PhucTung.comPhục Tùng
Sợ hãi và lo âu

Chó sợ đàn ông, người đội mũ, đeo khẩu trang: tập quen đúng kiểu người chó sợ

Chó chỉ sợ một kiểu người: đàn ông giọng to, người đội mũ bảo hiểm, đeo khẩu trang, cầm ô. Cách tìm đúng thứ làm chó sợ và tách nhỏ để tập từng phần.

A young Vietnamese man in a motorbike helmet crouches sideways at the far end of a quiet lane while a small dog on a loose leash sniffs the ground, morning light

Khi chó chỉ sợ một kiểu người, như đàn ông, người đội mũ bảo hiểm, đeo khẩu trang hay cầm ô, cách giúp là tìm ra chính xác chi tiết làm chó sợ, rồi tách chi tiết ấy ra tập riêng: chiếc mũ đặt trên sàn trước, mũ trên đầu người quen sau, người lạ đội mũ cuối cùng. Mỗi bước đều đi kèm phần thưởng ngon và chó luôn được giữ ở khoảng cách đủ xa để còn ăn được.

Kiểu sợ này rất hay gặp. Chó lớn lên trong nhà toàn phụ nữ hay sợ đàn ông giọng trầm; chó từng bị người đội mũ bảo hiểm đá hoặc bị một shipper ném đồ có thể nối chiếc mũ với nỗi sợ; mùa dịch, nhiều chó con chưa từng thấy mặt người không đeo khẩu trang lại sợ người tháo khẩu trang. Điểm tốt là nỗi sợ hẹp thì dễ tập hơn nỗi sợ chung chung, miễn bạn chỉ ra được đúng cái chó sợ.

Lập danh sách: chó sợ đúng cái gì

Trong một hai tuần, mỗi lần chó sủa, lùi, run hay trốn khi gặp người, hãy ghi lại người đó trông thế nào. Danh sách câu hỏi để soi:

  • Người đó là nam hay nữ, cao hay thấp, to người hay mảnh khảnh?
  • Có đội mũ không, loại mũ gì: mũ bảo hiểm, mũ lưỡi trai, nón lá?
  • Có đeo khẩu trang, kính râm, râu rậm, tóc dài che mặt không?
  • Có cầm thứ gì: ô, gậy, chổi, túi to, bao hàng?
  • Đi thế nào: bước nhanh, đi khập khiễng, chạy bộ, đạp xe?
  • Giọng ra sao: nói to, cười lớn, ho, gọi với?
  • Ở đâu: ngoài cổng, trong ngõ hẹp, trong thang máy, hay trong nhà?
  • Chó đang ở đâu khi gặp: trong vòng tay, trên dây, ngoài sân?

Sau vài chục lần ghi, thường sẽ lộ ra một hai yếu tố chung. Nhà chị Lan tưởng chó sợ đàn ông, ghi lại mới thấy chó chỉ sủa những người đội mũ lưỡi trai, kể cả phụ nữ, còn chồng chị không đội mũ thì chó quấn quýt. Biết đúng thủ phạm thì mới tập đúng chỗ.

Đôi khi thủ phạm là một tổ hợp: chó không sợ mũ, không sợ đàn ông, nhưng sợ đàn ông đội mũ đi nhanh về phía nó trong ngõ hẹp. Khi đó, bạn tập từng yếu tố riêng trước, rồi mới ghép dần hai yếu tố, rồi ba. Đừng ngạc nhiên nếu bậc ghép lại khó hơn hẳn từng phần cộng lại.

Tách nỗi sợ thành từng phần nhỏ

Một người đội mũ bảo hiểm đi tới là một chuỗi nhiều yếu tố. Ta tháo rời từng yếu tố, tập phần dễ trước. Bảng dưới lấy ví dụ chiếc mũ bảo hiểm; với khẩu trang, ô, kính râm làm tương tự.

BậcTình huống tậpChó cần làm được
1Mũ bảo hiểm đặt trên sàn phòng khách, xa chỗ chó nằmLại gần ngửi, ăn thưởng rải quanh mũ
2Người chủ cầm mũ trên tay, đi lại trong nhàThấy mũ là nhìn chủ chờ thưởng
3Người chủ đội mũ, ngồi yên trên ghếĂn thưởng thả dưới đất cạnh chủ
4Người chủ đội mũ, đi lại, cúi xuống buộc dây giàyKhông lùi, không sủa
5Người quen khác đội mũ ngồi yên, không nhìn chóĂn thưởng thả xa người đó
6Người quen đội mũ đi từ đầu ngõ tới, chó đứng xa trên dâyNhìn người rồi quay sang nhìn chủ
7Người lạ đội mũ đi ngang ở khoảng cách xaNhìn rồi tiếp tục đánh hơi, đi tiếp

Chỉ lên bậc khi ở bậc hiện tại chó đã thoải mái trong ba buổi liền. Nếu bậc sau làm chó sợ, chia nhỏ thêm: mũ trên đầu nhưng không cài quai, người đội mũ nhưng ngồi, không đứng.

Quy tắc "thấy là có thưởng"

Kiểu người chó sợ xuất hiện thì thưởng bắt đầu. Vừa thấy người đội mũ ở xa, đưa thưởng liên tục, mỗi giây một miếng nhỏ. Người khuất khỏi tầm nhìn thì ngừng thưởng. Theo thời gian, chó tự nối "người đội mũ" với "thịt gà rơi từ trên trời xuống".

Thứ tự là quan trọng. Người đội mũ phải xuất hiện trước, thưởng đến sau. Nếu bạn rút thịt ra trước rồi người mới đi tới, chó sẽ học rằng thịt gà báo hiệu có người đáng sợ, và bắt đầu căng thẳng mỗi lần bạn thò tay vào túi thưởng.

Khoảng cách là cái van. Chó còn ăn được, còn đánh hơi được là bạn đang ở đúng khoảng cách. Chó ngừng ăn, đứng đơ, sủa: bạn đang quá gần. Lùi lại, đổi hướng, không cố.

Ngắn và nhiều lần. Ba bốn lần gặp xa, mỗi lần vài giây, tốt hơn một lần gặp lâu ở gần. Ở ngõ có nhiều xe máy, những người đội mũ bảo hiểm đi ngang cuối ngõ là nguồn bài tập miễn phí mỗi ngày.

Không bắt khách lạ tham gia. Người đi đường không biết bài, có thể quay lại vẫy chó hay đi tới. Với người lạ, chỉ tập ở khoảng cách mà họ không để ý tới chó.

Lịch tập bốn tuần cho một nỗi sợ cụ thể

Mỗi ngày hai đến ba buổi ngắn, mỗi buổi khoảng năm phút, cộng thêm các lần gặp tình cờ ngoài đường. Lịch dưới lấy ví dụ chó sợ người đeo khẩu trang; thay bằng mũ, ô, kính râm tuỳ con.

Thời gianỞ nhàNgoài đường
Tuần 1Khẩu trang để trên bàn, trên sàn; chủ cầm khẩu trang trên tay khi cho ănChỉ đi dạo giờ vắng, tránh chỗ đông người
Tuần 2Chủ đeo khẩu trang ngồi yên, rồi đi lại; thả thưởng xuống sànGặp người đeo khẩu trang ở xa thì thưởng liên tục cho tới khi họ khuất
Tuần 3Người nhà khác đeo khẩu trang, ngồi quay ngang, thả thưởng ra xaĐứng ở một góc yên, quan sát người qua lại ở khoảng cách chó còn ăn được
Tuần 4Bạn quen đến chơi đeo khẩu trang, làm theo bài "khách lờ đi"Rút ngắn khoảng cách từng chút, chỉ khi chó vẫn thoải mái

Ghi lại khoảng cách mà chó còn ăn được, đếm bằng số bước chân hoặc số cột điện. Con số ấy thu ngắn dần là thước đo tiến bộ đáng tin hơn cảm giác "hôm nay có vẻ đỡ". Nếu hai tuần liền không nhích, hãy xem lại phần thưởng có đủ hấp dẫn không và buổi tập có quá dài không.

Ngoài đường: chọn chỗ, chọn giờ và chuẩn bị đường lui

Phần khó nhất của nỗi sợ hẹp là ngoài đường bạn không điều khiển được ai sẽ đi tới. Vì vậy hãy chọn chỗ tập có tầm nhìn xa và có lối rẽ: một khoảng sân trống trong công viên, đầu ngõ rộng, bãi đất bên cạnh nhà văn hoá khu phố. Ngõ hẹp, cụt là chỗ tệ nhất, vì khi một người đội mũ đi tới, chó không có đường tránh.

Chọn giờ mà kiểu người chó sợ xuất hiện thưa thớt. Nếu chó sợ người đội mũ bảo hiểm, giờ tan tầm là giờ quá tải; buổi sáng muộn hay đầu giờ chiều thì vừa phải. Mỗi lần có một người đi qua ở xa là một lần tập tốt; hai ba người ùa tới cùng lúc là một lần quá sức.

Luôn chuẩn bị sẵn động tác rút lui. Tập ở nhà một câu như "đi nào" kèm quay ngược hướng và thưởng ngay, cho tới khi chó quay theo một cách vui vẻ. Ngoài đường, khi thấy một tình huống quá gần, bạn nói "đi nào", quay đi, thưởng. Chó học được rằng bạn sẽ đưa nó ra khỏi chỗ đáng sợ, và vì tin điều đó, nó bớt phải tự sủa để lo cho mình.

Dây dắt nên dài vừa phải, cầm lỏng. Dây căng thẳng tay truyền sự căng thẳng của bạn xuống chó, và chó bị giữ cứng thường phản ứng mạnh hơn chó được tự do lùi lại.

Khi người chó sợ là một thành viên trong nhà

Có những gia đình mà chó sợ chính ông bố, người anh trai cao lớn, hay người ông giọng to. Chuyện này làm cả nhà buồn và người bị sợ thường tự ái. Hãy nói rõ với người đó: chó không ghét anh, chó đang sợ một vài đặc điểm như giọng trầm, dáng to, bước chân mạnh, và anh là người giúp nó hết sợ nhanh nhất.

Giao cho người đó những việc chỉ đem lại điều tốt: rót bữa ăn cho chó, nhưng đặt bát xuống rồi bước lùi ra xa; mở cửa cho chó đi dạo; thả thưởng khi đi ngang qua mà không dừng lại nhìn. Tạm thời người đó không chủ động vuốt, không bế, không tắm hay cắt móng cho chó, vì những việc ấy chó không thích.

Khi ngồi xem tivi, người đó ngồi quay ngang, để một bát thưởng cạnh ghế, thỉnh thoảng thả một miếng xuống sàn mà không nhìn chó. Đa số chó sẽ bắt đầu nằm gần ghế ấy sau một hai tuần. Lúc chó tự tựa vào chân, người đó mới vuốt nhẹ, ngắn, rồi dừng để chó muốn thêm.

Người chó sợ cũng cần tránh những thứ vô tình làm chó sợ thêm: nói to khi gọi điện, đóng cửa mạnh, đi dép lẹp xẹp sát chỗ chó nằm. Đó không phải lỗi, chỉ là thói quen, nhưng đổi một chút trong vài tuần sẽ giúp rất nhiều.

Lỗi hay mắc và dấu hiệu cần tìm người giúp

Một số cách làm phổ biến nhưng khiến nỗi sợ khó gỡ hơn:

  • Bắt người chó sợ cho chó ăn bằng tay ngay: chó phải chọn giữa đói và sợ. Nó có thể ăn, nhưng vẫn sợ, và có khi cắn khi đã ăn xong.
  • Ôm chó lại gần người đội mũ "cho nó biết không sao": chó không có đường lui, nỗi sợ tăng. Cứ để chó tự đi tới khi nó muốn.
  • Đội mũ dọa chơi: có người thấy chó sủa mũ bảo hiểm thì đội vào trêu cho vui. Mỗi lần như thế xoá đi vài buổi tập.
  • Giật dây, quát khi chó sủa người đi đường: chó học rằng có người đội mũ là có đau, và sẽ sợ hơn.
  • Cần chuyên gia hành vi khi: chó lao vào cắn người, nỗi sợ lan rộng sang nhiều kiểu người, chó không dám ra khỏi nhà, hoặc bạn không thể giữ được khoảng cách an toàn trên đường đi dạo quen thuộc.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao chó chỉ sợ đàn ông mà không sợ phụ nữ?

Thường do chó ít gặp đàn ông khi còn nhỏ, hoặc sợ những đặc điểm hay gặp ở nam giới như giọng trầm, dáng cao to, bước chân mạnh, râu. Cũng có thể do một trải nghiệm xấu. Hãy ghi lại cụ thể để biết chó sợ đặc điểm nào.

Chó sủa shipper đội mũ bảo hiểm có phải vì muốn giữ nhà không?

Có thể là cả hai, nhưng nếu chó vừa sủa vừa lùi, đuôi cụp, lông gáy dựng thì phần lớn là sợ. Tập với chiếc mũ ở nhà trước, rồi cho chó ở phòng trong khi shipper giao hàng để không tập dượt thêm việc sủa.

Chó con sợ người tháo khẩu trang thì có lạ không?

Không lạ. Chó con lớn lên khi mọi người đều che mặt có thể thấy khuôn mặt đầy đủ là thứ mới và lạ. Cách tập giống mọi nỗi sợ khác: từ người quen, ở khoảng cách xa, thưởng mỗi lần thấy mặt không khẩu trang.

Tập bao lâu thì đưa chó ra đường gặp người lạ được?

Khi ở bậc người quen đội mũ đi tới, chó đã nhìn rồi quay sang chủ một cách thoải mái trong nhiều buổi liền. Ra đường thì bắt đầu ở khoảng cách xa hơn hẳn ở nhà, vì ngoài đường có thêm nhiều thứ làm chó phân tâm.

Thành viên trong nhà bị chó sợ có nên lờ chó đi hoàn toàn không?

Không cần lờ hẳn. Người đó nên làm những việc mang lại điều tốt như cho ăn, mở cửa đi dạo, thả thưởng khi đi ngang, nhưng tạm tránh nhìn chằm chằm, cúi xuống, bế hay làm những việc chó không thích cho đến khi chó tự lại gần.

Chó sợ người cầm ô, cầm gậy thì tập thế nào?

Làm như với chiếc mũ: đặt ô gập trên sàn, rải thưởng quanh; rồi chủ cầm ô gập đi lại; rồi mở ô thật chậm ở xa; cuối cùng là người quen cầm ô đi tới. Tiếng bật ô thường đáng sợ nhất, nên tập riêng phần này.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138