PhucTung.comPhục Tùng
Đi dây dắt

Chó cuồng lên khi thấy dây dắt: dạy ngồi chờ đeo dây và ra cửa bình tĩnh

Chó nhảy chồm, sủa, xoay vòng khi chủ cầm dây dắt: cách làm dây hết là tín hiệu, luật ngồi thì tay đi tiếp, lịch 10 ngày tập đeo dây và ra cửa không lao.

A young Vietnamese man crouches by an apartment front door clipping a leash onto a calm sitting brown mixed-breed dog, seen from behind, warm evening hallway light

Chó cuồng lên khi thấy dây dắt vì dây đã thành tín hiệu báo trước điều nó thích nhất trong ngày, và mỗi lần nó nhảy chồm mà chủ vẫn đeo dây, mở cửa, con chó học được rằng nhảy chồm là cách làm cửa mở. Muốn sửa, bạn làm hai việc: làm cho việc cầm dây bớt là tín hiệu, và đổi luật để chỉ khi chó ngồi yên thì dây mới được móc, cửa mới được mở. Không cần quát, không cần giật.

Phần lớn chó nhà học được luật mới trong khoảng một đến hai tuần nếu cả nhà làm giống nhau mỗi lần ra cửa. Dưới đây là lý do của cơn phấn khích, bảng đọc dấu hiệu, ba bước tập theo thứ tự, lịch mười ngày và những chỗ người chủ hay vấp. Phần dạy đi dây lỏng ngoài đường là chuyện riêng; bài này chỉ lo khoảng hai phút từ lúc bạn cầm dây tới lúc cả hai bước ra khỏi cửa.

Vì sao chỉ cầm dây lên là chó đã cuồng

Chó không nhìn dây dắt như một sợi dây. Nó nhìn chuỗi việc quen thuộc: bạn đi về phía móc treo, tiếng khoá kim loại kêu lách cách, bạn xỏ dép, rồi cửa mở và cả thế giới mùi bên ngoài ùa vào. Sau vài chục lần, chỉ cần âm thanh đầu tiên của chuỗi ấy là cơ thể con chó đã sẵn sàng chạy, tim đập nhanh, khó mà ngồi yên.

Phần thứ hai là do chính người chủ. Khi chó nhảy chồm lên đùi, xoay vòng, cắn dây, đa số chúng ta vẫn cố móc được dây vào vòng cổ rồi mở cửa cho xong. Với con chó, kết quả rất rõ: cứ nhảy loạn một hồi là được ra ngoài. Hành vi nào dẫn tới thứ nó muốn thì hành vi ấy lặp lại, nên cơn cuồng mỗi tháng một to hơn chứ không tự bớt.

Quát hay đẩy chó xuống thường không giúp. Tiếng to và cái chạm tay lúc chó đang hưng phấn dễ bị hiểu là chủ cũng đang chơi, còn với con nhạy cảm thì việc ra cửa bắt đầu gắn với căng thẳng, sau này đi dạo lại hay giật dây hơn. Cái chúng ta cần là để con chó tự tìm ra rằng ngồi yên mới là cách nhanh nhất để được đi.

Đọc cơn phấn khích: dấu hiệu, ý nghĩa và việc nên làm

Không phải con chó nào lăng xăng ở cửa cũng giống nhau. Nhìn kỹ vài giây trước khi làm gì sẽ giúp bạn chọn đúng cách.

Dấu hiệuThường có nghĩa làBạn làm gì
Đuôi vẫy rộng, chạy qua lại giữa bạn và cửaPhấn khích vui, còn nghe đượcĐứng yên, chờ nó tự ngồi, khen nhỏ khi mông chạm đất
Nhảy chồm lên người, ngoạm tay áo, ngoạm dâyPhấn khích quá mức, đầu óc đang ở ngoài cửaTreo dây lại, quay đi vài giây, làm lại từ đầu
Sủa liên hồi, cào cửaĐã học rằng ồn thì cửa mởLùi khỏi cửa, không mở cho đến khi im ít nhất hai giây
Thở hổn hển, liếm môi, ngáp, mắt mở toCó chút căng thẳng lẫn trong phấn khíchGiảm tốc: ngồi xuống sàn, nói chậm, cho chó ngửi đồ ăn rải trên sàn
Ngồi xuống được nhưng run run, bật dậy ngayĐang cố, chưa giữ được lâuThưởng ngay lúc ngồi, rút ngắn yêu cầu xuống một giây
Ngồi yên, nhìn bạn, tai thả lỏngĐã hiểu luậtMóc dây, mở cửa, đó chính là phần thưởng lớn

Nếu con chó của bạn thường xuyên gầm gừ, cắn mạnh khi bị chạm vào vòng cổ, đó không còn là phấn khích nữa. Có thể nó đau ở cổ, ở lưng, hoặc từng bị túm cổ kéo đi. Trường hợp này nên đưa đi khám thú y trước, rồi tập với người huấn luyện có kinh nghiệm.

Bước một: làm cho dây dắt hết là tín hiệu

Ba bốn ngày đầu, việc của bạn là cầm dây lên thật nhiều lần mà không ra ngoài. Con chó cần trải qua đủ nhiều lần “dây được cầm lên mà không có gì xảy ra” thì tim nó mới thôi đập loạn mỗi khi thấy dây.

  1. Treo dây ở chỗ chó nhìn thấy. Mỗi ngày, khoảng mười đến mười lăm lần rải rác, bạn cầm dây lên, đi vài bước trong nhà rồi treo lại. Không nói gì, không nhìn chó.
  2. Xen vào đó, cầm dây đi vào bếp, ngồi xem ti vi với sợi dây vắt trên đùi, cầm dây ra ban công tưới cây. Dây xuất hiện ở nhiều chỗ chẳng liên quan tới đi dạo.
  3. Làm tương tự với các tín hiệu khác trong chuỗi: xỏ dép rồi cởi ra, cầm chìa khoá lắc rồi cất, mở hé cửa rồi đóng lại.
  4. Ghi lại mức phấn khích sau mỗi ngày theo thang đơn giản: lao tới ngay, ngóc đầu nhìn, hay chẳng buồn đứng dậy. Thường đến ngày thứ ba hay thứ tư, phần lớn chó chỉ còn ngóc đầu nhìn.
  5. Những ngày này vẫn đi dạo bình thường, nhưng đổi chỗ treo dây hoặc đeo dây ở một phòng khác, xa cửa, để buổi tập không bị lẫn với buổi đi thật.

Bước này nghe nhàm nhưng là phần làm nhiều chủ thấy khác biệt nhất. Bỏ qua nó mà vào thẳng tập ngồi chờ thì con chó vẫn đang ở mức phấn khích quá cao để nghe được bất cứ điều gì.

Bước hai: luật đeo dây, ngồi thì tay đi tiếp, đứng dậy thì tay lùi

Đây là phần cốt lõi. Bạn không ra lệnh nhiều, chỉ để bàn tay cầm dây trả lời con chó.

  1. Cầm dây, đứng yên, chờ. Không nhắc “ngồi”. Phần lớn chó sẽ thử đủ trò rồi tự ngồi xuống vì đó là việc quen nhất. Lúc mông chạm sàn, nói “được” và bắt đầu đưa móc dây về phía vòng cổ.
  2. Nếu chó bật dậy giữa chừng, tay bạn lập tức rút về, đứng thẳng lưng, im lặng. Không trách, chỉ là dây đi xa hơn.
  3. Chó ngồi lại, tay lại tiến tới. Vài lần đầu có thể mất năm đến mười lần lên xuống mới móc được dây. Đó là bình thường, không phải thất bại.
  4. Móc được dây thì khen nhẹ, cho một miếng thưởng nhỏ ngay tại chỗ ngồi, đặt xuống sàn giữa hai chân trước. Đặt thưởng thấp giúp chó tiếp tục ngồi chứ không nhảy lên đớp.
  5. Khi chó đã ngồi yên được trong lúc móc dây, kéo dài thêm: móc dây xong, đứng thẳng, đếm thầm đến ba rồi mới đi về phía cửa.

Nếu nhà bạn dùng đai ngực phải chui đầu, chia việc nhỏ hơn nữa: chó ngồi thì đai đưa tới gần mũi, ngồi tiếp thì đai qua đầu, ngồi tiếp thì cài khoá. Mỗi nấc một miếng thưởng.

Bước ba: cửa mở theo cùng một luật

Khi đã đeo dây được bình tĩnh, chuyển luật ấy sang cánh cửa. Lúc này dây đã móc, bạn giữ dây chùng, không dùng dây kéo chó lại.

  1. Đứng cạnh cửa, đặt tay lên tay nắm. Chó đứng dậy hoặc chồm lên cửa thì tay rời tay nắm, lùi một bước vào trong nhà.
  2. Chó ngồi hoặc đứng yên bốn chân trên sàn thì tay bắt đầu vặn tay nắm. Mở hé một khe nhỏ. Chó lao tới khe hở thì đóng cửa lại nhẹ nhàng, không đập vào mũi nó.
  3. Lặp đến khi bạn mở được cửa rộng bằng thân chó mà nó vẫn ngồi. Lúc ấy nói một từ cho phép cố định, ví dụ “đi nào”, rồi cả hai bước ra.
  4. Ra khỏi cửa, dừng ngay ở hành lang hay bậc thềm, đứng yên vài giây cho chó ngửi xung quanh, rồi mới đi tiếp. Nhịp dừng ngắn này giúp phần đầu buổi dạo không thành một cú lao.
  5. Nhà ở chung cư thì áp dụng thêm ở cửa thang máy: cửa thang mở, chờ chó nhìn bạn một chút rồi mới vào; ra khỏi thang cũng thế.

Từ cho phép phải luôn do người nói, không phải tiếng cửa mở. Nếu cứ cửa mở là chó được ra thì sớm muộn nó lại học rằng tiếng tay nắm cửa là tín hiệu xuất phát.

Lịch mười ngày cho cả nhà làm theo

Mỗi buổi tập chỉ vài phút, ghép vào lúc chuẩn bị đi dạo thật. Nhà nào có nhiều người dắt chó thì in lịch này ra, ai dắt cũng làm cùng một luật.

NgàyViệc tậpMục tiêu trước khi sang mức sau
1 đến 3Cầm dây, dép, chìa khoá rải rác trong ngày mà không ra ngoàiChó chỉ ngóc đầu nhìn khi bạn cầm dây
4 đến 5Đeo dây theo luật ngồi thì tay tiến, đứng dậy thì tay lùiMóc được dây với không quá ba lần chó bật dậy
6 đến 7Đeo dây xong, đếm đến ba rồi mới đi về phía cửaChó ngồi yên trong lúc bạn đứng thẳng lên
8 đến 9Mở cửa từng khe theo cùng luậtCửa mở rộng bằng thân chó mà chó vẫn ngồi
10Ghép đủ chuỗi, thêm nhịp dừng ở hành lang hoặc thang máyTừ lúc cầm dây đến khi ra cửa không có cú nhảy chồm nào

Có ngày con chó tụt lại, nhất là sau một hôm trời mưa không được ra ngoài hay khi có khách. Lúc ấy lùi về mức trước một ngày rồi đi tiếp, không cần bắt đầu lại từ đầu.

Áp vào con chó nhà bạn và những lỗi hay mắc

Anh Minh, chó lai hai tuổi, nặng gần hai mươi ký. Mỗi lần anh cầm dây, con chó chồm lên ngực, cào rách áo. Anh bắt đầu bằng ba ngày cầm dây vô nghĩa, rồi chuyển sang đeo dây ở phòng ngủ thay vì ngay cửa. Đến ngày thứ bảy, con chó tự ngồi khi thấy dây, chỉ còn rên khe khẽ.

Nhà chị Lan, chó nhỏ ở chung cư. Con chó sủa ầm từ lúc chị xỏ dép tới khi vào thang máy, hàng xóm phàn nàn. Chị tập luật cửa với cả cửa căn hộ lẫn cửa thang, và cho chó ngửi một nắm đồ ăn rải trên thảm chùi chân trong lúc chờ thang.

Lỗi: mỗi người trong nhà một luật. Mẹ chờ chó ngồi, bố thì cứ thế mở cửa. Con chó sẽ học rằng nhảy chồm với bố thì được. Sửa: cả nhà thống nhất một từ cho phép và một luật, kể cả người giúp việc hay ông bà.

Lỗi: chờ chó ngồi rồi mới cho đi nhưng đứng chờ quá lâu. Tập lần đầu mà bắt chó ngồi nửa phút là quá sức. Sửa: lúc đầu chỉ cần một giây, tăng dần.

Lỗi: tập lúc chó đã nhịn tiểu cả buổi. Chó buồn tiểu không thể ngồi yên. Sửa: buổi đầu tiên trong ngày cứ đưa ra ngoài trước, buổi tập để dành cho lần đi sau.

Khi nào nên nhờ người giúp. Nếu sau hai tuần con chó vẫn không ngồi nổi một giây, hoặc cơn phấn khích chuyển thành cắn tay mạnh, gầm gừ khi bị chạm vào cổ, bạn nên khám thú y loại trừ đau rồi tìm người huấn luyện theo hướng thưởng để quan sát tận nơi.

Câu hỏi thường gặp

Có nên cho chó chạy nhảy cho mệt trước rồi mới đeo dây không?

Chơi một chút trong nhà không sao, nhưng nếu ngày nào cũng phải làm chó mệt thì bạn chỉ đang né việc tập. Chó khoẻ dần lên và ngày càng cần nhiều hơn mới mệt. Tập luật ngồi chờ vẫn là cách bền nhất.

Chó ngồi xong lại bật dậy đúng lúc móc dây thì phải làm sao?

Rút tay về, đứng thẳng, chờ nó ngồi lại rồi thử lại. Nếu lần nào cũng bật dậy ở đúng nấc ấy, chia nhỏ hơn: chỉ đưa tay tới nửa đường rồi thưởng, sau đó mới tới gần vòng cổ.

Có nên giữ chặt vòng cổ để móc dây cho nhanh không?

Không nên. Túm cổ chó lúc nó đang hưng phấn dễ khiến nó né tay bạn mỗi khi bạn với tới cổ, về sau đeo dây, cắt móng hay khám bệnh đều khó hơn. Chậm vài ngày đầu nhưng chó sẽ tự đưa cổ ra.

Chó con mấy tháng tuổi thì tập ngồi chờ ở cửa được?

Chó con khoảng ba bốn tháng đã tập được bản ngắn, ngồi một giây là mở cửa. Đừng đòi chó con ngồi lâu vì khả năng tự kiềm chế của nó còn rất non, tăng dần theo tháng tuổi và tuỳ từng con.

Tập xong ở nhà nhưng ra nhà người quen thì chó lại lao ra cửa, vì sao?

Chó học theo bối cảnh, nên chỗ lạ là một bài mới. Ở nhà người khác hoặc cổng công viên, bạn hạ yêu cầu xuống mức của ngày đầu tập và thưởng nhiều hơn. Vài lần như vậy luật sẽ đi theo con chó tới mọi nơi.

Dùng vòng cổ siết để chó không lao ra có nhanh hơn không?

Vòng siết có thể làm chó dừng lại vì đau, nhưng không dạy được chó phải làm gì, và cái đau gắn vào lúc ra cửa sẽ làm việc đi dạo căng thẳng hơn. Cổ họng chó cũng dễ tổn thương. Luật ngồi thì cửa mở đạt cùng kết quả mà không có rủi ro ấy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138