Một người dắt được hai con chó cùng lúc khi từng con đã đi dây chùng được một mình, mỗi con một dây, mỗi con một bên, và bạn đã có sẵn cách xử lý khi gặp chó lạ. Ghép hai con chưa biết đi dây vào một buổi dạo là nhân đôi mọi rắc rối: dây xoắn, con này kéo trái con kia kéo phải, và hai con kích động lẫn nhau.
Bài này hợp với nhà nuôi hai chó mà chỉ có một người rảnh đi dạo. Bạn sẽ có danh sách điều kiện trước khi ghép, bài kiểm từng con, cách cầm hai dây, các bước ghép đôi, bảng tình huống, chuyện chó lớn chó nhỏ, chó già chó trẻ đi cùng nhau, và những lỗi hay mắc.
Khi nào nên một mình dắt hai chó, khi nào chưa
Đọc danh sách dưới đây trước. Nếu có ô chưa đạt, cứ dắt riêng từng con trong lúc tập, dù tốn thời gian hơn.
- Từng con đi dây chùng được ít nhất mười lăm phút trên tuyến quen mà không kéo.
- Từng con dừng ở mép đường, chờ được ở cửa.
- Từng con nghe tên và quay lại nhìn bạn khi có xe, có người đi qua.
- Không con nào lao vào chó khác, người lạ, xe máy khi đang đeo dây.
- Hai con hoà thuận ở nhà, không tranh đồ ăn, đồ chơi.
- Tổng sức kéo của hai con không vượt quá sức giữ của bạn. Hai con chó lớn cùng giật một lúc có thể kéo ngã người lớn.
- Bạn đi trên tuyến quen, giờ vắng, mặt đường không trơn.
Nếu có một con chó hay phản ứng với chó khác, đừng ghép nó với một con khác trong buổi dạo. Khi gặp chó lạ, bạn cần hai tay và toàn bộ sự chú ý cho con ấy. Dắt riêng nó, hoặc nhờ thêm một người đi cùng.
Dây và cách cầm
Mỗi con một dây riêng. Dây chữ Y nối chung hai chó vào một đầu cầm chỉ hợp với hai con đã đi rất ăn ý, cùng cỡ, cùng nhịp. Với đa số nhà, hai dây riêng dễ xử lý hơn nhiều, nhất là khi phải tách một con ra.
Mỗi con một bên cố định. Chó A luôn đi bên trái, chó B luôn bên phải. Cố định từ đầu thì hai con ít đi chéo qua nhau, dây ít xoắn.
Cầm dây như thế nào. Mỗi tay một dây, xỏ bàn tay qua quai cầm, cuộn phần thừa trong lòng bàn tay. Không quấn dây quanh cổ tay. Tay nắm chắc nhưng thả lỏng vai.
Độ dài dây vừa phải và bằng nhau. Dây quá dài cho hai con chạy chéo, dây quá ngắn làm cả hai bị giữ sát chân bạn. Giữ hai dây gần bằng nhau để hai con đi ngang hàng.
Đai ngực cho con hay kéo. Con nào còn hay kéo thì đeo đai ngực vừa khít, để lực kéo không dồn vào cổ khi bạn phải giữ lại.
Túi thưởng đeo giữa bụng. Hai tay đã cầm dây, thưởng phải lấy nhanh được. Đeo túi ở giữa, tập lấy thưởng bằng tay nào cũng được mà không thả dây.
Bài kiểm từng con trước khi ghép
Làm riêng với từng con, ở tuyến quen, giờ vắng. Con nào chưa đạt bài nào thì tập tiếp bài đó với riêng con ấy.
| Bài kiểm | Đạt khi | Chưa đạt thì tập gì |
|---|---|---|
| Đi dây chùng mười lăm phút | Dây căng không quá vài lần, mỗi lần chó tự quay lại | Bài đi dây chùng: dừng khi dây căng, thưởng bên chân |
| Đi bên trái hoặc bên phải theo yêu cầu | Chó giữ được bên của mình ít nhất vài chục bước | Thưởng ở đúng bên đùi, tập ở hành lang hẹp |
| Dừng khi bạn dừng | Chó dừng trong một hai bước | Dừng ở mép đường, thưởng khi chó dừng |
| Quay lại khi gọi tên | Quay đầu nhìn bạn trong vài giây | Tập nhìn đây ở nhà rồi ra ngõ |
| Đi qua đồ ăn rơi | Nghe bỏ qua là rời mắt | Tập bỏ qua với đồ đặt sẵn |
| Đi ngang chó khác ở khoảng cách quen | Nhìn rồi quay lại, không sủa, không lao | Tập trò nhìn kìa từ xa, dắt riêng |
Bài kiểm này cũng giúp bạn biết con nào là con dễ, con nào là con khó. Khi ghép, phần lớn sự chú ý của bạn dành cho con khó.
Ghép đôi từng bước
Đi chậm qua các nấc dưới đây. Mỗi nấc giữ vài buổi cho chắc rồi mới sang nấc sau.
- Trong nhà, đeo dây cho cả hai, cầm mỗi con một bên, đi vòng quanh phòng vài vòng. Thưởng lần lượt từng con, gọi tên con được thưởng để mỗi con biết khi nào là lượt mình.
- Ra hành lang hoặc sân, làm như trong nhà. Thêm việc dừng lại, cả hai cùng dừng thì thưởng cả hai.
- Nhờ một người khác đi cùng. Bạn dắt hai con, người kia đi bên cạnh, sẵn sàng nhận một dây nếu cần.
- Đi buổi ngắn, khoảng mười phút, trên tuyến quen vào giờ vắng.
- Tăng dần thời gian. Xen những buổi dắt riêng từng con để mỗi con vẫn có thời gian ngửi theo nhịp của mình.
- Thêm độ khó: đường đông hơn, có chó khác ở xa. Có thể quay về nấc trước bất cứ lúc nào.
Tên của từng con là công cụ quan trọng nhất khi dắt đôi. Mọi lệnh đều kèm tên, ví dụ “Na, ngồi”, để con kia không nghĩ là lệnh của mình. Thưởng cũng kèm tên.
Tình huống khi dắt hai chó và cách xử lý
Biết trước sẽ làm gì giúp bạn không loay hoay với hai sợi dây giữa đường.
| Tình huống | Làm gì |
|---|---|
| Dây bắt đầu xoắn vì hai con đi chéo | Dừng lại, gọi tên con đi sai bên, dẫn nó vòng về bên của mình; thưởng khi đúng chỗ |
| Một con muốn ngửi, con kia muốn đi | Dừng cho con muốn ngửi vài giây, con kia ngồi chờ có thưởng; rồi đổi lại ở chỗ sau |
| Một con đi vệ sinh | Cả hai dừng; nhờ con kia ngồi chờ; chuyển cả hai dây sang một tay, tay kia dọn |
| Gặp chó lạ ở xa | Đổi hướng hoặc băng sang bên kia; rải thưởng xuống đất cho cả hai |
| Gặp chó lạ bất ngờ ở gần | Gom cả hai về một bên phía xa con chó kia, quay lưng đi; không cho hai con chạm mặt chó lạ |
| Một con hoảng sợ vì tiếng động | Dừng lại, cho cả hai ngửi thưởng; con kia hay hoảng theo, nên giữ giọng đều |
| Hai con đùa giỡn, cắn nhau trên dây | Dừng đi, tách hai con ra hai bên, cho mỗi con ngồi nhận thưởng; đi tiếp khi đã bình tĩnh |
Trong mọi tình huống, nếu bạn thấy mình không giữ nổi, việc đúng nhất là dừng hẳn lại, đứng vững, kéo hai con về sát chân. Đi tiếp khi đã kiểm soát được. Không cố đi tiếp với hai con đang rối.
Lịch bốn tuần chuyển từ dắt riêng sang dắt đôi
Lịch này giả định cả hai con đã gần đạt bài kiểm. Nếu một con còn xa, kéo dài tuần một của con ấy.
| Tuần | Dắt riêng | Dắt đôi |
|---|---|---|
| 1 | Mỗi con một buổi mỗi ngày, ôn bài kiểm còn yếu | Hai ba lần đi vòng trong nhà, mỗi lần vài phút |
| 2 | Mỗi con một buổi mỗi ngày | Hành lang, sân, có người đi kèm, khoảng mười phút |
| 3 | Xen kẽ ngày dắt riêng | Tuyến quen giờ vắng, có người đi kèm vài buổi đầu rồi tự đi |
| 4 | Mỗi con vẫn có ít nhất vài buổi riêng mỗi tuần | Tuyến quen, thêm dần đoạn đông hơn |
Kể cả khi dắt đôi đã trơn tru, giữ những buổi dạo riêng cho từng con. Mỗi con có nhịp ngửi, sở thích và nỗi sợ riêng, và buổi riêng là lúc bạn để ý được những thay đổi nhỏ ở từng con.
Chó lớn với chó nhỏ, chó già với chó trẻ
Hai con chênh cỡ có nhịp đi rất khác nhau. Chó lớn bước một bước, chó nhỏ phải chạy ba bước. Đi theo nhịp con lớn thì con nhỏ mệt, đi theo con nhỏ thì con lớn sốt ruột kéo. Chọn nhịp vừa phải, cho con lớn được đi thong thả, và dừng nghỉ thường xuyên hơn cho con nhỏ. Để con nhỏ ở bên phía vỉa hè, xa lòng đường. Cẩn thận không để con lớn dẫm lên hay xô ngã con nhỏ khi đổi hướng.
Chó già và chó trẻ đi chung càng khó hơn. Chó trẻ cần đi xa, chạy nhảy; chó già cần đi ngắn, chậm. Nhiều nhà xoay sở bằng cách đi một đoạn chung ngắn cho cả hai, rồi đưa chó già về, dắt tiếp chó trẻ đi thêm. Hoặc đi chung ở nhịp chó già, rồi dành một buổi riêng cho chó trẻ chạy ở sân kín. Không nên bắt chó già theo nhịp chó trẻ chỉ vì muốn đi một lần cho xong.
Nếu một trong hai con đang đau, đang ốm, đang sợ, tạm thời dắt riêng. Một con căng thẳng có thể làm con kia căng theo, và ngược lại, một con bình tĩnh thường giúp con kia bớt lo. Nhiều nhà nhận ra con chó nhút nhát đi dạo tự tin hơn hẳn khi có con chó điềm tĩnh đi cạnh; đó là một lợi ích có thật của việc dắt đôi khi cả hai đã sẵn sàng.
Áp vào nhà bạn và những lỗi hay mắc
Nhà chị Lan, một chó nhỏ và một chó lai cỡ vừa. Chị dắt riêng từng con trong một tháng, mỗi tuần hai buổi ghép thử ở hành lang toà nhà. Chó lai luôn đi bên phải, chó nhỏ bên trái phía tường. Ghép ra đường được rồi, chị vẫn giữ một buổi riêng cho chó lai chạy ở bãi cỏ vào cuối tuần.
Lỗi: ghép ngay khi một con còn kéo dây. Con kéo kéo cả con kia theo, cả hai cùng học kéo. Sửa: tập riêng con hay kéo tới khi đạt bài kiểm.
Lỗi: dùng một dây chữ Y cho hai con chưa ăn ý. Hai con kéo nhau, bạn không tách được một con khi cần. Sửa: hai dây riêng.
Lỗi: không gọi tên khi ra lệnh. Cả hai con đều không biết lệnh dành cho ai, hoặc đều làm theo khi không cần. Sửa: tên đi trước mọi lệnh.
Lỗi: ghép đôi ra chỗ đông ngay từ đầu. Hai con kích động lẫn nhau. Sửa: tuyến quen, giờ vắng, có người đi kèm những buổi đầu.
Câu hỏi thường gặp
Có nên dùng dây dắt đôi hình chữ Y cho hai con chó không?
Chỉ khi hai con đã đi rất ăn ý, cùng cỡ, cùng nhịp và đều đã đi dây chùng tốt. Với đa số nhà, hai dây riêng dễ xử lý hơn vì bạn có thể tách một con ra bất cứ lúc nào.
Một người dắt được tối đa mấy con chó?
Tuỳ cỡ chó, độ ngoan và sức của người dắt. Với người nuôi chó bình thường trên phố đông, hai con đã là nhiều nếu chúng chưa đi dây tốt. Nếu phải dắt nhiều hơn, chia làm nhiều buổi an toàn hơn.
Hai con chó cứ đi chéo làm xoắn dây thì làm sao?
Cố định bên cho mỗi con, dừng lại mỗi khi một con đi sai bên và dẫn nó về đúng chỗ. Tập ở hành lang hẹp giúp chó nhớ bên của mình nhanh hơn. Thưởng khi chó đi đúng bên.
Dắt hai chó thì làm sao dọn phân?
Cho cả hai ngồi chờ, chuyển hai dây sang một tay, quai cầm xỏ chắc vào cổ tay, tay kia dọn. Tập trước ở nhà để chó ngồi chờ được. Mang túi dọn phân ở chỗ dễ lấy.
Có nên dắt chó hay phản ứng với chó khác cùng một con chó khác không?
Không nên trong giai đoạn tập. Khi gặp chó lạ, con hay phản ứng cần hết sự chú ý của bạn. Dắt riêng nó, hoặc đi cùng một người khác giữ con còn lại.
Hai chó cắn đùa nhau trên đường thì có sao không?
Đùa trên dây dễ làm dây rối và có thể chuyển thành cãi nhau thật. Tách hai con ra hai bên, cho mỗi con ngồi nhận thưởng rồi đi tiếp. Để dành chơi đùa cho lúc ở sân kín, tháo dây.