PhucTung.comPhục Tùng
Chó con và xã hội hoá

Tập chó con ở nhà một mình từ tuần đầu: từ vài phút đến hai tiếng trước ngày đi làm

Cách tập cho chó con ở nhà một mình từ những ngày đầu: chuẩn bị quây, lịch tăng dần từ vài phút đến hai tiếng, cách ra vào cửa, quay camera xem và dấu hiệu cần dừng.

A puppy lies calmly chewing a toy inside a playpen near a closed apartment door, seen through a doorway from the hallway, quiet midday light, muted green tones

Tập chó con ở nhà một mình nên làm ngay từ tuần đầu, khi bạn còn ở nhà nhiều: tách ra từng chút một, từ vài giây sau cánh cửa phòng đến vài phút ra hành lang, rồi vài chục phút ra khỏi nhà, luôn quay về trước khi chó con hoảng. Mục tiêu là đến ngày bạn đi làm lại, ở một mình đã là chuyện quen, không phải cú sốc.

Đây là việc phòng ngừa, khác với chữa một con chó đã lo âu nặng mỗi khi chủ vắng nhà. Nhiều gia đình đón chó con vào kỳ nghỉ, ở bên nó suốt ngày đêm, rồi đột ngột vắng chín tiếng khi đi làm lại; chó con chưa từng học cách ở một mình nên phản ứng mạnh. Bài này có cách chuẩn bị chỗ ở, lịch tăng dần theo ngày, cách ra vào cửa và cách đọc dấu hiệu qua camera.

Vì sao phải dạy chứ không chờ chó con tự quen

Với chó con, ở một mình là chuyện trái tự nhiên. Trong đàn, một con non bị bỏ lại là con gặp nguy. Chó con kêu, đi tìm, sủa là phản ứng bình thường của tuổi ấy. Một số con tự quen dần, nhưng nhiều con không, và một số trở nên sợ hãi hơn sau mỗi lần bị bỏ lại quá lâu so với sức chịu đựng.

Điều có thể dạy được là: chủ đi rồi chủ về, và quãng giữa thì yên ổn, có đồ gặm, có giấc ngủ. Cách dạy giống mọi bài tập khác: bắt đầu ở mức chó con chịu được dễ dàng, nâng từ từ. Chỉ khác là "mức" ở đây là thời gian và khoảng cách giữa bạn với nó.

Một phần quan trọng của việc này diễn ra khi bạn vẫn ở nhà. Chó con theo bạn từ phòng khách vào nhà tắm, nằm chặn cửa bếp, không chịu ngủ nếu bạn không ngồi cạnh: đó là dấu hiệu cần tập tách ngay trong nhà trước. Một chó con biết ngủ ở phòng khác trong khi bạn nấu cơm sẽ dễ ở một mình hơn nhiều khi bạn ra khỏi nhà.

Chuẩn bị chỗ ở khi vắng nhà

Trước khi bắt đầu tập ra khỏi nhà, xếp cho chó con một khu an toàn cố định. Kiểm theo danh sách:

  • Quây hoặc một phòng nhỏ đã dọn, rộng hơn lồng, có ổ ngủ, nước, góc vệ sinh tách xa ổ. Dây điện, cây cảnh, đồ nhỏ nuốt được phải ra khỏi tầm.
  • Đồ gặm an toàn và đồ chơi nhả thức ăn chỉ xuất hiện khi bạn vắng. Món này gắn với việc bạn đi, khiến việc bạn đi có phần dễ chịu.
  • Tiếng ồn nền: quạt, đài phát nhỏ, che bớt tiếng hành lang và tiếng chuông nhà bên.
  • Nhiệt độ: không để trong phòng kín nắng chiếu, không sát cửa gió máy lạnh. Trời nóng, kiểm tra lại trước khi đi.
  • Một cách quan sát: camera trong nhà, hoặc điện thoại cũ bật quay video. Không có thì đứng nghe ở ngoài cửa vài phút đầu.
  • Khu này cũng được dùng khi bạn có ở nhà, cho ngủ trưa, ăn bữa trong đó. Nếu chỉ dùng khi bạn đi, nó thành tín hiệu báo trước điều chó con không thích.

Nhà chị Lan dùng một quây sáu tấm đặt ở góc phòng khách, nhìn ra cửa sổ. Ban ngày chó con ngủ trưa trong đó cả khi chị ở nhà, nên đến lúc chị đi chợ, nó coi quây như chỗ quen chứ không phải chỗ bị nhốt.

Tập tách ngay trong nhà khi bạn vẫn ở đó

Trước khi bước ra khỏi cửa căn hộ, chó con cần biết rằng không phải lúc nào cũng được dính sát chân bạn. Năm bước nhỏ, mỗi bước vài ngày:

  1. Ngăn bằng cửa chặn thấp. Đặt cửa chặn trẻ em ở lối vào bếp. Bạn nấu cơm bên trong, chó con ở ngoài với món gặm, vẫn nhìn thấy bạn.
  2. Ngủ trưa ở phòng khác. Khi chó con đã buồn ngủ, cho vào quây ở phòng khách trong lúc bạn làm việc ở phòng ngủ, cửa mở.
  3. Khép cửa vài phút. Đi vào nhà tắm, khép cửa hai ba phút, ra ngoài bình thường. Không chào khi vào, không chào khi ra.
  4. Đi qua đi lại mà không dừng lại. Chó con trong quây, bạn đi ngang mấy lượt làm việc nhà, thỉnh thoảng thả một miếng thưởng khi nó đang nằm yên.
  5. Ngồi ở xa. Bạn đọc sách ở góc phòng xa nhất, chó con ở quây. Nếu nó tự nằm ngủ được, bước này đã xong.

Những bước này nghe đơn giản nhưng là nền móng. Một chó con đã quen việc bạn ở phòng bên thì quãng ra ngoài hành lang chỉ còn là một bước nhỏ nữa.

Lịch tăng dần trong ba tuần

Lịch cho chó con khoảng tám đến mười hai tuần, gia đình còn ba tuần nữa mới đi làm lại. Mỗi ngày vài lượt, chỉ tăng khi lượt trước chó con vẫn bình tĩnh.

Giai đoạnBạn làm gìChó con đạt khi
Ngày 1–3Bước ra khỏi phòng có quây vài giây rồi quay lại; dần lên một hai phút khi bạn ở phòng bênVẫn gặm đồ, không đứng dậy theo
Ngày 4–6Ra khỏi cửa căn hộ, đứng ngoài hành lang một đến năm phútKêu vài tiếng rồi tự nằm xuống, hoặc không kêu
Ngày 7–10Đi đổ rác, xuống lấy đồ, mười đến hai mươi phútCamera thấy chó con ngủ hoặc gặm đồ phần lớn thời gian
Ngày 11–15Đi chợ, đi mua đồ, ba mươi đến sáu mươi phútKhi bạn về, chó con mừng rồi dịu lại nhanh
Ngày 16–21Một đến hai tiếng, xen lẫn các lượt ngắnKhông có dấu hiệu hoảng như cào cửa, sủa hú, chảy dãi

Điểm hay bị quên: xen kẽ lượt dài với lượt ngắn. Nếu lần nào cũng dài hơn lần trước, chó con biết mỗi lần bạn đi lại tệ hơn. Ngày nào cũng có vài lượt chỉ vài phút giữ cho việc bạn ra cửa trở nên nhạt nhẽo.

Ra vào cửa thế nào

Cách bạn đi và về quan trọng không kém thời gian vắng. Mục tiêu là cả hai việc đều thật bình thường.

  1. Khoảng mười phút trước khi đi, cho chó con đi vệ sinh, chơi nhẹ một chút, rồi để nó dịu.
  2. Đưa món gặm hay đồ chơi nhả thức ăn, đóng cửa quây khi nó đang bắt đầu ăn.
  3. Lấy chìa khoá, mang giày, đi ra như mọi việc thường ngày. Không ôm hôn dặn dò lâu, không nói giọng tội nghiệp.
  4. Khi về, mở cửa, đặt đồ xuống, chờ chó con bớt nhảy cẫng rồi mới chào. Chào vui vẻ nhưng ngắn.
  5. Cho chó con đi vệ sinh ngay, sau đó mới chơi.

Các tín hiệu trước khi đi như cầm chìa khoá, mang giày, đeo túi thường làm chó con căng thẳng từ trước. Tập thêm: cầm chìa khoá lên rồi ngồi xuống xem TV, mang giày rồi đi tưới cây, cho đến khi những việc ấy không còn mang ý nghĩa gì.

Xem camera: dấu hiệu và cách hiểu

Mười phút đầu sau khi bạn đi là quan trọng nhất. Nếu có thể, xem lại đoạn này ở những lượt đầu.

Thấy trên cameraÝ nghĩaLàm gì lượt sau
Gặm đồ, rồi nằm ngủ trong vòng vài phútTốtTăng thời gian theo lịch
Kêu ư ử một hai phút rồi im, nằm xuốngĐang quen dầnGiữ mức hiện tại thêm một hai ngày
Đi lại, ngửi cửa, thỉnh thoảng sủa, rồi dịuHơi bồn chồnKiểm lại chuẩn bị: đã chơi đủ chưa, đồ gặm có đủ hấp dẫn không
Không đụng đồ gặm, đứng nhìn cửa, thở gấpLo lắngGiảm thời gian về một nửa
Sủa hú liên tục, cào cửa quây, chảy dãi, tè ỉa ngay khi bạn vừa điHoảng sợQuay về mức vài phút; nếu lặp lại nhiều ngày, hỏi bác sĩ thú y và người có chuyên môn hành vi

Chó con bỏ ăn đồ gặm ngon khi bạn vắng là dấu hiệu đáng chú ý, vì một chó con thoải mái hiếm khi bỏ qua đồ ăn. Nhìn món gặm sau khi về: còn nguyên là một thông tin quý.

Lỗi hay mắc và khi đi làm lại thật sự

Những lỗi phổ biến nhất trong giai đoạn này:

  • Ở bên chó con suốt ngày đêm trong kỳ nghỉ. Sửa: ngay cả khi nghỉ, mỗi ngày vẫn có vài quãng tách ra.
  • Quay vào dỗ khi chó con đang sủa dữ. Sửa: chờ một nhịp yên rồi mới mở cửa; nếu nó hoảng thật thì vào ngay, lần sau giảm thời gian.
  • Phạt khi về thấy đồ bị cắn, chỗ bị bậy. Chó con không nối việc phạt với chuyện đã xảy ra hàng giờ trước; nó chỉ học rằng chủ về là đáng sợ, và càng lo khi chủ đi.
  • Tăng thời gian theo lịch dù chó con chưa sẵn sàng. Sửa: nhìn chó con chứ đừng nhìn tờ lịch.
  • Chín tiếng liền ngay ngày đầu đi làm. Chó con dưới ba bốn tháng chưa nhịn vệ sinh lâu như vậy và cần ăn, chơi giữa ngày. Sửa: sắp xếp người về trưa, nhờ người quen, hoặc gửi chó con ở nơi có người trông vài tuần đầu.

Anh Minh đi làm lại sau ba tuần tập. Tuần đầu anh nhờ em gái ghé lúc mười một giờ và ba giờ chiều để cho chó con ra vệ sinh và chơi mười lăm phút. Tuần thứ ba chỉ còn một lần ghé trưa. Chó con bốn tháng tuổi của anh giờ ngủ phần lớn buổi sáng trong quây.

Áp vào hoàn cảnh nhà bạn

Nhà có ông bà ở nhà cả ngày. Chó con hiếm khi phải ở một mình, nên rất dễ quên tập. Nhưng ông bà cũng đi khám, đi chợ, về quê. Mỗi ngày nên có ít nhất một quãng chó con ở quây một mình trong lúc ông bà ngồi ngoài sân, để ngày cả nhà cùng vắng không thành chuyện lớn.

Người làm ca, giờ đi về thay đổi. Chó con không cần giờ cố định để quen ở một mình, nhưng cần nhịp quen trước khi bạn đi: vệ sinh, chơi ngắn, đồ gặm, cửa quây đóng. Giữ đúng nhịp ấy dù đi lúc sáu giờ sáng hay hai giờ chiều.

Nhà ở chung cư, hàng xóm sát vách. Ở những lượt đầu, chó con có thể kêu vài phút. Báo trước với hàng xóm rằng nhà đang tập chó con trong vài tuần và sẽ cố giữ yên, đồng thời chọn giờ tập vào lúc hành lang ít người. Một lời báo trước làm dịu đi rất nhiều phàn nàn.

Câu hỏi thường gặp

Chó con mấy tháng tuổi thì để ở nhà một mình được?

Có thể tập từ tuần đầu, thường khoảng tám tuần tuổi, với những lượt rất ngắn. Còn để một mình lâu thì tuỳ khả năng nhịn vệ sinh và nhu cầu ăn, chơi; chó con dưới bốn tháng thường cần có người ghé giữa ngày nếu bạn đi cả ngày.

Để TV hay đài bật khi đi vắng có giúp không?

Một tiếng ồn nền nhỏ giúp che tiếng hành lang, tiếng chuông nhà bên, nên nhiều chó con yên hơn. Nhưng nó không thay được việc tập tăng dần. Chọn âm thanh đều, không có tiếng chuông cửa hay tiếng chó sủa trong chương trình.

Có nên nuôi thêm một con nữa để chó con đỡ buồn khi ở nhà một mình không?

Không nên coi đó là cách chữa. Chó con lo lắng khi xa người có thể vẫn lo dù có bạn, và hai chó con cùng lúc là gấp đôi công tập. Hãy dạy chó con hiện tại ở một mình trước, rồi mới tính chuyện nuôi thêm.

Chó con theo chủ khắp nhà, vào cả nhà tắm, có đáng lo không?

Ở chó con mới về nhà thì khá bình thường. Nhưng nên tập tách nhẹ trong nhà: cho nó nghỉ trong quây khi bạn nấu cơm, khép cửa nhà tắm vài phút với đồ gặm bên ngoài. Nếu nó hoảng loạn mỗi lần bị khép cửa, tập chậm hơn và hỏi người có chuyên môn.

Về nhà thấy chó con cắn nát đồ thì nên làm gì?

Không phạt, vì chó con không hiểu vì sao. Dọn đi, xem lại khu ở đã an toàn chưa, đồ gặm có đủ không, thời gian vắng có quá dài so với mức đã tập không. Nếu chó con cắn phá kèm sủa hú, chảy dãi, đó có thể là dấu hiệu lo âu cần được hỏi người có chuyên môn.

Có cần quay camera khi tập chó con ở một mình không?

Không bắt buộc nhưng rất hữu ích. Camera cho biết chó con thật sự làm gì trong mười phút đầu, chỗ mà bạn đoán thường sai. Điện thoại cũ đặt quay video cũng đủ; không cần nói chuyện với chó con qua loa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138