PhucTung.comPhục Tùng
Chó con và xã hội hoá

Chó con chưa tiêm đủ mũi có được ra ngoài không: bế đi, chỗ nên tránh và lịch an toàn

Chó con chưa tiêm đủ mũi vẫn cần gặp thế giới bên ngoài: cách bế, dùng xe đẩy, chọn chỗ ít rủi ro, những nơi phải tránh và lịch ra ngoài theo từng mũi tiêm.

A Vietnamese teenager carries a small puppy in her arms along a quiet tree-lined lane at dusk, the puppy watching passing bicycles, back view, golden light

Chó con chưa tiêm đủ mũi vẫn nên được ra ngoài, nhưng là ra theo kiểu được bế, ngồi xe đẩy hay đứng trên một tấm thảm sạch, không cho đặt chân xuống nền đất nơi nhiều chó lạ đi qua và không cho tiếp xúc với chó chưa rõ tiêm phòng. Lý do là giai đoạn chó con dễ tiếp nhận thế giới mới trôi qua khá sớm, thường trước khi lịch tiêm cơ bản kết thúc, nên giữ hẳn trong nhà đến lúc tiêm xong có cái giá của nó.

Bài này giúp bạn cân hai rủi ro ấy: bệnh truyền nhiễm và một chó con lớn lên sợ mọi thứ bên ngoài cửa. Bạn sẽ có danh sách chỗ ít rủi ro và chỗ nên tránh, cách bế và cách dùng tấm thảm mang theo, lịch ra ngoài gợi ý theo từng mũi tiêm và những dấu hiệu bệnh cần đưa đi khám ngay. Lịch tiêm cụ thể luôn do bác sĩ thú y của bạn quyết định.

Hai rủi ro phải cân cùng lúc

Rủi ro thứ nhất là bệnh. Chó con chưa có đủ miễn dịch có thể nhiễm những bệnh nặng như Parvo hay Care, lây qua phân, nước tiểu, dịch tiết của chó bệnh, và mầm bệnh có thể tồn tại lâu trong đất, trên vỉa hè, ở góc cột điện nơi chó hay dừng lại đánh dấu. Một lần nhiễm có thể làm chó con nguy kịch trong vài ngày.

Rủi ro thứ hai ít người nghĩ tới: chó con lớn lên trong bốn bức tường có thể sợ tiếng xe, sợ người lạ, sợ mặt đất lạ suốt đời. Những gì chó con trải nghiệm một cách dễ chịu trong khoảng mấy tuần đầu đời sẽ trở thành "bình thường" với nó; thứ nó chưa từng gặp trong quãng này thì về sau dễ trở thành đáng sợ. Quãng nhạy cảm ấy thường khép lại dần ở khoảng ba đến bốn tháng tuổi, tuỳ con, trong khi lịch tiêm cơ bản thường kéo đến khoảng mười sáu tuần tuổi hoặc hơn.

Cách giải bài toán không phải chọn một trong hai, mà là cho chó con thấy, nghe, ngửi thế giới bên ngoài trong khi giữ chân nó cách xa những chỗ có nhiều mầm bệnh. Bế, xe đẩy, giỏ có nắp lưới, tấm thảm sạch mang theo: đó là những công cụ chính.

Nên hỏi bác sĩ thú y ở lần tiêm đầu: với lịch tiêm của con nhà mình và tình hình dịch bệnh ở khu mình ở, có thể cho ra ngoài đến mức nào. Mỗi nơi, mỗi mùa một khác; lời khuyên của người khám trực tiếp chó con luôn đáng tin hơn một lịch chung.

Chỗ nào ít rủi ro, chỗ nào nên tránh

Bảng dưới xếp những nơi quen thuộc theo mức rủi ro thường gặp với chó con chưa tiêm đủ mũi. Mức thật sự tuỳ nơi bạn ở.

NơiMức rủi roCách dùng an toàn
Nhà bạn bè không nuôi chó, hoặc nuôi chó khoẻ đã tiêm đủThấpĐặt chó con trên sàn trong nhà, cho gặp người mới và chó đã biết rõ lịch tiêm
Ban công, sân nhà riêng chưa có chó lạ vàoThấpĐặt xuống chơi, nghe tiếng đường phố từ trên cao
Ghế đá ở ngõ, sảnh chung cưTrung bìnhNgồi trên ghế, chó con ở trong lòng hoặc trên tấm thảm mang theo
Cổng chợ, quán nước, trạm xe buýtTrung bìnhBế trên tay, chỉ ở vài phút, xa chỗ chó lạ nằm
Bãi cỏ công viên, gốc cây, cột điện ven đườngCaoKhông đặt chân xuống; chỉ đi qua khi đang bế
Khu chó chơi chung, bãi tập trung chó, chợ bán chó mèoRất caoTránh hẳn cho đến khi bác sĩ cho phép
Phòng chờ của phòng khám thú yCaoGiữ chó con trong lồng hay trên đùi, không đặt xuống sàn, không cho chạm chó khác

Chú ý thêm: giày dép của bạn cũng mang đất từ ngoài về. Cởi giày ở cửa và để chó con xa khu để giày trong giai đoạn này là một thói quen rẻ mà có ích.

Mang gì khi ra ngoài và cách bế cho chó con thấy thoải mái

Một chuyến ra ngoài kiểu xã hội hoá chỉ cần mười lăm đến hai mươi phút. Chuẩn bị gọn như sau:

  • Túi đeo trước ngực, giỏ có nắp lưới hoặc xe đẩy có mái, tuỳ cỡ chó con. Chó con nặng dần thì bế tay lâu sẽ mỏi; có chỗ để nó ngồi yên bạn mới đi được lâu.
  • Một tấm thảm nhỏ hoặc khăn sạch để trải lên ghế đá, bậc thềm khi muốn cho chó con đứng xuống một lúc. Mang về giặt ngay.
  • Túi thưởng nhỏ gồm những miếng mềm, vụn nhỏ. Mỗi điều mới mẻ đi kèm một miếng.
  • Khăn ướt không mùi lau chân nếu lỡ chạm đất, và túi đựng chất thải.
  • Nước và bát gấp khi trời nắng.
  • Cách bế: một tay đỡ ngực sau chân trước, một tay đỡ mông và hai chân sau, giữ sát người. Không xách nách để chân sau lủng lẳng, không bế ngửa. Chó con thấy được đỡ chắc thì mới đủ yên để quan sát.

Chị Lan đặt chó con trong túi đeo trước ngực, đi một vòng quanh khu chung cư mỗi chiều. Chó con nghe tiếng trẻ chơi, xe máy, thấy người đội mũ bảo hiểm, ngửi mùi đồ ăn từ quán. Mỗi thứ mới, chị thả một miếng thưởng vào miệng nó.

Lịch ra ngoài gợi ý theo các mũi tiêm

Lịch dưới đây chỉ là khung tham khảo cho chó con khoảng tám tuần về nhà và đang theo một lịch tiêm cơ bản ba lần. Nếu lịch của bác sĩ khác, dời các mốc theo.

Giai đoạnRa ngoài thế nàoMục tiêu trải nghiệm
Tuần đầu về nhà, trước hoặc ngay sau mũi đầuChủ yếu trong nhà, ban công; bế ra cửa ngõ vài phútQuen nhà mới, tiếng đường phố từ xa
Sau mũi đầu đến trước mũi haiBế hoặc túi đeo đi dạo ngắn, ngồi ghế đá có thảm; thăm nhà người quenNgười lạ đủ kiểu, xe cộ, mùi chợ, mưa nhẹ
Sau mũi hai đến trước mũi cuốiThêm chuyến đi xe ngắn, gặp vài chó trưởng thành hiền đã tiêm đủ ở nhà riêngChơi với chó khác trên sàn sạch, đi trên vài bề mặt khác nhau
Sau mũi cuối, khi bác sĩ cho phépĐặt chân đi dạo trên vỉa hè, công viên, tăng dần quãng đườngĐi dây dắt, gặp chó lạ đã kiểm tra, nơi đông người

Ở mỗi giai đoạn, một chuyến ra ngoài thành công là chuyến mà chó con về nhà vẫn tò mò, ăn uống bình thường, ngủ ngon. Nếu nó về nhà mệt rũ, run rẩy hay trốn, chuyến sau nên ngắn và yên tĩnh hơn.

Lỗi hay mắc và những dấu hiệu bệnh không được chờ

Những sai sót dưới đây đều phổ biến và đều xuất phát từ ý tốt.

  • Đặt chó con xuống bãi cỏ công viên "một chút thôi". Bãi cỏ là nơi nhiều chó lạ đi vệ sinh nhất. Sửa: giữ chân nó trên thảm của mình.
  • Cho chó con chạm mũi với chó lạ đi ngang. Không biết chó kia đã tiêm chưa. Sửa: lịch sự từ chối, đi tiếp.
  • Giữ hẳn trong nhà đến lúc tiêm xong rồi mới ra. Lúc đó nhiều chó con đã qua quãng dễ tiếp nhận. Sửa: ra theo kiểu bế ngay từ sau mũi đầu, theo lời bác sĩ.
  • Dồn quá nhiều trong một chuyến. Chợ, ngã tư, nhà đông khách liền một buổi. Sửa: mỗi chuyến một hai thứ mới.
  • Không rửa tay sau khi vuốt chó lạ rồi về bế chó con. Sửa: rửa tay, thay áo nếu đã ôm chó khác.

Đưa chó con đi thú y ngay, không chờ đến sáng hôm sau, nếu thấy: nôn nhiều lần, tiêu chảy nhất là có máu hay mùi tanh nặng, bỏ ăn, lờ đờ, sốt, ho kèm chảy nước mũi đặc, co giật. Chó con nhỏ mất nước rất nhanh. Nếu trong nhà từng có chó mắc Parvo, hỏi bác sĩ về cách khử trùng và thời điểm an toàn để đón chó con mới.

Áp vào nhà bạn: trả lời bốn câu trước mỗi chuyến

Hôm nay chó con có khoẻ không? Ăn ngon, đi vệ sinh bình thường, chơi như mọi ngày thì đi. Có dấu hiệu mệt, vừa tiêm hôm qua và còn hơi lừ đừ thì nghỉ, chuyến ra ngoài không chạy mất đâu.

Chỗ sắp đến thuộc mức rủi ro nào? Nhìn lại bảng ở trên. Nếu là nơi mức cao, chuyến này chỉ bế và đi qua, không đặt xuống. Nếu chưa chắc, coi như mức cao.

Chuyến này cho chó con gặp thứ gì mới? Chọn một hai thứ cụ thể: người đội mũ bảo hiểm và tiếng còi xe, hay trẻ con và xe đạp. Có mục tiêu thì bạn sẽ dừng đúng chỗ, đúng lúc, và thưởng đúng thứ.

Có lối rút về nếu chó con sợ không? Biết trước chỗ yên tĩnh gần nhất để lui về: một góc ngõ vắng, xe của mình, cửa nhà người quen. Một chuyến kết thúc sớm vì chó con mệt vẫn là chuyến tốt nếu nó về nhà còn vui.

Một ví dụ. Anh Minh áp bốn câu này mỗi chiều trong ba tuần chờ mũi cuối. Anh nói rằng nhờ vậy cả nhà bớt tranh cãi giữa người muốn giữ chó con trong nhà và người muốn mang đi chơi khắp nơi: mỗi chuyến có mục đích, có giới hạn rõ ràng.

Chưa được xuống đất thì chó con đi vệ sinh ở đâu

Đây là câu hỏi thực tế nhất của giai đoạn này, nhất là với nhà ở chung cư. Cách xếp đặt hay dùng:

  • Một góc vệ sinh cố định trong nhà hoặc ngoài lô gia: khay lót, tấm cỏ nhân tạo đặt trên khay, hoặc mảng giấy lót. Chó con đi ở đó suốt những tuần chưa tiêm đủ, sau đó mới chuyển dần ra ngoài.
  • Sân nhà riêng chưa có chó lạ vào thì dùng được, chọn một góc cố định. Nếu trước đây từng có chó ốm ở sân, hỏi bác sĩ thú y trước.
  • Không dùng gốc cây, bãi cỏ ven đường làm chỗ vệ sinh giai đoạn này, dù tiện đến đâu. Đó chính là chỗ chó lạ hay đi nhất.
  • Khi chuyển ra ngoài sau mũi cuối, mang theo một tấm lót đã có mùi của chó con, đặt ở chỗ mới vài lần đầu cho nó nhận ra đây là chỗ được đi.
  • Dọn ngay sau khi chó con đi, ở cả trong nhà lẫn ngoài đường. Phân chó con đang có giun hay mầm bệnh cũng là nguồn lây cho chó khác.

Nếu lịch tiêm kéo dài và nhà bạn muốn chó con chỉ đi vệ sinh bên ngoài về lâu dài, cứ giữ góc trong nhà đến khi bác sĩ cho phép, rồi chuyển hẳn. Một hai tuần lẫn lộn trong giai đoạn chuyển là bình thường.

Câu hỏi thường gặp

Chó con chưa tiêm mũi nào thì có được bế ra ngoài không?

Hỏi bác sĩ thú y trước, vì tuỳ tình hình dịch bệnh nơi bạn ở. Nhiều nơi bác sĩ cho phép bế ra ban công, ra cửa ngõ vài phút. Tránh hẳn chỗ đông chó, không đặt chân xuống đất, không cho chạm chó lạ.

Sau mũi tiêm cuối bao lâu thì cho chó con chạy ở công viên được?

Miễn dịch cần thêm thời gian để hình thành sau mũi cuối, thường khoảng một đến hai tuần, nhưng mốc chính xác do bác sĩ thú y của bạn dặn. Lần đầu nên chọn giờ vắng và khoảng cỏ ít chó qua lại.

Cho chó con gặp chó của nhà hàng xóm có an toàn không?

An toàn hơn nhiều nếu chó kia khoẻ, đã tiêm đủ và nhắc lại đúng hạn, được tẩy giun, và hiền với chó con. Gặp ở trong nhà hay sân sạch, có người giữ cả hai, buổi đầu chỉ vài phút.

Đi tiêm ở phòng khám có làm chó con dễ nhiễm bệnh không?

Phòng khám có chó ốm nên phòng chờ là nơi cần cẩn thận. Giữ chó con trong lồng hoặc trên đùi, không đặt xuống sàn, không cho chạm chó khác, và hỏi có thể chờ trên xe đến lượt không.

Mang chó con đi xe máy ra ngoài lúc chưa tiêm đủ có được không?

Được nếu chó con ở trong lồng nhỏ hoặc túi đeo có khoá an toàn, cố định chắc chắn, tránh nắng gắt và mưa. Chuyến đầu chỉ vài phút trên đường vắng. Không ôm chó con một tay khi lái.

Có cách nào cho chó con quen bên ngoài mà không phải ra khỏi nhà không?

Có thể mời người quen đến nhà với mũ bảo hiểm, áo mưa, ô, giọng nói khác nhau; mở cửa sổ cho nghe tiếng phố; phát âm thanh thu sẵn ở mức nhỏ. Nhưng không thay hết được những chuyến bế ra ngoài thật.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138