PhucTung.comPhục Tùng
Lệnh cơ bản

Dạy chó lệnh đứng yên để lau chân, chải lông, khám bệnh mà không phải giữ chặt

Dạy chó đứng vững theo lệnh rồi giữ yên khi bạn lau chân, chải lông, xem tai, xem răng: các bước, lịch chạm từng vùng, tín hiệu chó muốn dừng, khi nào cần bác sĩ.

Kneeling on a bathroom floor, a young Vietnamese woman dries the paws of a standing golden dog with a towel, viewed from the doorway, cool morning light

Lệnh đứng yên dạy chó đứng bốn chân vững theo một chữ, rồi giữ tư thế đó trong lúc bạn lau chân, chải lông, xem tai, xem răng; dạy bằng mồi dẫn từ tư thế ngồi, rồi tăng thời gian, cuối cùng ghép với từng kiểu chạm một, mỗi kiểu đi kèm phần thưởng. Tư thế đứng học được trong vài ngày; phần chạm cần vài tuần, tuỳ chó vốn nhạy cảm đến đâu.

Cái lợi của lệnh này nằm ở chỗ bạn không còn phải ôm ghì chó mỗi lần lau chân sau mưa hay đưa đi khám. Chó được biết chuyện gì sắp xảy ra, có quyền báo "dừng", và học rằng được chạm là một việc an toàn. Bài này đi qua cách dạy tư thế, lịch chạm từng vùng, tín hiệu chó muốn nghỉ, và những lúc cần dừng lại tìm bác sĩ thú y.

Dạy tư thế đứng từ tư thế ngồi

Chó cần biết ngồi trước. Tập trên tấm thảm chống trơn, chỗ yên, khi chó hơi đói.

  1. Chó ngồi trước mặt bạn. Cầm miếng thưởng sát mũi chó.
  2. Kéo tay thẳng ra phía trước, song song mặt đất, ngang tầm mũi. Chó vươn theo sẽ phải đứng dậy. Kéo ngắn thôi, chừng một gang, để chó đứng tại chỗ chứ không bước đi.
  3. Đúng lúc bốn chân đứng vững, nói "đúng", thưởng. Thưởng đưa ngang mũi, không cao hơn, để chó không ngồi xuống lại.
  4. Chuyển qua lại. Ngồi, đứng, ngồi, đứng. Chó thích trò này vì nhịp nhanh, thưởng đều.
  5. Bỏ mồi khỏi tay dẫn. Sau vài phiên, tay trống làm cử chỉ y hệt, thưởng lấy từ túi.
  6. Gắn chữ "đứng". Nói chữ một lần, một nhịp sau mới làm cử chỉ. Dần dần chó đứng lên khi nghe chữ.
  7. Kéo dài thời gian. Đứng một giây, ba giây, năm giây, mười giây; thưởng khi chó còn đứng, rồi nói từ cho phép.

Với chó nhỏ, tập trên mặt bàn có tấm chống trơn giúp bạn đỡ cúi và chó quen với bàn khám. Luôn có tay đặt gần để chó không nhảy xuống ngã. Chó lớn thì tập dưới sàn, bạn ngồi bệt ngang tầm, đỡ phải cúi người chồm lên chó.

Lịch chạm từng vùng: từ dễ đến khó

Khi chó đã đứng yên được chừng mười giây, bắt đầu ghép với chạm. Thứ tự dưới đây là gợi ý thường gặp; chó nhà bạn có thể nhạy cảm ở vùng khác. Mỗi vùng tập vài ngày, chỉ chuyển khi chó thả lỏng.

VùngBắt đầu bằngTiến tớiThường khó vì
Lưng, vaiMột bàn tay đặt nhẹ một giâyVuốt dọc lưng, chải lông nhẹÍt khi khó, hợp để mở đầu
Ngực, bụngChạm nhanh rồi rút tayLau bằng khăn, chải lông bụngVùng mềm, chó dễ giật mình
TaiChạm vành tai ngoàiLật tai nhìn vào trong, lau bằng bông khôTừng bị viêm tai, nhỏ thuốc
MiệngChạm mép môiVén môi nhìn răng một hai giâyÍt khi được chạm, chó không quen
ChânChạm cổ chân rồi rútNâng bàn chân, lau giữa các ngónChân là chỗ chó cần để chạy; nhiều chó rất nhạy
MóngChạm móng bằng ngón tayChạm dụng cụ cắt móng vào móng không cắtTừng bị cắt phạm vào phần thịt, đau

Quy tắc cho mọi vùng: chạm trước, thưởng sau, mỗi lần một nhịp. Chạm một giây, thưởng; chạm hai giây, thưởng. Không giữ tay ở đó khi chó đã muốn rút đi.

Ghép lệnh đứng với giờ tắm

Tắm là lúc nhiều chó vùng vẫy nhất vì có cả nước, mùi xà phòng, sàn trơn và tiếng vòi. Tập riêng từng phần trước khi tắm thật; mỗi bước làm vài ngày.

  1. Tấm thảm chống trơn trong nhà tắm. Đặt thảm xuống, gọi chó vào đứng trên thảm, thưởng, cho ra. Chưa có nước.
  2. Đứng trên thảm khi vòi nước chảy ở góc kia. Nước chảy xuống sàn xa chó, chó đứng yên thì thưởng.
  3. Nước ấm chạm bàn chân. Dùng ca múc chứ chưa dùng vòi xịt, đổ nhẹ lên một chân, thưởng.
  4. Làm ướt lưng bằng ca múc. Từ vai xuống lưng, tránh đầu và tai. Nói "đứng" trước mỗi ca nước.
  5. Tắm ngắn thật. Lần tắm đầu sau khi tập chỉ làm ướt, xoa sữa tắm, xả sạch, lau khô. Không sấy nếu chó chưa quen tiếng máy sấy.

Nước luôn ấm vừa, thử bằng mu bàn tay. Không xịt nước vào mặt chó; mặt và tai lau bằng khăn ẩm. Chó nhỏ có thể tắm trong chậu đặt trên sàn, chó lớn đứng trên thảm. Mỗi lần tắm xong là một phần thưởng lớn, như được ra ban công phơi nắng hay chơi trò yêu thích.

Cho chó quyền báo "dừng"

Vì sao cần. Chó bị ghì chặt khi lau chân sẽ học rằng muốn thoát thì phải vùng mạnh hơn, rồi đến lúc đớp. Chó biết mình có thể dừng bất cứ lúc nào thì thường chịu đứng lâu hơn hẳn, vì nó không bị dồn vào thế bí.

Chọn tư thế "đồng ý". Nhiều người huấn luyện dùng tư thế cằm đặt lên một chiếc gối hay lên lòng bàn tay bạn. Chó đặt cằm xuống là "được, làm đi"; chó nhấc cằm lên là "chờ đã". Dạy tư thế đặt cằm như một lệnh riêng bằng thưởng trước khi ghép.

Tôn trọng tín hiệu. Chó nhấc cằm, quay đầu đi, bước lùi: bạn dừng tay ngay, chờ, không đuổi theo. Khi chó tự quay lại vị trí, tiếp tục ở mức nhẹ hơn.

Tín hiệu báo trước. Nói một chữ trước mỗi lần chạm, như "chân" trước khi nâng chân, "tai" trước khi lật tai. Chó biết điều gì sắp tới thì ít giật mình hơn.

Ngoại lệ. Khi có chuyện gấp như chân chảy máu, vật lạ đâm vào, bạn có thể phải giữ chó. Những lần đó hiếm; các buổi tập đều đặn bù lại được, miễn những ngày thường chó được tôn trọng. Sau lần gấp, vài ngày liền chỉ chạm nhẹ vùng đó kèm thưởng, để chó không gắn vùng ấy với nỗi đau mãi.

Dấu hiệu chó đang ổn hay muốn dừng

Đọc cơ thể chó suốt buổi tập. Phần lớn chó báo rất rõ trước khi gầm gừ; chỉ là người ta hay không để ý.

Dấu hiệuÝ nghĩaLàm gì
Thân thả lỏng, đuôi vẫy nhẹ ngang lưng, miệng héỔnTiếp tục, thưởng đều
Liếm môi, ngáp, chớp mắt nhiềuBắt đầu khó chịuGiảm thời gian chạm, thưởng nhanh hơn
Quay đầu nhìn tay bạn chằm chằm, người cứngLo lắng rõDừng, quay về vùng dễ hơn, lần sau tiến chậm hơn
Mắt thấy tròng trắng, tai ép ra sauSợDừng hẳn buổi tập, cho chó nghỉ
Gầm gừ, nhe răng, rụt chân mạnhCảnh báo cuốiDừng ngay, không phạt; xem lại có đau không và hỏi bác sĩ thú y

Đừng bao giờ phạt chó vì gầm gừ. Tiếng gầm gừ là chó đang nói chuyện với bạn; phạt đi tiếng đó thì lần sau chó có thể cắn mà không báo trước.

Một thói quen nhỏ giúp nhiều: kết thúc mỗi buổi tập khi chó vẫn còn ở dòng đầu của bảng. Nếu chó đã sang dòng thứ hai, làm thêm một lần chạm thật dễ ở vùng lưng, thưởng, rồi dừng. Buổi sau bắt đầu từ mức thấp hơn buổi trước một chút. Ghi lại vùng nào chó chịu được bao nhiêu giây, sau hai tuần bạn sẽ thấy con số tăng đều, kể cả với những vùng mà ban đầu chó rụt lại ngay khi tay bạn vừa tới gần.

Áp vào chó nhà bạn và lỗi hay mắc

Ba tình huống giả định cho thấy cách điều chỉnh, kèm những lỗi người chủ hay gặp.

  • Nhà chị Lan, chó con lông dài. Chải lông hằng ngày nên tập ngay từ ba tháng, mỗi lần một phút, trên bàn có tấm chống trơn. Lỗi chị từng mắc: chải đúng chỗ rối nhất trong buổi đầu, chó con giãy. Chị chuyển sang chải vùng lưng trước, rối thì gỡ bằng tay từng chút.
  • Anh Minh, chó lai hay đi mưa. Đặt khăn và hộp thưởng sẵn cạnh cửa. Chó đứng trên thảm, anh nói "chân", lau một chân, thưởng. Lỗi anh từng mắc: lau cả bốn chân liền một mạch rồi mới thưởng; giờ thưởng sau mỗi chân.
  • Bác Tư, chó già sợ cắt móng. Bác không cắt cả bộ một lần mà mỗi ngày một hai móng. Lỗi bác từng mắc là cắt sâu làm chảy máu; nay chỉ tỉa đầu móng, móng đen thì cắt từng chút.
  • Lỗi chung: chỉ chạm khi cần làm gì đó. Chó sẽ đoán trước và trốn. Chạm vô cớ kèm thưởng nhiều lần mỗi tuần.
  • Lỗi chung: tập lúc chó mệt, đói quá hoặc vừa đi dạo về còn hưng phấn. Chọn lúc chó bình tĩnh.

Cả ba nhà đều bắt đầu từ vùng dễ, giữ buổi tập ngắn, và chấp nhận rằng có ngày chó không muốn. Nghỉ một ngày không làm mất công đã tập.

Khi nào dừng tự tập và tìm bác sĩ thú y

Nếu chó trước đây cho chạm mà nay đột ngột rụt chân, kêu lên khi bạn chạm một vùng, liếm hoặc cắn vào chỗ đó liên tục, hãy nghĩ tới đau trước khi nghĩ tới huấn luyện. Viêm tai, gai đâm vào kẽ chân, móng gãy, đau răng, đau khớp đều khiến chó phản ứng mạnh. Đưa chó đi khám, kể cho bác sĩ vùng nào chó phản ứng và từ bao giờ.

Với chó đã từng cắn khi bị chạm, nhất là cắn gây thương tích, việc tập nên có chuyên gia hành vi hướng dẫn. Bác sĩ thú y cũng có thể khuyên tập đeo rọ mõm cho thoải mái trước những lần khám cần thiết, để cả chó và người đều an toàn. Ai bị cắn chảy máu thì rửa vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước khoảng mười lăm phút và đến cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng dại.

Trước buổi khám định kỳ, bạn có thể mang theo túi thưởng quen và tấm thảm chống trơn, xin phép bác sĩ cho chó đứng trên thảm của mình. Nhiều phòng khám sẵn lòng chờ thêm một chút để chó bình tĩnh, và chó đã quen lệnh đứng yên sẽ làm buổi khám nhẹ nhàng hơn rất nhiều cho tất cả.

Câu hỏi thường gặp

Lệnh đứng có cần thiết khi chó đã biết ngồi và nằm không?

Có, vì nhiều việc chăm sóc cần chó đứng: lau chân, chải lông bụng, khám bụng, tắm. Chó đứng vững theo lệnh giúp bạn làm nhanh mà không phải nâng đỡ hay giữ chặt.

Chó con mấy tháng thì tập chạm được?

Càng sớm càng tốt, ngay từ những ngày đầu về nhà, với những lần chạm rất nhẹ kèm thưởng. Chó con quen được chạm tai, chân, miệng từ nhỏ thường dễ chăm sóc hơn hẳn khi lớn.

Chó vùng vẫy dữ dội khi cắt móng, có nên nhờ người giữ chặt cắt cho xong?

Lần gấp thì có khi phải làm, nhưng giữ chặt nhiều lần làm chó sợ hơn. Tốt hơn là tập chạm móng từng chút, cắt mỗi ngày một hai móng, hoặc nhờ bác sĩ thú y cắt trong lúc bạn tập dần ở nhà.

Tư thế đặt cằm để đồng ý có khó dạy không?

Không khó. Đưa lòng bàn tay hoặc chiếc gối nhỏ dưới cằm chó, thưởng khi cằm chạm vào, rồi kéo dài từng giây. Nhiều chó học trong vài phiên. Sau đó ghép với chạm như trong bài.

Chó cho người nhà chạm nhưng không cho bác sĩ chạm thì sao?

Phòng khám có mùi lạ, người lạ, bàn lạnh, nên chó dễ căng thẳng. Mang tấm thảm quen, thưởng quen, nhờ bác sĩ cho chó vài phút làm quen. Có thể đến phòng khám vài lần chỉ để chơi và nhận thưởng.

Chó già đứng lâu bị run chân thì tập thế nào?

Rút thời gian đứng xuống, chia việc chăm sóc ra nhiều lần ngắn, hoặc cho chó nằm nghiêng khi lau chân. Run chân khi đứng có thể do yếu cơ hay đau khớp, nên nhờ bác sĩ thú y xem qua.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138