Ban công hay lô gia dùng được làm chỗ đi vệ sinh cho chó nhỏ và vừa ở chung cư, với ba điều kiện: có khay hứng nước tách khỏi sàn, dọn mỗi ngày, và việc rửa không làm nước chảy xuống nhà bên dưới. Dựng đúng thì chó học khá nhanh vì ban công có gió, có mùi cây cỏ, khác hẳn trong nhà.
Phần dưới đây đi từ chọn vị trí, dựng góc, tập chó dùng theo từng bước, tới lịch dọn để không có mùi bay sang nhà hàng xóm, và những lúc ban công không còn là lựa chọn hợp lý. Với chó lớn hay chó cần chạy nhiều, góc ban công chỉ là chỗ phụ; con vẫn cần được dắt ra ngoài mỗi ngày.
Chọn vị trí trên ban công
Không phải góc nào của ban công cũng hợp. Trước khi mua sắm, đứng ở ban công nhà mình và xem lần lượt mấy điều sau:
- Gần cửa ra vào ban công để chó dễ thấy và đi tới nhanh khi buồn, nhất là chó con. Góc xa tít cuối ban công thường bị bỏ qua.
- Có mái che hoặc ít nhất không bị nước mưa hắt thẳng vào. Khay ướt sũng nước mưa vừa nặng mùi vừa làm chó ngại bước lên.
- Không sát lỗ thoát nước chung nếu lỗ ấy dẫn thẳng xuống nhà dưới hoặc hay bị trào ngược mùi.
- Xa chỗ chó ăn và ngủ. Chó không thích đi vệ sinh cạnh bát ăn; đặt quá gần, chó sẽ tìm chỗ khác.
- Không sát lan can thấp hay khe hở để chó không trèo lên khay rồi với ra ngoài. Lan can có khe rộng thì nên chắn lưới trước khi cho chó ra ban công.
- Có nắng một phần trong ngày giúp khay khô nhanh hơn, nhưng không nắng gắt cả buổi chiều làm sàn nóng bỏng chân.
Nếu ban công nhà bạn quá hẹp hay chung với lối đi máy giặt, cân nhắc đặt khay ở góc lô gia phía bếp hoặc trong nhà tắm phụ. Chỗ đặt lý tưởng là chỗ cả nhà ít đi qua, chó vẫn tới được dễ dàng.
Dựng góc vệ sinh: khay, mặt lót và cách thoát nước
Khay có thành. Chọn khay nhựa có thành cao vài phân, rộng hơn thân chó một chút để chó xoay một vòng được. Thành khay giữ nước tiểu không loang ra sàn ban công, và giúp chó nhận ra ranh giới chỗ được đi.
Mặt lót trên khay. Có ba cách thường gặp: tấm lót thấm hút thay mỗi ngày, tấm cỏ nhân tạo có lỗ thoát nước kèm khay hứng bên dưới, hoặc khay cỏ thật trồng sẵn thay định kỳ. Tấm lót dễ dọn nhất nhưng tốn và tạo rác; cỏ nhân tạo dùng lâu nhưng phải rửa đều; cỏ thật hợp mũi chó nhất nhưng nặng và nhanh hỏng nếu bị tiểu nhiều.
Khay hứng nước bên dưới. Nếu dùng cỏ nhân tạo, phần quan trọng là khay hứng nước tiểu ở tầng dưới. Khay này phải đổ được dễ dàng vào bồn cầu hoặc lỗ thoát nước trong nhà, chứ không xả ra sàn ban công.
Chặn nước ra sàn. Đặt khay trên một tấm lót cao su hoặc tấm nhựa rộng hơn khay. Lỡ có tràn thì nước nằm trên tấm này, không chảy theo khe gạch ra mép ban công.
Một góc nhận diện. Với chó đực hay nhấc chân, đặt một vật đứng ở giữa hoặc góc khay, như cọc nhựa thấp, để chó có chỗ nhắm. Nhiều chó đực không đi trên khay phẳng vì không có gì để nhấc chân vào.
Tập chó dùng góc ban công từng bước
Cách tập giống mọi chỗ vệ sinh mới: dẫn ra đúng lúc, thưởng đúng lúc, và cho chó vài lần thành công liền nhau trước khi tự do đi lại.
- Ngày đầu: mang một mẩu tấm lót hay giấy đã có chút nước tiểu của chính chó đặt lên khay. Mùi quen báo cho chó biết đây là chỗ được phép.
- Những ngày đầu tiên: dẫn chó ra khay sau khi ngủ dậy, sau ăn, sau chơi và trước khi ngủ. Đóng cửa ban công lại sau lưng để chó không chạy vào, đứng yên chờ khoảng năm phút.
- Khi chó đi trên khay: nói từ hiệu lệnh, đợi xong, khen và thưởng ngay trên ban công.
- Khi chó không đi: đưa vào, giữ trong tầm mắt hoặc trong quây, quay lại sau mười lăm phút.
- Khi chó đi đúng đều được khoảng một tuần: mở hé cửa ban công hoặc lắp cửa nhỏ cho chó để con tự ra khi buồn. Vẫn dẫn ra vào những giờ chính thêm một thời gian.
- Nếu chó bậy trong nhà: lau sạch bằng chất tẩy dạng men, không mắng, và dẫn ra dày hơn trong vài ngày tới.
Chó lớn tuổi đã quen đi ngoài đường có thể từ chối khay ở ban công vài ngày đầu. Đừng vội bỏ cuộc; chọn những lúc bụng chó chắc chắn đang buồn, như sáng sớm trước buổi dắt dạo, và kiên nhẫn đứng chờ.
Lịch dọn để không có mùi sang nhà bên
Mùi nước tiểu là chuyện gây va chạm hàng xóm nhiều nhất khi nuôi chó ở chung cư. Lịch dưới đây là mức tối thiểu cho một chó nhỏ; chó lớn hơn hoặc trời nồm ẩm thì làm dày hơn.
| Khi nào | Việc | Ghi chú |
|---|---|---|
| Ngay sau khi chó đại tiện | Nhặt phân bằng túi, buộc kín, bỏ vào thùng rác chung | Không để phân qua đêm trên ban công |
| Mỗi buổi tối | Thay tấm lót hoặc đổ khay hứng nước tiểu vào bồn cầu, xả nước | Không đổ ra lỗ thoát nước ban công nếu lỗ ấy chung với tầng dưới |
| Hai ba ngày một lần | Rửa cỏ nhân tạo trong nhà tắm bằng nước và chất tẩy dạng men | Phơi khô trước khi đặt lại |
| Mỗi tuần | Lau sàn quanh khay, lau chân tường, kiểm tra khe gạch | Nước tiểu đọng trong khe là nguồn mùi lâu ngày |
| Mỗi tháng hoặc khi cỏ cứng mùi | Ngâm cỏ nhân tạo lâu hơn, thay mới nếu không hết mùi | Cỏ thật thì thay khay mới theo độ hư |
Tránh dùng nước tẩy có clo đặc hay chất có mùi khai mạnh để rửa khay. Mùi khai giống nước tiểu có thể làm chó nghĩ chỗ ấy vẫn là chỗ đi và đi lan ra quanh khay. Không pha nước tẩy có clo với nước tiểu chưa rửa sạch, vì hai thứ gặp nhau có thể sinh khí độc trong không gian hẹp.
Giữ hoà khí với hàng xóm và ban quản lý
Nhiều toà chung cư có nội quy riêng về nuôi thú cưng, về việc dùng ban công và về vệ sinh chung. Đọc nội quy toà nhà bạn đang ở trước khi dựng góc vệ sinh, và hỏi ban quản lý nếu có điều chưa rõ. Một số nơi không cho xả nước rửa ra ban công hay treo đồ ra ngoài lan can.
Nhà chị Lan ở tầng tám từng nhận lời phàn nàn từ nhà tầng bảy vì có nước nhỏ giọt xuống ban công của họ sau mỗi lần rửa sàn. Chị thôi xả nước ra sàn, chuyển sang rửa khay trong nhà tắm và chỉ lau sàn ban công bằng giẻ vắt khô. Chị cũng sang gõ cửa, xin lỗi và để lại số máy để nhà dưới báo ngay nếu có chuyện, thay vì đợi lên nhóm chat chung của toà.
Một câu hỏi đơn giản giúp bạn tự kiểm: đứng ở ban công nhà bên cạnh lúc trời nóng, bạn có ngửi thấy gì không? Nếu có, lịch dọn của bạn cần dày hơn, hoặc vị trí khay cần dời xa vách chung. Khi có lời phàn nàn, tiếp nhận nhẹ nhàng và sửa ngay việc cụ thể, sẽ giữ được quan hệ lâu dài hơn mọi lời giải thích.
Áp vào chó nhà mình: chó con lần đầu ở căn hộ có lô gia
Nhà chị Lan đón một chó con khoảng chín tuần tuổi về căn hộ hai phòng ngủ, lô gia rộng chừng một mét rưỡi cạnh bếp. Chị đặt khay cỏ nhân tạo ở góc lô gia gần cửa kính, kê trên tấm cao su, và dùng một quây gấp chắn bớt nửa lô gia để chó không chạy ra phía máy giặt. Bát nước và ổ nằm để trong phòng khách, cách khay vài bước chân.
Tuần đầu, mỗi lần chó con thức dậy là chị bế ra lô gia, đóng cửa kính, ngồi xổm cạnh khay và chờ. Chó con hay đi trong vòng hai ba phút, chị nói "nhanh nào" lúc con đang đi và thưởng khi xong. Ban ngày chị đi làm, mẹ chị ở nhà trông và dẫn ra theo tờ lịch dán trên tủ lạnh. Có hai lần chó tè trên thảm phòng khách vào buổi chiều; cả nhà lau bằng chất tẩy dạng men và dẫn ra dày hơn vào giờ ấy.
Sang tuần thứ ba, chị mở hé cửa kính khi có người ở nhà, và chó bắt đầu tự đi ra lô gia khi buồn. Chị rửa cỏ trong nhà tắm hai ngày một lần, đổ khay hứng vào bồn cầu mỗi tối, và chưa từng xả nước ra sàn lô gia. Khi chó đủ mũi tiêm, chị bắt đầu dắt xuống sân chung cư mỗi sáng tối, còn góc lô gia giữ làm chỗ cho ban đêm và những hôm mưa to.
Khi ban công không còn là lựa chọn hợp lý
Chó lớn và chó nhiều năng lượng. Chó cỡ lớn tiểu nhiều, mùi nặng hơn, và cần vận động ngoài trời mỗi ngày. Với chúng, góc ban công chỉ nên là chỗ dự phòng ban đêm hoặc ngày mưa bão; đi vệ sinh chính vẫn là ngoài đường, kèm túi nhặt phân.
Chó bỗng không chịu ra ban công. Có thể có tiếng động mới như công trình bên cạnh, tiếng điều hoà nhà bên, hay một lần chó bị giật mình ở đó. Thử dời khay vào trong lô gia một thời gian và tìm nguyên nhân.
Chó bậy nhiều, tiểu khó hoặc có máu. Những dấu hiệu này không phải lỗi chỗ đặt khay. Đưa chó đi khám bác sĩ thú y, mang theo mô tả số lần đi trong ngày.
Ban công nắng nóng quá mức. Sàn gạch, khay nhựa dưới nắng chiều có thể rất nóng. Nếu không che được, dời khay vào trong nhà vào mùa nóng.
Nhà sắp có trẻ bò chơi ngoài lô gia. Khi em bé bắt đầu bò, góc vệ sinh của chó cạnh chỗ trẻ chơi không còn hợp vệ sinh. Dời khay sang nhà tắm phụ hoặc chuyển hẳn chó sang đi ngoài trời, làm từng bước như khi tập lần đầu, và bắt đầu trước khi em bé biết bò vài tuần.
Câu hỏi thường gặp
Chó lớn có dùng được khay ở ban công không?
Dùng được nhưng khó giữ sạch và hết mùi hơn chó nhỏ, vì lượng nước tiểu nhiều. Với chó lớn, khay ban công nên là chỗ phụ cho ban đêm hay ngày mưa, còn vẫn dắt ra ngoài đi vệ sinh hằng ngày.
Nên dùng cỏ nhân tạo hay tấm lót cho chó ở ban công?
Tấm lót dễ dọn, hợp giai đoạn mới tập. Cỏ nhân tạo dùng lâu và gần cảm giác ngoài trời hơn nhưng phải có khay hứng bên dưới và rửa đều. Nhiều nhà bắt đầu bằng tấm lót rồi chuyển sang cỏ khi chó đã quen.
Chó đực không chịu đi trên khay phẳng thì làm sao?
Nhiều chó đực quen nhấc chân lên một vật đứng. Đặt một cọc nhựa thấp hay một vật dễ rửa ở góc khay để chó có chỗ nhắm, đồng thời đặt tấm chắn phía sau để nước tiểu không bắn ra tường.
Rửa ban công có được xả nước xuống lỗ thoát nước không?
Tuỳ cách thoát nước của toà nhà. Nếu lỗ thoát nước ban công dẫn chung hay gần nhà bên dưới, không nên xả nước tiểu và nước rửa ở đó. An toàn nhất là đổ khay hứng vào bồn cầu và lau sàn bằng giẻ vắt khô.
Làm sao để chó tự ra ban công khi buồn?
Sau khi chó đi đúng khay đều được khoảng một tuần, mở hé cửa hoặc lắp cửa nhỏ cho chó. Vẫn dẫn ra vào giờ chính thêm ít lâu, khen khi thấy chó tự ra, và để ý chặn khe lan can cho an toàn.