Cho chó con gặp chó khác lần đầu, hãy chọn một con chó trưởng thành hiền, đã tiêm phòng đầy đủ và quen chơi với chó nhỏ, gặp ở nơi sạch và yên, buổi đầu chỉ vài phút, và ngắt nghỉ thường xuyên để không bên nào chơi quá đà. Một vài người bạn bốn chân dễ chịu trong những tháng đầu có giá trị hơn rất nhiều lần thả chó con vào giữa một đàn chó lạ.
Bài này đi vào chi tiết buổi gặp: chọn bạn chơi thế nào, sắp xếp ra sao, đọc trò vật nhau để biết lúc nào là chơi lành mạnh, lúc nào một bên đã thấy không vui, cách tách ra mà không làm ai hoảng, và lịch gặp gợi ý cho mấy tháng đầu. Chó con chưa tiêm đủ mũi thì theo đúng lời dặn của bác sĩ thú y về việc gặp chó khác.
Chọn bạn chơi: ai là người thầy tốt cho chó con
Chó trưởng thành điềm tĩnh, quen chó con. Một con chó lớn biết chịu đựng sự lóc chóc nhưng cũng biết ra hiệu "đủ rồi" bằng cách quay đi, đứng yên hay gầm gừ khẽ là người thầy tốt nhất. Chó con học từ nó cách đọc tín hiệu và tự điều chỉnh.
Đã tiêm phòng đầy đủ, khoẻ, được tẩy giun. Hỏi thẳng chủ nuôi, xin xem sổ tiêm nếu cần. Đây không phải chuyện bất lịch sự.
Cỡ người không chênh quá mức. Chó lớn rất hiền vẫn có thể vô tình đè lên chó con nhỏ xíu. Với giống nhỏ, buổi đầu chọn bạn chơi gần cỡ hoặc chó lớn cực kỳ nhẹ nhàng.
Chó con cùng lứa, vừa phải. Chơi với chó con khác rất vui, nhưng hai chó con chưa con nào biết dừng, dễ thành trò quá hăng. Xen kẽ bạn cùng tuổi với bạn trưởng thành.
Những con nên tránh. Chó hay giữ đồ chơi, giữ thức ăn; chó từng cắn chó khác; chó quá hăng, chơi bằng cách đè và cắn gáy không ngừng; chó lạ không rõ lịch tiêm ở ngoài đường.
Sắp xếp buổi gặp đầu tiên
Buổi đầu quyết định ấn tượng của chó con về chó khác. Chuẩn bị chu đáo một chút sẽ đỡ rủi ro:
- Địa điểm: sân nhà hoặc phòng khách rộng của một trong hai bên, đã dọn đồ chơi, bát ăn, xương gặm, những thứ dễ gây tranh giành.
- Người: mỗi chó một người lớn phụ trách. Trẻ con đứng ngoài xem.
- Dây: nếu gặp lần đầu, có thể bắt đầu bằng đi dạo song song với dây lỏng ở hai bên vỉa hè hay hai đầu sân vài phút, rồi mới cho lại gần. Khi chạm mặt, để dây lỏng hoặc thả hẳn trong khu kín; dây căng làm chó căng theo.
- Chào hỏi: để hai con ngửi nhau vài giây, rồi gọi tách ra bằng giọng vui và thưởng. Lặp lại vài lần trước khi cho chơi tự do.
- Thời lượng: buổi đầu chừng năm đến mười phút chơi, có nghỉ xen giữa. Kết thúc khi cả hai còn vui.
- Sau buổi gặp: cho chó con uống nước, đi vệ sinh và ngủ. Gặp chó khác tiêu hao rất nhiều năng lượng.
Chị Lan nhờ cô hàng xóm có chú chó lai năm tuổi rất hiền sang chơi mỗi tối thứ bảy. Lần đầu chó con nấp sau chân chị. Chú chó lớn nằm xuống quay lưng lại, chẳng tỏ vẻ gì. Chừng mười phút sau chó con tự bò tới ngửi đuôi nó. Chị không bế chó con lại gần lần nào.
Đọc trò vật nhau: chơi hay không còn là chơi
Chó chơi với nhau trông khá ồn ào: gầm gừ, há miệng, vồ, lăn. Điều cần nhìn không phải tiếng ồn mà là sự qua lại giữa hai bên.
| Dấu hiệu | Thường có nghĩa | Bạn làm gì |
|---|---|---|
| Chổng mông chúi ngực mời chơi, nhảy nảy, cơ thể lắc lư mềm | Đang chơi vui | Để chơi, quan sát |
| Đổi vai: lúc này con kia đuổi, lúc sau đổi lại; lúc trên lúc dưới | Chơi cân bằng | Để chơi, xen nghỉ vài chục giây |
| Miệng há mềm, cắn hờ, tự dừng rồi chơi tiếp | Biết kiềm lực cắn | Khen nhẹ, để chơi |
| Một con luôn ở dưới, cố chui ra, chạy trốn sau chân người | Không còn vui với nó | Tách ra; thả con bên dưới tự chọn có quay lại không |
| Đè và cắn gáy liên tục, không dừng dù con kia kêu | Quá hăng hoặc bắt nạt | Tách ngay, nghỉ dài, buổi sau đổi bạn chơi |
| Người cứng đơ, đứng yên nhìn trừng, gầm gừ trầm, lông gáy dựng lâu | Căng thẳng thật | Bình tĩnh tách xa, kết thúc buổi gặp |
Một phép thử đơn giản khi không chắc: tách nhẹ con đang ở thế trên ra vài giây. Nếu con bên dưới lắc mình rồi lao lại mời chơi tiếp, đó là trò chơi cả hai cùng muốn. Nếu nó tranh thủ chạy đi chỗ khác, nó đã muốn dừng từ trước.
Tách hai con đang chơi mà không làm ai hoảng
Tập tách ra khi chưa có chuyện gì, để khi cần thật thì làm được. Gợi ý cho khi chơi bình thường:
- Gọi tên chó con bằng giọng vui, vỗ tay hay chạy lùi vài bước. Phần lớn chó con sẽ chạy theo.
- Khi nó tới, thưởng một miếng to, giữ vòng cổ nhẹ hoặc đeo dây, cho ngồi nghỉ vài chục giây.
- Người phụ trách chó kia làm điều tương tự cùng lúc.
- Khi cả hai đã thở chậm lại, thả ra cho chơi tiếp. Chó con học rằng bị gọi ra không phải là hết vui.
- Nếu hai con đang vờn nhau quá đà, mỗi người tiến vào từ phía sau con chó của mình, nắm yếm hay vòng cổ nhẹ, dẫn đi ngược hướng nhau. Không thò tay vào giữa hai cái miệng.
Trường hợp hai con đánh nhau thật, đừng dùng tay kéo ở đầu. Gây một tiếng động lớn bất ngờ, đặt một vật như tấm ván, nắp thùng chen vào giữa, hoặc mỗi người nắm phần sau của chó mình kéo lùi ra. Nếu có người bị cắn, rửa vết thương bằng nước chảy và xà phòng rồi đi khám, hỏi về tiêm phòng dại.
Lịch gặp gợi ý trong ba tháng đầu
Lịch cho chó con về nhà khoảng tám tuần. Các mốc tiêm cụ thể theo lời bác sĩ thú y.
| Giai đoạn | Gặp ai | Ở đâu, bao lâu |
|---|---|---|
| Trước khi tiêm đủ | Một hai chó trưởng thành hiền, đã tiêm đủ, biết rõ chủ | Trong nhà, sân sạch; năm đến mười phút |
| Sau khi tiêm đủ, tháng đầu | Thêm một hai chó con cùng tuổi khoẻ mạnh; chó lớn hiền khác cỡ | Sân, khoảng cỏ vắng; mười đến mười lăm phút, nghỉ xen |
| Tháng sau | Gặp chó lạ đi ngang ngoài đường ở khoảng cách xa | Không cần chào; thưởng khi chó con nhìn chó lạ rồi quay lại nhìn bạn |
| Từ bốn năm tháng | Nhóm nhỏ hai ba chó quen | Khu kín, có người trông từng con |
Mục tiêu không phải là chó con chơi được với mọi con chó. Mục tiêu là nó điềm tĩnh khi thấy chó khác, biết chào lịch sự, biết rút lui, và có vài bạn chơi thân. Rất nhiều chó trưởng thành sống vui vẻ mà chẳng thích chơi với chó lạ.
Lỗi hay mắc và khi nào cần dừng
Một số thói quen phổ biến lại dạy chó con những điều không mong muốn:
- Để chó con lao vào chào mọi con chó ngoài đường. Chó con học rằng thấy chó là phải kéo dây lao tới. Sửa: phần lớn chó lạ chỉ nhìn từ xa, chỉ chào những con đã hỏi chủ và thấy hiền.
- Để chó con bị chó lớn đè mãi "cho nó học". Chó con không học được gì ngoài việc sợ. Sửa: tách ra khi nó tìm cách trốn.
- Bế chó con lên cao khi chó lạ lại gần. Đôi khi cần thiết, nhưng nếu làm hoài, chó lạ càng nhảy lên, chó con càng sợ. Sửa: đứng chắn giữa, bước đi tiếp bình tĩnh.
- Chỉ cho chơi với một bạn duy nhất. Sửa: vài bạn chơi khác cỡ, khác kiểu.
- Mang đồ chơi, đồ ăn vào chỗ chơi chung. Sửa: cất đi để tránh tranh giành.
Nếu chó con liên tục sợ hãi, nấp, run mỗi khi thấy bất kỳ con chó nào, hoặc ngược lại, chơi đến mức không con chó nào chịu nổi và không dừng dù đã được tách nhiều lần, hãy nhờ người có chuyên môn hành vi xem trực tiếp. Gầm gừ, cắn chó khác kèm thay đổi hành vi đột ngột thì kiểm tra sức khoẻ trước.
Gặp chó lạ khi đi dạo ngoài đường
Sau khi chó con tiêm đủ mũi, phần lớn những con chó nó gặp sẽ là chó lạ trên vỉa hè. Mục tiêu ở đây là đi ngang qua bình tĩnh chứ không phải chào con nào cũng được.
- Khi thấy chó lạ từ xa, dừng lại hoặc rẽ sang bên đường để giữ khoảng cách mà chó con vẫn còn ăn được thưởng.
- Mỗi lần chó con nhìn chó lạ, nói "đúng" rồi thưởng. Sau vài lần, nó sẽ nhìn chó lạ rồi tự quay sang nhìn bạn chờ thưởng.
- Đi tiếp theo hình vòng cung thay vì đi thẳng mặt vào chó kia. Chó lịch sự gặp nhau thường đi chếch, không đối diện.
- Nếu muốn cho chào, hỏi chủ bên kia trước, cho ngửi nhau ba giây với dây lỏng, rồi gọi chó con đi tiếp và thưởng.
- Nếu chó lạ lao tới, bước lên đứng chắn giữa, giọng bình tĩnh, rồi đi khỏi. Về nhà cho chó con nghỉ ngơi yên tĩnh.
Anh Minh tập bước hai mỗi chiều ở đầu ngõ trong hai tuần. Chó con của anh trước hay kéo dây lao về phía mọi con chó, giờ thấy chó lạ là quay đầu nhìn anh, vì nhìn anh thì có thưởng, còn lao đi thì chẳng tới đâu.
Áp vào nhà bạn: tìm bạn chơi ở đâu
Hàng xóm, đồng nghiệp có chó hiền. Đây là nguồn bạn chơi tốt nhất vì bạn biết chủ, biết chó, hỏi được lịch tiêm. Hẹn cố định một buổi mỗi tuần.
Nhà người thân có chó. Dịp về quê, thăm họ hàng là cơ hội gặp chó khác ở sân rộng. Hỏi trước tính nết con chó nhà ấy; chó giữ nhà quen sống ngoài sân có khi không thích chó con lạ vào lãnh thổ của mình.
Nhóm nuôi chó trong khu chung cư. Chọn ra vài con hợp với chó con nhà bạn để hẹn riêng, thay vì để cả nhóm thả chung một lúc. Buổi đầu đi dạo song song quanh khu nhà trước rồi mới cho chơi.
Khi chưa tìm được ai. Đừng vì sốt ruột mà mang chó con ra chỗ đông chó lạ. Trong lúc chờ, cho nó quan sát chó khác từ xa khi đi dạo, thưởng mỗi lần nó nhìn rồi quay lại với bạn. Học cách bình tĩnh khi thấy chó khác cũng là một phần của xã hội hoá, có khi còn quan trọng hơn chơi.
Câu hỏi thường gặp
Chó con mấy tháng tuổi thì cho gặp chó khác được?
Ngay từ khi về nhà, với điều kiện chó bạn đã tiêm đủ, khoẻ, hiền và gặp ở nơi sạch, theo lời dặn của bác sĩ thú y. Gặp chó lạ ngoài đường hay khu chó chơi chung thì chờ chó con tiêm đủ mũi.
Chó con gầm gừ khi chơi với chó khác có phải là hung dữ không?
Thường là không. Gầm gừ khi chơi đi kèm cơ thể mềm, nhảy nảy, đổi vai liên tục. Đáng lo là khi gầm gừ trầm, người cứng đơ, nhìn trừng, và một bên cố bỏ chạy mà không được.
Có nên cho chó con vào khu chơi chung nhiều chó không?
Với chó con nhỏ, khu đông chó lạ có nhiều rủi ro: bệnh, bị chó lớn bắt nạt, học thói chơi quá hăng. Vài bạn chơi quen ở nơi kín cho chó con trải nghiệm tốt hơn. Nếu đi, chọn giờ vắng và đứng gần chó con suốt.
Chó con bị chó lớn đè thì có nên can thiệp không?
Nên, nếu chó con tìm cách trốn, kêu ăng ẳng hay nấp sau chân người. Một vài lần đè ngắn trong trò chơi đổi vai là bình thường; đè liên tục không cho dậy thì không còn là chơi nữa.
Chó con sợ chó khác thì làm sao?
Đừng bế đến ép gặp. Cho chó con nhìn một chó hiền từ xa, thưởng mỗi khi nó nhìn rồi quay lại, để nó tự quyết định lại gần. Nếu nỗi sợ không giảm sau vài tuần hoặc ngày càng nặng, nhờ người có chuyên môn hành vi.
Hai chó con cùng lứa trong nhà chơi suốt ngày có tốt không?
Vui nhưng dễ quá hăng và làm hai con gắn với nhau hơn với người. Cho nghỉ riêng mỗi con một lồng, tập riêng từng con mỗi ngày, và vẫn cho mỗi con gặp chó trưởng thành hiền để học cách dừng.