PhucTung.comPhục Tùng
Sợ hãi và lo âu

Chó sợ thang máy, cầu thang chung cư: tập từ cửa thang đến lúc lên xuống bình thản

Chó ghì chân trước cửa thang máy, run trong buồng thang, không dám xuống cầu thang: các bậc tập theo tuần, phép lịch sự với hàng xóm và cách bế an toàn khi cần.

A Vietnamese man in a hoodie, seen from behind, crouches beside a corgi at an open elevator door in a quiet apartment corridor offering a treat, warm overhead light

Chó sợ thang máy và cầu thang chung cư học lại được bằng các bậc nhỏ: đứng gần cửa thang ăn thưởng, bước vào buồng thang đang mở cửa rồi bước ra, đi một tầng vào giờ vắng, rồi mới tới chuyến đi đủ số tầng. Cầu thang thì tập từ một bậc, có thảm chống trơn và luôn đi bên cạnh chó.

Nuôi chó ở chung cư thì mỗi ngày chó phải qua thang máy ít nhất hai ba lần, nên nỗi sợ này không thể né được như nỗi sợ tiếng pháo mỗi năm một lần. Bài này chia hai phần: thang máy và cầu thang, kèm phép lịch sự với hàng xóm, cách bế chó an toàn trong lúc đang tập, và những lúc chó không chịu leo cầu thang là vì đau chứ không phải vì sợ.

Chó sợ điều gì ở thang máy

Thang máy gom nhiều thứ lạ vào một chỗ: cánh cửa trượt đóng mở bất ngờ, tiếng "ting", khe hở dưới chân ở ngưỡng cửa, sàn kim loại hoặc đá bóng trơn, buồng thang hẹp không có lối thoát, cảm giác hẫng khi thang chạy, và người lạ bước vào đứng sát. Mỗi con chó có thể sợ một hai thứ trong số này, không nhất thiết sợ tất cả.

Quan sát xem chó ghì lại ở đâu. Nếu chó dừng phắt trước ngưỡng cửa, có thể nó sợ khe hở hoặc sàn trơn. Nếu chó bước vào được nhưng run khi cửa đóng, có thể là cảm giác bị nhốt. Nếu chó chỉ hoảng khi có người khác bước vào, đó là nỗi sợ người lạ trong không gian hẹp. Đúng chỗ sợ thì mới tập đúng bước.

Chó con mới về nhà thường sợ cửa thang đóng mở; chó lớn chuyển từ nhà đất lên chung cư thường sợ cảm giác thang chạy; chó từng bị cửa thang kẹp đuôi hay bị một người hàng xóm quát trong thang sẽ có nỗi sợ gắn với sự kiện ấy. Không có gì là bất thường cả, chỉ khác nhau ở điểm bắt đầu tập.

Lịch tập thang máy theo tuần

Chọn giờ vắng nhất của toà nhà, thường là giữa buổi sáng hoặc đầu giờ chiều ngày thường. Mỗi buổi khoảng năm đến mười phút, ngoài các chuyến bắt buộc đi dạo.

TuầnViệc tậpĐạt khi
Tuần 1Đứng gần cửa thang ở hành lang, ăn thưởng. Nghe tiếng "ting", thấy cửa mở đóng từ xaChó ăn bình thường khi cửa thang mở
Tuần 2Bấm giữ nút mở cửa, rải thưởng trên sàn buồng thang ngay ngưỡng cửa, để chó tự bước vào lấy rồi raChó tự bước vào buồng thang đang mở
Tuần 3Cho chó đứng trong buồng thang vài giây trong khi cửa đóng lại rồi mở ngay, không chạyChó đứng yên khi cửa đóng
Tuần 4Đi một tầng rồi ra, đi bộ cầu thang về; tăng lên hai, ba tầngChó ăn thưởng trong lúc thang chạy
Tuần 5Đi đủ số tầng vào giờ vắng; thử giờ có người nhưng chờ chuyến trốngChó bước vào thang không ghì

Trong suốt thời gian tập, các chuyến bắt buộc như đi dạo buổi sáng vẫn phải diễn ra. Những lúc đó, nếu chó chưa qua tuần 3, hãy bế chó nhỏ hoặc dùng cầu thang bộ nếu tầng thấp, để không phải kéo chó vào thang. Mỗi lần bị kéo vào là một lần nỗi sợ được ôn lại.

Tập cầu thang: từ một bậc đến cả đợt thang

Cầu thang thoát hiểm ở chung cư thường dốc, trơn, có khe hở giữa các bậc, nên cả chó con lẫn chó lớn đều có thể sợ. Tập ở đoạn cầu thang ít người đi:

  1. Kiểm tra sàn: nếu bậc trơn, dùng cầu thang trong nhà có thảm hoặc trải tạm một tấm thảm chống trơn ở vài bậc dưới cùng khi tập.
  2. Đặt thưởng trên bậc thứ nhất. Chó đặt hai chân trước lên bậc là đã được thưởng. Không kéo dây.
  3. Đặt thưởng lên bậc thứ hai, để chó đặt cả bốn chân lên bậc đầu. Lặp lại tới khi chó tự bước lên hai bậc.
  4. Tập đi xuống riêng: đi xuống khó hơn đi lên vì chó phải dồn sức nặng lên chân trước và nhìn xuống. Bắt đầu từ bậc cuối cùng, chỉ xuống một bậc.
  5. Luôn đi bên cạnh chó, phía dưới chó khi chó đi xuống, để nếu trượt, chó có chỗ dựa. Dây dắt lỏng, ngắn vừa phải.
  6. Tăng số bậc dần qua các ngày, chứ không tăng nhiều trong một buổi. Cho chó nghỉ ở chiếu nghỉ, ăn thưởng rồi đi tiếp.
  7. Khi chó đã đi được một đợt thang, tập thêm ở cầu thang khác có độ dốc và mặt bậc khác để chó không chỉ quen đúng một chỗ.

Chó con chân ngắn, chó giống lưng dài không nên leo cầu thang nhiều khi xương khớp đang phát triển; với những con này, mục tiêu là chó quen và không sợ, còn hằng ngày vẫn bế lên xuống là hợp lý. Hỏi bác sĩ thú y nếu chưa rõ.

Một mẹo nhỏ cho cầu thang có khe hở giữa các bậc: nhiều chó sợ vì nhìn xuyên qua khe thấy khoảng trống bên dưới. Dán tạm một tấm bìa hoặc tấm thảm che khe ở vài bậc đầu khi tập, rồi bỏ dần từng tấm khi chó đã tự tin. Chó thường bước được qua khe hở sau khi đã quen nhịp lên xuống ở bậc kín.

Đọc chó trước và trong thang máy

Mỗi lần đứng trước cửa thang, nhìn nhanh vào chó để biết hôm nay nên tập tiếp hay lùi lại. Một con chó ghì chân rõ ràng dễ nhận ra; khó hơn là những dấu hiệu nhỏ báo trước.

Chó làm gìÝ nghĩaLàm gì
Đánh hơi sàn hành lang, đuôi thả lỏng, nhận thưởng nhanhThoải máiTập bậc tiếp theo hoặc giữ nguyên
Nhận thưởng nhưng nhai vội, liếc nhìn cửa thang liên tụcHơi loGiữ nguyên bậc, không tăng
Dừng lại cách cửa vài bước, chân trước choãi ra, trọng tâm dồn ra sauĐang ghì, sắp từ chốiLùi xa thêm, rải thưởng ở chỗ chó còn đứng thoải mái
Trong buồng thang ngồi sụp, run, liếm môi, tai cụpSợ rõRa ở tầng gần nhất, đi bộ về, lần sau quay về bậc trước
Cố lao ra khi cửa vừa hé, không nghe gọiHoảngGiữ dây chắc, ra khỏi thang, tạm ngừng tập vài ngày

Nhà chị Lan ở tầng mười hai, chú chó nhỏ ghì mỗi lần tới cửa thang. Chị ghi lại mỗi ngày chó chịu đứng cách cửa mấy viên gạch. Ba tuần đầu con số giảm từ tám xuống một; tuần thứ tư, chó tự bước vào buồng thang ăn miếng gà trên ngưỡng cửa. Đếm viên gạch nghe có vẻ vụn vặt, nhưng nhờ đó chị không sốt ruột tăng bài quá sớm.

Phép lịch sự trong thang máy và hành lang chung cư

Nhường chuyến có người. Khi thang đã có người, nhất là người lớn tuổi, trẻ nhỏ hoặc người có vẻ e ngại chó, hãy chờ chuyến sau. Việc này vừa lịch sự vừa tốt cho bài tập, vì chó không phải đứng sát người lạ.

Dây ngắn, chó đứng góc. Trong buồng thang, cho chó đứng ở góc, bạn đứng chắn giữa chó và cửa. Dây cầm ngắn để chó không lại gần người khác bước vào.

Chó nhỏ có thể bế hoặc để trong túi. Với chó nhỏ đang tập, bế lên khi có người vào thang giúp cả hai bên yên tâm.

Đeo rọ mõm nếu chó từng gầm gừ người lạ. Rọ mõm đã tập quen giúp hàng xóm yên tâm và giữ an toàn cho mọi người. Nội quy chung cư và quy định về nuôi chó nơi công cộng thường yêu cầu dây dắt, có nơi yêu cầu rọ mõm; hãy xem nội quy toà nhà mình.

Dọn ngay nếu chó tè vì sợ. Mang theo khăn giấy, túi và một chai xịt khử mùi. Chó con sợ có thể tè ngay trong thang; dọn sạch là cách giữ hoà khí với ban quản lý và hàng xóm.

Khi chó không chịu đi cầu thang vì đau chứ không phải vì sợ

Có những con chó vốn đi thang bình thường, rồi một ngày ghì lại. Trước khi nghĩ là sợ, hãy xem các dấu hiệu sau:

  • Chó đi lên được nhưng không chịu đi xuống, hoặc ngược lại.
  • Chó đi khập khiễng nhẹ, ngồi lệch một bên, khó đứng dậy sau khi nằm lâu.
  • Chó liếm một khớp chân, hay rên khi bị chạm vào lưng, hông.
  • Chó lớn tuổi, chó thừa cân, giống lưng dài, giống chó lớn hay có bệnh khớp.
  • Chó bị trượt ngã trên cầu thang gần đây.
  • Chó nhìn kém đi, va vào đồ đạc, ngập ngừng ở chỗ tối.

Nếu có những dấu hiệu này, hãy đưa chó đi khám bác sĩ thú y trước. Tập cho một con chó đang đau leo cầu thang sẽ chỉ làm nó gắn cầu thang với cơn đau. Con chó già của bác Tư bỗng dưng không chịu xuống mấy bậc thềm nhà, cả nhà tưởng nó lười, đến khi khám mới biết khớp hông đã thoái hoá. Sau khi được điều trị và kê một tấm ván dốc phủ thảm, nó lại tự đi ra sân mỗi sáng.

Lỗi hay mắc và cách bế chó an toàn

Vài điều khiến nỗi sợ thang máy, cầu thang khó gỡ hơn:

  • Kéo dây lôi chó vào thang: chó ghì lại, cổ bị siết, và cửa thang có thể đóng khi chó còn nửa người ở ngoài. Rất nguy hiểm.
  • Để dây dài thòng ở cửa thang: dây kẹt giữa cửa khi thang chạy là tai nạn có thật. Luôn cầm dây ngắn và chắc chắn chó đã ở hẳn trong buồng thang.
  • Quát hoặc đánh khi chó ghì lại: chó học rằng thang máy đi kèm điều khó chịu, sợ hơn.
  • Tập vào giờ cao điểm: người ra vào liên tục, chó không có cơ hội thành công.
  • Bế sai cách: khi phải bế, đỡ một tay dưới ngực sau chân trước, một tay dưới mông, ôm chó sát người. Không nhấc chó bằng chân trước, bằng gáy hay để chó chới với chân sau, vì chó dễ vùng và rơi.
  • Cần chuyên gia hành vi khi: chó hoảng loạn đến mức không thể ra khỏi căn hộ, hoặc gầm gừ, táp khi bị bế, khi có người vào thang.

Câu hỏi thường gặp

Chó con mới về có nên cho đi thang máy ngay không?

Cho chó con làm quen dần: đứng gần cửa thang, nghe tiếng thang, bước vào bước ra khi cửa mở. Trong lúc chưa quen, bế chó con khi phải đi thang. Chó con chưa tiêm đủ mũi nên được bế ở khu vực chung, tránh tiếp xúc nhiều với sàn hành lang.

Chó lớn mới chuyển từ nhà đất lên chung cư có tập được không?

Được, nhưng có thể cần lâu hơn chó con. Bắt đầu từ tuần 1 trong lịch, tập vào giờ vắng, và cho chó vài ngày làm quen với căn hộ mới trước khi đẩy mạnh việc tập thang máy.

Có nên cho chó đi cầu thang bộ thay vì thang máy không?

Với chó khoẻ ở tầng thấp, cầu thang bộ là lựa chọn tốt trong lúc tập thang máy. Với chó già, chó đau khớp hoặc ở tầng cao, đi bộ nhiều tầng không phù hợp, nên vẫn cần tập thang máy hoặc bế.

Chó tè trong thang máy vì sợ thì làm sao?

Dọn ngay bằng khăn giấy và xịt khử mùi, xin lỗi nếu có người. Sau đó lùi bài tập về bậc dễ hơn và cho chó đi vệ sinh trước khi vào thang. Không mắng, vì tè do sợ là phản ứng chó không kiểm soát được.

Hàng xóm phàn nàn chó đi thang máy chung thì nên làm gì?

Đọc nội quy toà nhà về thú nuôi, tuân thủ dây dắt, rọ mõm nếu có yêu cầu, nhường chuyến có người, dọn sạch ngay. Nói chuyện nhẹ nhàng với hàng xóm, cho họ biết chó đang được tập và bạn sẽ chờ chuyến trống khi có thể.

Chó sợ sàn trơn ở sảnh và buồng thang thì làm sao?

Cắt tỉa lông kẽ chân, giữ móng ngắn để chó bám tốt hơn. Ở nhà, tập cho chó đi trên các mặt sàn trơn có thưởng, bắt đầu bằng những tấm thảm nhỏ đặt rải để chó bước từ thảm này sang thảm khác.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138