửi trong phòng kín; chất mùi khai thì lại giống nước tiểu, khiến chó càng muốn quay lại. Nước thơm, tinh dầu xịt phòng chỉ che mùi với người.
Đổi công năng góc đó và chặn lối
Đặt bát ăn ở đó. Chó hiếm khi đi vệ sinh ngay chỗ mình ăn. Trong vài tuần, cho chó ăn bữa chính ở đúng góc từng bị tè. Mỗi bữa ăn ở đó là một lần chó ghi nhận "đây là chỗ ăn".
Chơi và tập ở đó. Dành vài phút mỗi ngày chơi kéo co, tập lệnh ngồi, nằm ngay tại góc ấy, thưởng nhiều. Góc ấy dần gắn với chuyện vui, chuyện tập, không còn là chỗ vắng người.
Đặt ổ nằm hoặc tấm thảm nằm của chó. Nếu góc đủ rộng, đặt chỗ nằm nghỉ ở đó. Với phần lớn chó, chỗ ngủ là chỗ cần giữ sạch.
Chặn tạm bằng đồ vật. Trong lúc chờ mùi bay hết, kê một chậu cây lớn, một chiếc ghế, hoặc dùng quây gấp chắn góc ấy lại. Chặn không phải để phạt, chỉ để chó không có dịp lặp lại thói quen.
Đóng cửa phòng ít dùng. Nếu góc nằm trong phòng khách ít người hay phòng làm việc, đóng cửa phòng khi không có người, mở lại khi đã có một hai tuần sạch sẽ.
Thưởng khi chó đi ngang mà không dừng. Lúc chó đi qua góc ấy, ngửi một chút rồi đi tiếp, khen nhẹ và cho một miếng thưởng. Bạn đang dạy chó rằng đi ngang góc ấy là chuyện bình thường, không phải chỗ để dừng lại.
Lịch ba tuần sau khi dọn
Dọn xong mới là một nửa. Ba tuần sau đó quyết định chó có bỏ được thói quen với góc ấy hay không. Lịch gợi ý:
| Thời gian | Việc làm | Mốc để sang bước sau |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Dọn lại lần hai các vết sâu; chặn góc khi không có người; ăn và chơi ở góc ấy; dẫn ra theo lịch dày hơn thường lệ | Không có lần tè mới ở góc ấy trong bốn năm ngày |
| Tuần 2 | Mở chặn khi có người ở nhà, vẫn chặn khi vắng; tiếp tục cho ăn ở góc; thưởng khi chó đi ngang không dừng | Chó đi qua góc mà không đánh hơi lâu |
| Tuần 3 | Bỏ chặn hẳn; giữ bát ăn hoặc ổ nằm ở đó thêm một thời gian; soi đèn kiểm lại một lần | Một tuần liền không có vết mới |
| Nếu có lần tè lại | Dọn ngay bằng chất tẩy men, chặn lại vài ngày, xem lần ấy có gì khác: ai vắng nhà, giờ nào, có khách không | Quay lại bước trước, không bắt đầu từ đầu |
Đừng xem một lần tè lại là thất bại. Ghi lại hoàn cảnh của lần ấy thường chỉ ra đúng chỗ còn hở trong kế hoạch, như một buổi chiều không ai dẫn ra hay một vị khách mang theo mùi chó khác.
Áp vào chó nhà mình: góc hành lang nhà chị Lan
Chú chó nhỏ nhà chị Lan, đã hơn một tuổi, đi vệ sinh đúng khay ở lô gia khá đều. Riêng góc cuối hành lang cạnh cửa phòng ngủ phụ thì khoảng hai ba hôm lại có một vũng. Chị lau bằng nước lau sàn mùi chanh mỗi lần, nhưng tuần sau chó lại tè đúng chỗ ấy. Tối hôm soi đèn tia cực tím, chị đếm được năm vết quanh góc, có một vết đã thấm sâu vào ron gạch và lan lên chân tường.
Chị dọn cả năm vết bằng chất tẩy dạng men, chà ron bằng bàn chải đánh răng cũ, làm lại lần hai sau ba ngày. Bát ăn tối của chó được chuyển ra góc hành lang, kèm một tấm thảm nằm nhỏ. Cửa phòng ngủ phụ, nơi vốn ít người vào và chó coi như "ngoài nhà", được đóng lại. Mỗi tối chị ngồi ở hành lang chơi trò tìm đồ với chó năm phút.
Trong ba tuần, góc hành lang không có thêm vũng nào. Chị nhận ra lý do ban đầu: phòng ngủ phụ có tấm thảm cũ của chủ nhà trước, và chó đã ngửi thấy mùi chó khác dưới thảm. Tấm thảm được giặt kỹ và cuộn cất đi, cửa phòng mở lại, chó không quay lại góc ấy nữa.
Lỗi hay mắc và khi nào cần hỏi bác sĩ thú y
Những lỗi dưới đây làm chó cứ quay lại góc cũ dù người chủ đã rất chăm lau:
- Lau bằng nước lau sàn thường hay nước thơm, nghĩ rằng hết mùi vì mình không ngửi thấy nữa.
- Chỉ dọn vết lớn dễ thấy, bỏ qua ron gạch, chân tường và mặt dưới thảm.
- Mắng hoặc dí mũi chó vào chỗ tè. Chó không hiểu, chỉ học cách tè khi không có người, ở góc khuất hơn.
- Bỏ chặn quá sớm khi mới sạch được vài ngày.
- Không xem lại lịch dẫn ra, trong khi góc ấy nằm ngay cạnh cửa và chó đang cố báo.
Nếu chó tè ở góc ấy với lượng rất ít nhưng nhiều lần, rặn, nước tiểu có màu lạ, hoặc chó bắt đầu tè ở nhiều chỗ mới cùng lúc, hãy đưa chó đi khám bác sĩ thú y. Viêm đường tiết niệu và một số bệnh khác khiến chó không kịp chạy ra chỗ quen. Nếu chó già bắt đầu tè ở một góc mới gần chỗ nằm, có thể con đang đau khớp nên ngại đi xa; khám để biết và dời chỗ vệ sinh lại gần cho con.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao lau rồi mà chó vẫn tè lại đúng chỗ cũ?
Vì mùi nước tiểu vẫn còn, nhất là trong ron gạch, chân tường hay lớp dưới thảm, mà mũi người không ngửi ra. Nước lau sàn thường chỉ che mùi. Dùng chất tẩy dạng men, đổ đủ thấm và để đủ thời gian mới xử lý được mùi tận gốc.
Có nên dùng nước tẩy có clo để lau chỗ chó tè không?
Không nên. Clo đặc gặp nước tiểu có thể sinh khí khó chịu, độc khi ngửi trong phòng kín, và không xử lý hết mùi với mũi chó. Chất tẩy dạng men dành cho nước tiểu thú cưng là lựa chọn phù hợp hơn.
Đặt bát ăn vào chỗ chó hay tè có tác dụng không?
Thường có. Chó ít khi đi vệ sinh ngay chỗ ăn, nên ăn vài tuần ở đó giúp góc ấy đổi nghĩa. Nhớ dọn sạch mùi kỹ trước, và kết hợp chặn lối khi không có người trông.
Chặn góc chó hay tè trong bao lâu?
Thường khoảng hai đến bốn tuần, cho tới khi mùi đã sạch và chó không còn đánh hơi tìm góc ấy. Bỏ chặn từng phần, vẫn trông chừng vài ngày đầu, và chặn lại nếu thấy chó đứng ngửi lâu ở đó.
Chó tè ở góc cạnh cửa ra vào thì làm sao?
Đó thường là dấu hiệu chó đã biết phải ra ngoài nhưng không ai mở cửa kịp. Dẫn ra dày hơn, dạy chó báo, ví dụ chạm vào chiếc chuông treo ở tay nắm cửa trước khi được ra, và thưởng mỗi lần chó báo đúng.
Đèn tia cực tím có tìm được mọi vết nước tiểu không?
Không phải mọi vết đều hiện rõ, và một số vết bẩn khác cũng có thể ánh lên. Hãy kết hợp đèn với việc ngửi sát ron gạch, chân tường và lật thảm kiểm tra mặt dưới.